Tecim Bakanlığı tarafınca hazırlanan “Direkt Satışlar Hakkında Yönetmelik” Resmi Gazete’de yayımlandı.
Yönetmelikle, direkt satış sistemlerine ilişkin uygulama usul ve esasları düzenlendi.
Yönetmelik hükümleri; direkt satış sistemlerine, direkt satış şirketlerine ve direkt satışlara uygulanacak.
Direkt satış sistemiyle sunulan mal yada hizmetin tüketicilere satılabilir ve pazarlanabilir özellikte olması mecburi olacak.
İlgili mevzuatı uyarınca piyasaya arzı yasak olanlar ile direkt satış yöntemiyle piyasaya arzı yasak olan mal yada hizmetler, 6/12/2012 tarihindeki ve 6362 sayılı Ana para Piyasası Kanununda tanımlanan ana para piyasası araçları ile kripto varlıkların direkt satış sistemiyle satışı yasaklandı.
Direkt pazarlama tekniğinde süratli varlıklı olma fırsatları, gerçekleşmesi mümkün olmayan vaatler benzer biçimde sistemle ilgili yanıltıcı bilgiler verilemez. Kişiler baskı kurma, aldatma, hastalık verme ve buna benzer yollarla sisteme dahil olmaya zorlanamayacak.
Direkt satış sisteminin, sistemden elde edilecek kazancın ağırlıklı olarak sisteme yeni direkt satıcılar kazandırılması ve bu sayede ortaya çıkan menfaatlerin dağıtılması üstüne kurulmaması, mal yada hizmetin tüketicilere satışını esas alması mecburi olacak.
Perakende satış kârı hariç olmak suretiyle, direkt satış şirketi tarafınca direkt satıcılara sağlanan komisyon, prim ve benzeri menfaatlerin toplamı, firmanın direkt satışa mevzu mal yada hizmetin senelik net satışlarının yüzde ellisini geçemeyecek.
Perakende satış kârı hariç olmak suretiyle, direkt satış şirketi tarafınca, sisteme yeni direkt satıcıların iştirakından kaynaklı olarak ödenen komisyon, prim, teşvik ve ödül benzer biçimde menfaatlerin toplamı, ilgili takvim senesinde dağıtılan tüm menfaatlerin yüzde otuzunu aşamayacak.
Direkt satış şirketi tarafınca, Türkiye’de yerleşik bankalarda açılmış olan bloke vadeli mevduat, vadesiz mevduat, hususi cari hesap, katılma fonu hesabı, döviz tevdiat hesabı yada kıymetli maden hesabına, üç milyon Türk Lirası tutarında meblağın yatırılması mecburi olacak. Döviz tevdiat hesabına yatırılan tutarın belirlenmesinde işlemin yapıldığı tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının efektif satış kuru esas alınacak. Döviz tevdiat yada kıymetli maden hesabına yatırılan meblağ bu fıkrada belirlenen tutarın altına düşemeyecek.
Direkt satış şirketi on sekiz yaşından küçükleri, eylem ehliyetine haiz olmayanları, firmanın ortakları ve yöneticileri ile bunların eşi ve birinci dereceye kadar kan ve kayın hısımlarını direkt satıcı olarak sisteme dahil edemeyecek. Direkt satış şirketi, kazanç planına dahil edilmemek kaydıyla çalışanlarına indirimli mal yada hizmet satın alma hakkı sunabilecek.
Direkt satıcı, direkt satış şirketine ilişkin mal yada hizmetlerin satılması ya da satışına aracılık edilmesi durumunda direkt satıcı numarasının belirtilmesinden direkt satış şirketine karşı görevli olacak.
Tecim Bakanlığı tarafınca piyasaya sürülen bilgilendirmede şu şekilde denildi:
“Tüketicilerin daha etkin korunması amacıyla, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda değişim öngören 7529 sayılı Kanun 30/11/2024 tarihinde Resmî Gazetede yayımlanmış, direkt satışlara ilişkin hükümler 30/7/2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Meydana getirilen bu değişikliğe dayanılarak hazırlanan “Direkt Satışlar Hakkında Yönetmelik” 8 Ağustos 2025 Cuma tarihindeki ve 32980 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yönetmelik ile aşağıdaki hususlarda düzenlemeler getirilmiştir:
“Devletimizde tüketicilerin korunması odaklı olarak, direkt satış sistemlerinin temel esasları belirlenmiştir”
Bu kapsamda, Tecim Bakanlığı olarak bir taraftan tüketici haklarının ve çıkarlarının korunması öteki taraftan direkt satış sistemlerine ilişkin esasların belirlemesi amacıyla hazırlanan “Direkt Satışlar Hakkında Yönetmelik” ile devletimizde ilk kere direkt satışlara hususi hükümler getirilmiştir. Bu Yönetmelik ile; direkt satış sistemlerinin piramit satış sistemine dönüşmesinin önlenmesi amacıyla tedbirler alınmış ve direkt satış sistemlerinin saydam, adil ve güvenilir şekilde işlemesine yönelik temel esaslar belirlenmiştir. Ek olarak, direkt satış şirketleri ile direkt satıcılar için açık ve denetlenebilir kurallar oluşturulmuştur.
“Direkt satışlarda 30 günlük cayma hakkı getirilmiştir.”
Direkt satış faaliyetine mevzu satışlarda tüketicilere 30 gün süreyle gerekçesiz cayma hakkı tanınmış, tamamlanmamış bilgilendirme durumunda bu süre 1 yıla kadar uzatılmıştır. Belirli mal yada hizmetlerde cayma hakkı istisnaları açıkça düzenlenmiştir.
“Tecim Bakanlığından yetki belgesi almayan firmalar, direkt satış faaliyetinde bulunamayacak!”
Direkt satış şirketlerinin etkinlik gösterebilmesi için üç yıl süreyle geçerli olacak “Direkt Satış Yetki Belgesi” alması ve yetki belgesi başvurusunda yönetmelikte belirlenen informasyon ve belgeleri sunmaları mecburi tutulmuştur.
Direkt satış şirketlerinin mali güvenliğini güvence altına almak için direkt satış faaliyetinde bulunacak şirketlerin ana para şirketi olması ve minimum on milyon TL ödenmiş ana paraya haiz olması mecburi olup, Türkiye’de yerleşik bankalarda açılmış olan bloke hesap türlerinden birine, üç milyon Türk Lirası tutarında meblağın yatırılması şartı getirilmiştir.
Öteki taraftan, direkt satışa mevzu mal yada hizmetin tüketicilere pazarlanabilir özellikte olması zorunluluğu getirilerek süratli zenginlik vaatleri ve yanıltıcı bilgiler yasaklanmış, sisteme katılımda baskı ve aldatma benzer biçimde yöntemlerin önüne geçilmiştir.
“Çoğunluğu hanım girişimcilerden oluşan direkt satış sistemleri hususi olarak düzenlenerek bayanların ticari hayata iştirakı teşvik edilmiştir.”
Gelişen tecim biçimleri ve tüketici davranışlarındaki dönüşüm, geleneksel satış şekillerinin yanı sıra alternatif satış sistemlerinin de yaygınlaşmasına niçin olmuştur. Bu kapsamda, durağan(durgun) bir satış yeri bulunmaksızın ürün ve hizmetlerin direkt tüketicilere ulaştırılmasına dayanan direkt satış sistemleri, son yıllarda giderek artan bir ivmeyle ekonomik yaşam içinde yer edinmiştir.
Devletimizde de ekonomik hayatta giderek artan bir yer edinen direkt satış sistemleri; bilhassa hanım girişimcilerin yoğun olarak yer almış olduğu, esnek emek harcama imkânı ve girişimciliği teşvik eden yapısıyla istihdama katkı sağlarken, piramit yapı şeklinde organize edilen ve tüketicilere zarar veren sistemlerin ortaya çıkama riskini bununla beraber getirerek tüketici haklarını tehdit etmektedir.
“Direkt satış şirketlerine tüketicileri bilgilendirme yükümlülüğü getirilerek, tüketicilerin en üst seviyede koruması sağlanmıştır.”
Tüketicilerin aldatılmaması ve oluşabilecek mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla; direkt satış şirketlerinin cayma hakkı, ürün bilgisi ve iade sürecine ilişkin detaylı bir bilgilendirme sistemi kurması mecburi tutulmuş, direkt satıcıların tüketicilere yazılı yada kalıcı veri saklayıcısı kanalıyla bilgilendirme formu vermesi şartı getirilmiştir.
“Direkt satıcılara ilişkin hükümler netleştirilmiş, sisteme katılma ve ayrılmanın şartları belirlenmiştir.”
Direkt satıcılara hususi düzenlemeler ile on sekiz yaşından küçüklerin, eylem ehliyeti olmayanların, şirket ortakları ile yöneticileri ve bunların yakın akrabalarının sisteme direkt satıcı olarak kayıt edilmesi engellemiştir. Buna ek olarak, sisteme ilk kere kayıt olacak direkt satıcılardan katılım için ücret, kesinti benzer biçimde bedeller öğrenim edilmesinin önüne geçilmiştir.
Öteki taraftan, direkt satıcıların gerçekleştirdiği satışlarda, direkt satıcı numarasın yer verilmesi zorunluluğu getirilmiş ve tüketiciye bu Yönetmelik ile tanınan hakların kullandırılmasından direkt satış şirketine karşı görevli tutulmuştur.”
