Türkiye, Etiyopya’nın bu yılın başlarında kendi kendini ilan eden Somaliland Cumhuriyeti ile imzaladığı liman anlaşmasında Somali ile Etiyopya arasında arabulucu olarak devreye girdi.
Diplomatik kaynaklara göre, Fidan’ın ziyareti sırasında ikili ilişkiler, Etiyopya-Somali uzlaşma süreci ve bölgesel meseleleri görüşmesi bekleniyor.
Etiyopya’nın Kızıldeniz’e erişimi güvence altına alma yönündeki iddiası, Afrika Boynuzu ülkesi ile komşuları arasında bir gerilim kaynağıdır. Bu durum bölgede yeni bir çatışmanın yaşanabileceği endişelerini artırdı.
Dünyanın en kalabalık kara ülkesi olan Etiyopya, Eritre’nin sırasıyla 1991 ve 1993’te fiili ve hukuki bağımsızlığını kazanmasıyla denize erişimini kaybetti.
Diplomatik kaynaklar, ekonomik nedenlerle Kızıldeniz’e erişim konusunun Etiyopya’nın gündeminde üst sıralarda yer aldığını söyledi.
Etiyopya ile Somaliland arasında bu yıl 1 Ocak’ta mutabakat zaptı (MoU) imzalandığını ve Somaliland liderinin Etiyopya’nın Somaliland’ı tanıyan ilk ülke olacağını açıkladığını hatırlatan kaynaklar, Somaliland’ı tanıma yönündeki konuşmaların ciddi boyutlara ulaştığını söyledi. uluslararası toplumdan tepkiler geliyor.
Kaynaklar, Etiyopya liderinin Özel Temsilcisi Mulatu Teshome Wirtu ve Dışişleri Bakanı Selassie’nin 8 Mayıs’ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşerek Somali ile yaşanan anlaşmazlıkta Türkiye’den destek talebinde bulunduklarını hatırlattı.
Fidan, 1 Temmuz’da Ankara’da ağırladığı Etiyopyalı ve Somalili mevkidaşlarıyla da görüşmüştü.
Toplantının sonunda taraflar, sorunun barışçıl yollarla çözülmesi yönündeki isteklerini ifade eden ortak bir açıklama yaparak, 2 Eylül’de Ankara’da yeniden görüşme konusunda mutabakata vardı.
Kaynaklar, uluslararası toplumun, Türkiye’nin iki bölgede artan gerilime rağmen krizin çözümü için taraflar arasında sürdürülebilir bir diyalog kanalı kurma yönündeki çabalarını takdir ettiğini de sözlerine ekledi.
Türkiye-Etiyopya diplomatik ilişkilerinin tarihi Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan önceki 1896 yılına dayanmaktadır. Türkiye’nin Afrika Ortaklık Politikası’nda da büyük önem taşıyorlar.
Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’da Türkiye Büyükelçiliği 1926’da kurulurken, Etiyopya’nın Ankara Büyükelçiliği 1933’te açıldı. Etiyopya’nın Ankara Büyükelçiliği 1984’te rejim değişikliği nedeniyle kapatılsa da 2006’da yeniden açıldı.
Türkiye-Etiyopya ilişkileri, düzenli temaslar ve karşılıklı ziyaretler yoluyla olumlu ve dostane bir temelde derinleşirken, ticaret hacmi 2000’de yaklaşık 27 milyon dolardan 2023’te 345 milyon dolara çıktı. Önümüzdeki beş yılda ticaret hacminin 1 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor. .
Türkiye, Etiyopya’ya doğrudan yabancı yatırım açısından ilk dört ülke arasında yer alıyor. Türk şirketlerinin Etiyopya’ya ilgisi artarken, Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği’nin (MÜSİAD) 27 Mayıs 2024’te İstanbul’da düzenlediği Türkiye-Etiyopya İş Forumu’na 70 Etiyopyalı firma ve 250 Türk firması katıldı.
Ankara’nın Somali’yle de yakın ekonomik, diplomatik ve askeri dostluğu var.
Somali’de Türk sivil toplum kuruluşları (STK’lar) ve şirketler eğitim, enerji ve finans alanlarında yoğun bir şekilde faaliyet göstermektedir.
Türkiye, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Mogadişu’yu ilk kez 2011’de ziyaret etmesinden bu yana Somali hükümetinin yakın müttefiki haline geldi, güvenlik güçlerine eğitim verdi ve kalkınma yardımı sağladı.
İki ülke Şubat ayında, Ankara’nın Afrika ülkesinin karasularını savunmasına yardımcı olmak için Somali’ye deniz güvenliği desteği sağlayacağı bir savunma anlaşması imzaladı.
Türkiye, okullar, hastaneler ve altyapı inşa ederek Somalililere Türkiye’de eğitim görmeleri için burs sağladı ve bunun karşılığında Afrika’da ve önemli bir küresel nakliye rotasında kendine yer edindi.
