Asrın felaketinin üstünden 3 yıl geçerken, Türkiye’deki zelzele tartışmaları tekrardan Marmara ve İstanbul merkezli olarak yoğunlaştı. Bilim adamları, son günlerde peş peşe yaptıkları açıklamalarda hem Marmara Denizi içindeki kırılmamış fay segmentlerine hem de yapı stokunun durumuna dikkat çekiyorlar. Bu çerçevede son günlerde kamuoyuna yansıyan değerlendirmelerde öne çıkan adlardan biri Süleyman Pampal oldu. Pampal, Adana’nın Kozan ilçesinde düzenlenen “Zelzele Gerçeğiyle Yaşamak” panelinde yapmış olduğu değerlendirmelerde İstanbul açısından aslolan tehlikenin Marmara Denizi içindeki kırılmamış fay segmenti bulunduğunu vurgularken, “İstanbul’un 6,5–7,0 aralığında, 7’ye yakın büyüklükte bir zelzele gerçekleşmesiyle Marmara’daki sismik süre. tamamlanacak. Yalnız şimal kol değil, İznik, Gemlik, Pamukova hattına uzanan cenup kol da ciddi risk taşıyor” dedi.
Zelzele Bilimci Okan Tüysüz ise Anadolu’nun Ege yönünde yılda ortalama 2,5 santimetre hızla hareket ettiğini belirtirken, bu batıya doğru kaçışın Şimal Anadolu ve Doğu Anadolu fayları süresince biriken gerilimi devamlı canlı tuttuğunu ve tektonik sürecin kaçınılmaz neticeleri bulunduğunu söylüyor.
ZEMİN BÜYÜTECEK
Tekrardan alevlenen zelzele tartışmalarının peşinden Haberglobal.com’un sorularını yanıtlayanDeprem Bilimci Prof. Dr. Osman Bektaş, Marmara Denizi’nde beklenen ihtimaller içinde depremin büyüklüğünün 6,2 ila 6,4 aralığında olacağını, sadece sarsıntının 7 büyüklüğünde hissedileceğini ifade ederek şunları söylemiş oldu: “Marmara’da ihtimaller içinde zelzele 6,4 büyüklüğünde olacak sadece megakent sarsıntıyı 7 büyüklüğünde hissedecek. Şundan dolayı 6,2-6,4 büyüklüğündeki zelzele Marmara baseni içinde hapsolacak. Basen büyütmesi dediğimiz etkiyle zelzele 7 büyüklüğünde hissedilecek. Basen tesiri ise yerin dalgaları büyütmesinden kaynaklanıyor. Kırılmayı Orta Marmara Sırtı’nda umuyorum. Avcılar karşısı kırılmaya uygun bir alan. Şundan dolayı sistem doğuya doğru gidiyor. 2011, 2012, 2019 ve 2025 depremleri hep doğuya doğru ilerledi.”
ESKİ İSTANBUL TEHLİKEDE
“Tarihsel depremler için yıkıma bakılarak ‘7,4 olur’ deniliyor. Oysa ana fay 6,5 büyüklüğünde bir zelzele üretiyor fakat yıkımı büyüten zemin. Zelzele yıkıcı tesirinde depremin büyüklüğü kadar zemin de oldukca mühim. Avcılar ve eski sur içi dediğimiz bölgede zemin oldukca fena. Küçükçekmece ve Avcılar hattına gelen 6,5 büyüklüğündeki zelzele dalgaları, bu zeminde büyüyerek 7 tesiri yaratıyor. Avrupa Yakasında Haliç’e kadar olan kısım sıkıntılı bir bölge. Anadolu Yakası’na geçtiğimizde ise zemin daha sağlam; bu yüzden yıkım o denli etkili olmaz.”
ESKİ BİNALAR İÇİN UYARI
“Her neyse ki, 2010 yılına geldiğimizde yeni zelzele yönetmeliği çıktı. Betonun dayanımı, demir miktarı artırılırken, binalar daha zelzele dayanıklı hale getirildi. Bundan dolayı ana Marmara fayı üstünde olacak 6,3 büyüklüğündeki bir zelzele, yönetmeliğe uygun olmayan eski binaları yıkar.”
Yüksek riskli ilçeler Avcılar, Fatih, Zeytinburnu, Esenler, Küçükçekmece ve Beylikdüzü olarak sıralanıyor.
BİLMEYENLER DE KONUŞUYOR
Haberglobal.com’un sorularını yanıtlayan bir öteki isim olan İTÜ Jeofizik Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan ise 2033 yılına kadar “oldukca yıkıcı bir zelzele ile, minimum 3, 4 yıkıcı zelzele bekliyoruz” dedi. Zelzele tartışmalarının doğru zemin ve kişiler içinde olması icap ettiğini söylemiş oldu. Prof. Dr. Ercan’ın ikazları ise şu şekilde: “Elde veri olmadan zelzele kahini olmak doğru değil. Türkiye’de nerelerde zelzele olacağını, jeofizik mühendisleri olarak biliyoruz. Sadece depremin zamanını bilemeyiz. Zamanını bilemediğim bir şey için ‘yaklaştı’ demek bilimsel gerçeklere uymaz. İstanbul depremi için 26 senedir ‘her an olabilir’ deniyor. Dikkat ederseniz, jeofizik mühendisi olan meslektaşlarım izahat yapmıyorlar. Açıklamaları çoğu zaman sismoloji dersi almamış olanlar yapıyor. Medya ürkütücü haberleri seviyorlar. Aslı var mı yok mu araştırmadan yayımlıyorlar.”
ÖNCÜ DEPREM DEĞİL
Kemah merkezli son sarsıntıya da dikkat çeken Prof. Dr. Ercan, “Erzincan’ın Kemah ilçesine bağlı Hakbilir’de 6 Şubat günü saat 14.16’da, M4,9 büyüklüğünde bir zelzele meydana geldi. Zelzele, jeofizik verilere gore yerin 3,1 kilometre odak derinliğinde, Şimal Anadolu Kırığı üstünde gerçekleşti. Hepimiz bir şeyler söylemiş oldu sadece söz mevzusu sarsıntının daha büyük bir depremin ön emaresi olmadığı bilinmeli. Kemah kesiminde yıkıcılık eşik kıymeti 6,3’ten sonrasında adım atar. Depremden kurtuluş kuvvetli ekonomiden geçer. Kuvvetli iktisat, kuvvetli yönetimlerce sağlanır.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
