Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), 31 Mart yerel seçimlerinin ardından Kuzey Irak ve Suriye’de yasadışı Kürdistan İşçi Partisi’ne (PKK) ve Halk Savunma Birlikleri’ne (YPG) karşı kapsamlı bir operasyona hazırlanıyor. T24.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da seçimlerden sonra Bağdat ve Erbil’i ziyaret etmesi bekleniyor. Türkiye, operasyonlara ilişkin bir süredir ABD ve Rusya yönetimleriyle kapsamlı görüşmeler yürütüyor.
PKK’nın 13 Ocak’ta askeri üs bölgesinde 9 askeri öldürmesinin ardından Türk ordusu, Kuzey Irak’ta askeri operasyonunu sürdürüyor. Suriye’nin kuzeydoğusunda belirlenen hedefler sıklıkla vuruluyor.
Iraklı yetkililere göre, Türk ordusu Irak sınırını yaklaşık 30 kilometre içeriden geçti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 4 Mart’taki kabine toplantısının ardından yaptığı açıklamada, iki ülkedeki PKK varlığına karşı kapsamlı bir operasyon hazırlığına dikkat çekti.
“İnşallah bu yaz Irak sınırlarımızla ilgili sorunu kalıcı olarak çözmüş olacağız. Suriye sınırlarımız boyunca 30-40 kilometre derinlikte bir güvenlik koridoru oluşturma irademiz devam ediyor. Bunu düşünenlere yeni kabuslar yaşatacak hazırlıklarımız var. Erdoğan, Türkiye’ye güney sınırlarında ‘terörist’le diz çöktüreceklerini söyledi.
Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ağustos 2023’te Bağdat’ı ziyaret etti. Bu ziyaretten altı ay sonra Savunma Bakanı Yaşar Güler, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Metin Gürak’la birlikte Erbil’i ziyaret ederek PKK’nın bölgedeki varlığını Kürt yönetimiyle görüştü.
Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başkanı Neçirvan Barzani de 1 Mart’ta Cumhurbaşkanı Erdoğan’la görüştü. Geçtiğimiz günlerde yoğun çatışmaların yaşandığı Türkiye sınırındaki Şaladize bölgesine Irak Sınır Muhafızlarından oluşan bir tugay konuşlandırılmıştı.
Erdoğan, 26 Şubat’ta uzun süredir beklediği Irak ziyaretinin yerel seçimlerden sonra gerçekleşeceğini açıklamıştı. Kürt kaynaklar, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Bağdat programının Ramazan’ın ardından nisan ortasında belirleneceğini ve protokol ekibinin yakın zamanda hazırlıklara başlayacağını duyurdu.
Kürt haber kuruluşu K24’ün haberine göre Erdoğan’ın, Irak, Suriye ve Türkiye arasında çözülemeyen su sorununu, PKK’yı, ticareti ve Türkiye üzerinden petrol pazarlamasını ele alması bekleniyor.
Erdoğan, başbakanlık görevi sırasında 2008 ve 2011 yıllarında Bağdat’ı ziyaret etmişti. Cumhurbaşkanlığı düzeyinde son ziyaret, 33 yıl aradan sonra 2009 yılında Abdullah Gül tarafından yapılmıştı.
Erdoğan’ın Irak ziyareti kapsamında Kuzey Irak’ı da ziyaret etmesi bekleniyor. Olası ziyareti sırasında Erbil’de bölgesel hükümet başkanı, başbakan ve diğer üst düzey yetkililerle görüşmesi bekleniyor.
Türkiye-Irak arasında ekonomi masada
Türkiye ile Irak arasındaki en önemli sorunlardan biri yaklaşık 70 yıldır devam eden su anlaşmazlığıdır. Türkiye’nin Dicle ve Fırat nehirlerinin kaynakları üzerine 20’den fazla baraj inşa etmesi Irak’ın kuraklık ve çölleşme sorunlarını daha da artırdı.
Bağdat sık sık Ankara’yı uluslararası anlaşmalara uyma konusunda isteksiz olmakla suçluyor ve nehirlerden akan su kapasitesinin artırılmasını talep ediyordu.
Ankara ise Süveyş Kanalı’na alternatif olarak Körfez ülkelerini Avrupa’ya bağlamayı amaçlayan Irak’ın Al-Faw Büyük Limanı ve Kalkınma Yolu projesinin inşaatına Türk şirketlerinin dahil edilmesini istiyordu.
Bağdat yönetiminin başvurusu üzerine Uluslararası Tahkim Mahkemesi’nin Mart 2023’te Kürt petrolünün Türkiye üzerinden pazarlanmasına ilişkin kararının ardından Ceyhan Limanı’ndan sevkiyat durduruldu.
Mahkeme kararına göre Türkiye, Irak’a 1,7 milyar dolar tazminat ödemek zorunda. Irak tarafının taleplerinin çoğu yerine getirilmiş olsa da müzakerelerden şu ana kadar bir sonuç çıkmadı.
Türkiye ile Irak arasındaki ticaret hacmi 2022 yılında 15,2 milyar dolara ulaştı. Türkiye, iki ülke arasındaki ticaret seviyesini 20 milyar doların üzerine çıkarmayı hedefliyor.
Türkiye’nin Kuzey Suriye planı
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Suriye sınırında 30-40 kilometrelik “Güvenli Bölge” planının hayata geçirilmesi için Dışişleri Bakanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), ABD, Rusya ve Arap ülkeleriyle müzakerelerini yoğunlaştırdı.
Bölgede kapsamlı bir operasyon için hazırlıklar sürerken Ankara’nın, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ı, Türk ordusunun Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri üzerinden olası operasyonunu desteklemeye ikna etme girişimlerini artırdığı bildirildi.
Suriye’nin Arap Birliği’ne yeniden kabul edilmesiyle birlikte Arap ülkeleriyle ilişkileri normalleşmeye başladı. Suudi Arabistan Kralı Salman bin Abdülaziz El Suud’un yakın zamanda Şam’ı ziyaret edeceği ve görüşme sırasında Türkiye’nin talebini Esad’a ileteceği bildirildi.
Türkiye, ABD’nin bölgedeki Kürtler, Araplar, Süryaniler, Ermeniler ve Türkmenler arasında İslam Devleti’ne (IŞİD) karşı savaşmak için oluşturduğu YPG’ye verdiği desteği geri çekmesini talep ediyor.
Washington, PKK’yı terör örgütü olarak kabul etse de Ankara, YPG’yi PKK’nın bir kolu olarak algıladı ve onun da terör örgütü olarak tanınmasını talep etti.
