Dünya Sıhhat Örgütü (WHO) ve UNICEF verilerine nazaran, Avrupa ve Orta Asya’daki 53 ülkede bildirilen kızamık vakaları 2025 senesinde 33.998’e gerileyerek 2024’teki 127.412 vakaya kıyasla ortalama yüzde 75 oranında azaldı. Bu düşüşte, salgınlara yönelik süratli müdahaleler ve geniş çaplı aşılama kampanyalarının etkili olduğu belirtiliyor. Sadece uzmanlar, mevcut seviyelerin hâlâ 2000’li yılların çoğundan daha yüksek olduğuna dikkat çekiyor. Kızamık vakalarındaki bu gerilemeye karşın, hastalığın Avrupa’da tamamen denetim altına alındığını söylemek mümkün değil. WHO ve UNICEF, virüsün hâlâ birçok ülkede dolaşımda bulunduğunu ve 2026 senesinde da yeni vakaların görülmeye devam ettiğini bildiriyor. Bazı ülkelerde ise 2025 senesinde olay sayıları bundan önceki yıla nazaran artış gösterdi.
2024 senesinde olay sayısı ortalama 127 bin ile son 25 senenin en yüksek seviyesine ulaştı.
EN YÜKSEK SEVİYE
Son yıllardaki dalgalanmanın arka planında ise uzun vadeli bir kırılma bulunuyor. Kızamık vakaları 2016 senesinde zamanı bir düşük seviyeye geriledikten sonrasında, bilhassa COVID-19 pandemisi esnasında rutin aşılamanın aksaması ve aşı tereddüdünün artması sebebiyle tekrardan yükselişe geçti. 2024 senesinde olay sayısı ortalama 127 bin ile son 25 senenin en yüksek seviyesine ulaştı. Sıhhat otoritelerine nazaran bu artışın en mühim sebebi, bağışıklama oranlarının eleştiri eşik olan yüzde 95’in altına düşmesi. 2023 senesinde bölgede ortalama 500 bin çocuğun kızamık aşısının ilk dozunu kaçırılmış olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, bu durumun “bağışıklık boşlukları” yaratarak virüsün tekrardan yayılmasına zemin hazırladığını ifade ediyor.
ROMANYA ÖNDE
Bölgesel dağılım incelendiğinde, bazı ülkelerde salgının oldukca daha yoğun yaşandığı görülüyor. Mesela Romanya, Avrupa Birliği’ndeki vakaların büyük bölümünü tek başına oluştururken, İtalya ve öteki bazı ülkelerde de binlerce olay kaydedildi. Bilhassa aşısız evlatların ve beş yaş altı grubun en riskli kesim olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, kızamığın son aşama bulaşıcı bir hastalık olduğuna dikkat çekerek, yalnızca bireysel değil bölgesel ve küresel bir tehdit oluşturduğunu vurguluyor. Küresel ölçekte de kızamık vakalarının tekrardan artış eğiliminde olduğu ve salgınların sınır tanımadan yayılabildiği belirtiliyor.
GEÇİCİ RAHATLAMA
Avrupa’da bazı ülkelerin kızamık eliminasyon statüsünü kaybetmesi de endişeleri artıran bir öteki gelişme olarak öne çıkıyor. 2026 itibarıyla aralarında Birleşik Krallık ve İspanya’nın da bulunmuş olduğu bazı ülkelerde hastalık tekrardan yerleşik hale gelmiş durumda. WHO Avrupa Bölge Direktörü Hans Kluge ve UNICEF yetkilileri, mevcut düşüşün “geçici bir rahatlama” olarak görülmesi icap ettiğini belirtiyor. Yetkililer, rutin aşılama hizmetlerinin güçlendirilmesi, yanlış bilgiyle savaşım edilmesi ve bilhassa aşıya erişimi sınırı olan topluluklara ulaşılması icap ettiğini vurguluyor.
TÜRKİYE’DE DURUM NE?
Türkiye’de bu alanda 2025 yılına ilişkin değerlendirmelerde İstanbul’da kızamık vakalarının “onlu rakamlarla” sınırı olan olduğu, bildirilen tüm vakaların aşısız çocuklarda görüldüğü ve ölüm vakası yaşanmadığı, hastaların ise tedavi edilerek taburcu edilmiş olduğu ifade edildi. Bunun yanı sıra halk sağlığı uzmanları ve epidemiyologlar, Türkiye’nin Dünya Sıhhat Örgütü verilerinde bazen “endemik dolaşım riski taşıyan ülkeler” içinde değerlendirildiğini, 2024’te bildirilen 219 olay ve aşılama oranlarındaki bölgesel farklılıkların dikkat çektiğini belirtiyor.
Bazı ülkelerde salgının oldukca daha yoğun yaşandığı görülüyor.
VİRÜS ORTADAN KALKMADI
WHO ve UNICEF’in Avrupa ve Orta Asya raporlarında da Türkiye, virüsün tamamen ortadan kalkmadığı ve bilhassa aşı tereddüdü bulunan topluluklarda tekrardan yayılım riski taşıyan ülkeler içinde anılıyor. Bu çerçevede uzmanların ortak görüşü, Türkiye’de durumun geniş çaplı bir salgın düzeyinde olmadığı sadece aşılama oranlarının korunmaması halinde riskin tekrardan artabileceği yönünde birleşiyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
