Ara eleman açığı problemi sektörlerin en büyük problemi haline gelmeye başladı. İŞKUR’un Nisan 2025 dönemine ilişkin verilerine gore imalat sanayisinde yalnızca ilk dört ayda 341 bin civarında ara eleman açığı bulunmuş oldu. İkinci sırada yer edinen yönetimsel hizmet faaliyetlerinde 128 bin 468, toptan ve perakende tecim sektöründe ise 113 bin 509 açık iş bulunmuş olduğu tespit edildi. Bu üç alanda oluşan büyük açık, hem üretimin aksamasına hem de piyasa taleplerine yanıt verilememesine yol açıyor. İŞKUR’un yapmış olduğu değerlendirmede, en fazla açık iş pozisyonu içeren meslek grubu hususi güvenlik görevlisi oldu. Gezim ve otelcilik elemanı, sergen görevlisi, garson ve konfeksiyon işçisi şeklinde pozisyonlarda da açık bulunduğunun altı çizildi. Bir tek hususi güvenlik görevlisi alanında ortalama 22 bin, sergen görevlisinde 16 bin, konfeksiyon işçisi pozisyonunda 16 bin, garson pozisyonunda ise 20 bin açık olduğu bildirildi. Haziran 2025’te bildirilen toplam açık iş sayısı 208 bin 139 duyuru olurken, Ocak–Haziran döneminde toplam 1 milyon 195 bin 954 duyuru sisteme kaydedildi.
Dünya Ekonomik Forumu’nun 2025 yılına ilişik “İşlerin Geleceği” raporuna gore, işverenlerin yüzde 63’ü en büyük güçlük olarak beceri eksikliğini gösteriyor.
POZİSYONLAR DOLMUYOR
Ara eleman bulamayan işverenler çoğu zaman asgari ücretin yüzde elli ile seksen üstünde maaşlar teklif ettiğini sadece emek verme koşulları, vardiya düzeni ya da yan haklar sebebiyle halen pozisyonları doldurmakta zorlandıklarını belirtiyorlar. Uzmanların yorumuna gore, bu açığın temel sebebi vasıfsız ya da mesleki eğitimden geçmemiş iş gücünün sayısının yetersiz olması.
MEMLEKET MESELESİ
Ekonomist Onur Oğuz ise, “Ara eleman; diplomadan ziyade beceri odaklı kariyerin genel adı” uyarısında bulunurken, şunları söylemiş oldu: “Türkiye’nin sıkıntısını çekmiş olduğu, sanayinin mumla aramış olduğu ve bir türlü yeterince yetiştiremediğimiz nitelikli işgücünün dilimizdeki karşılığı. ‘Ne iş olsa yaparım’ niteliksizliğindeki işgücü yada kapı şeklinde mezuniyet belgesi sahibi mühendis. Peki kıymet zinciri bundan ibaret mi? Ortada çok önemli boşluk var ve bunu biz teoride sanayi meslek liseleri, sanat okullarıyla doldurmaya çalıştık sadece üniversite imtihanı odaklı eğitim sisteminde meslek okullarının; tamamlanmamış kabiliyet adresi şeklinde algılanmasına yol açınca, ara eleman dediğimiz büyük açlığımız açığa çıkıverdi.”
DİPLOMALI İŞSİZLER
“Meslek lisesi memleket meselesi feryadımız bundandır. Üniversiteye yığılıp diplomalı işi olmayan mühendis yetiştirmek yerine meslek liselerine yönlendirip beceri sahibi ara elemanlar yetiştirme ihtiyacımız var. Ayağına tarla çamuru değmemiş hocaların mezuniyet belgesi verip gönderilmiş olduğu, bitkiyi tanımayan ziraat mühendisi yerine, işi bilen ara eleman yetiştirmektir.”
ZANAATKARLIK ÖLÜYOR!
Sektör temsilcileri ise ara eleman problemininin meslek liseleri yada gençlerin minik yaşta çıraklığa yönlendirilerek çözülebileceği düşüncesinde. Adana Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanı Niyazi Göger, nitelikli ve vasıfsız eleman bulamadıklarını belirterek, “El becerisi ve data birikimi ihtiyaç duyulan zanaatkarlar artık bulunmuyor. Bunun en mühim sebeplerinden birisi yetiştirecek çırak bulunmaması. Eskiden meslek sahibi olmak altın bilezikti. Okumayan evlatları zor işe gönderirdik ki eğer işi yapamazsa okula gitsin derdik. Şimdi ki ailelerimiz maalesef çocuklarını yaz tatilinde tatile gönderiyorlar. Geri dönünce hem okulu okumuyorlar hem de meslek sahibi olmuyorlar” ifadelerini kullandı.
Teknoloji odaklı becerilerin talebi hızla artıyor. Bu da ara eleman problemininin yalnızca nicelik değil, kalite açısından da derinleşen bir mesele haline geldiğini ortaya koyuyor
SOSYOLOJİK ALARM
Kamuoyu araştırmacısı Volkan Tebrizcik, mevzuyla ilgili yapmış olduğu değerlendirmede şunları söylemiş oldu:
“Genç kuşaklar içinde zanaat ve teknik mesleklere yönelik idrak acıklı şekilde zayıflamış durumda. Aileler, ‘masa başı iş’ beklentisiyle çocuklarını meslek liselerinden uzak tutarken, ülke gerçek gereksinimlerine kör hale geliyor. Bugün iş gücü piyasasında yaşanmış olan kriz; üniversite diplomasına değil, kaynakçının, elektrikçinin, usta tornacının yokluğuna işaret ediyor. Bu yalnız ekonomik değil, bununla beraber sosyolojik bir alarm zili.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
