Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 11 yıl sonrasında resmi ziyaret için ABD’ye geldi. Trump, Şi ve eşi Peng Liyuan’ı Maryland’deki Andrews AFB askeri hava üssünde bizzat karşıladı. Amerikan medyasında bir Amerikan başkanının rakip bir büyük gücün liderini havaalanında karşılaması alışılmadık bir protokol adımı olarak değerlendirildi. Şi ise ABD’ye gelişinde Çin ile ABD’nin rakip değil ortak olması gerektiği mesajını verdi. Trump ile Şi’nin bugünkü görüşmesinin büyük bir anlaşmadan oldukça iki ülke arasındaki kırılgan ateşkesi sürdürmeye odaklanması planlanıyor. Masaya oturan Çin, Washington’ın karşısına yalnızca dünyanın ikinci büyük ekonomisi olarak değil; tehlikeli sonuç minerallerden üretim zincirlerine, İran’dan Küresel Cenup’e uzanan geniş bir pazarlık gücüyle çıkıyor.
NADİR ELEMENTLER PEKİN’İN KOZU
Tecim cenginde Trump’ın en mühim silahı gümrük vergileri olurken Çin’in karşılığı ise dünyayı direkt etkileyen tehlikeli sonuç mineraller oldu. Pekin, müdafa sanayii, elektrikli araçlar ve yüksek teknoloji üretimi için lüzumlu ender toprak elementlerinin ihracatını sınırlandırarak ABD’nin en kırılgan olduğu alanların başlangıcında gelen tedarik zincirlerine baskı yapmış oldu. Washington, Çin’in daha ilkin verdiği ender toprak elementi tedarik taahhütlerinin yalnızca ortalama üçte ikisini yerine getirdiğini düşünüyor. Trump bundan dolayı tarifeleri tekrardan yükseltme seçeneğini masada tutuyor. Mevcut tecim ateşkes Ocak 2027’ye kadar uzatılmış olmasına rağmen nihai kararın Trump-Cinping görüşmesinden çıkması planlanıyor.
YARI İLETKENLER SAVAŞI
ABD’nin Çin karşısındaki en büyük kozlarından biri ise gelişmiş yarı iletkenler. Washington senelerdir Çin’in ileri düzey yarı iletkenlere ve çiplere erişimini sınırlıyor. Buna karşılık Pekin, Huawei benzer biçimde yerli üreticileri destekleyerek Amerikan teknolojisine bağımlılığı azaltıyor. Trump, Nvidia’nın H200 çiplerinin bazı Çinli şirketlere satışına izin verdi sadece sevkiyatlar sınırı olan kaldı. Şi yönetimi de Çinli şirketleri yerli çiplere yönlendiriyor. Yarı iletkenler iki liderin halen üstünde antak kalma sağlayamadığı konuların başlangıcında geliyor.
Trump, Şi Cinping’i Andrews AFB Hava Üssü’nde bizzat karşıladı. İki liderin görüşmesinde tecim, ender toprak elementleri, yarı iletkenler Tayvan ve İran başlıkları öne çıkıyor. (Reuters)
ORTA DOĞU’DA ÇİN GÜÇLÜ
Washington açısından öteki mühim mesele İran. Çin, İran petrolünün en büyük müşterisi olmaya devam ederken Tahran üstündeki ekonomik ve diplomatik tesiri sebebiyle ABD açısından vazgeçilmesi zor bir aktöre dönüştü. ABD merkezli fikir kuruluşları çoğunlukla ABD-İran savaşının peşinden Çin’in bölgede oldukça güçlendiğini vurguluyor. Çin aynı dönemde Körfez ülkeleriyle ekonomik ilişkilerini geliştirirken İran’la bağlarını da korudu. Trump’ın görüşmede Şi’den Tahran üstündeki tesirini kullanmasını istemesi planlanıyor.
EN TEHLİKELİ BAŞLIK TAYVAN
İki ülkenin uzlaşmasının en zor olduğu mevzu ise Tayvan. Trump Aralık’ta Tayvan’a 11 milyar dolarlık tabanca satışını onayladı; ortalama 14 milyar dolarlık ikinci paketin ise aylardır Cinping görüşmesi dolayısıyla bekletildiği biliniyor. Şi, Mayıs’taki Pekin görüşmesinde Tayvan’ı Çin-ABD ilişkilerinin en mühim mevzusu olarak Trump’ın önüne koydu. Tecim, çipler ve tehlikeli sonuç minerallerde karşılıklı bağımlılık sürerken iki ülkenin Latin ABD ve Küresel Cenup’deki ekonomik nüfuz mücadelesi de devam ediyor. Washington tarifeler, teknoloji kısıtlamaları ve güvenlik ittifaklarına dayanırken Pekin tecim, altyapı/üstyapı yatırımları ve BRICS benzer biçimde platformlarla tesir alanını hızla genişletiyor.
