Türk ekonomisinden yansıyan son veriler, gelişme sayıları ile günlük yaşamın maliyeti arasındaki farkı tekrardan münakaşaya açıyor. Bir yanda şahıs başı gelirdeki artış ve ekonomide yukarı yönlü göstergeler öne çıkarken, öteki yanda hane bütçelerinde kira, satmaca, besin ve kredi ödemelerinin oluşturduğu baskı devam ediyor. Uzun süredir daha oldukça vatandaşın geçim hesabı üstünden konuşulan borç yükü, 2026’da şirket bilançolarında da daha görünür hale gelmiş durumda. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerinden meydana getirilen hesaplamalara bakılırsa, TL cinsel kredilerde takipteki alacak hacmi 683 milyar liraya çıktı. Bu sayı, geçen senenin aynı dönemine bakılırsa yüzde 84.61’lik artış anlamına geliyor. Sadece aslolan dikkat çekici tablo, şirket kredilerindeki bozulmanın tüketici tarafındaki artışı geride bırakması. TL cinsel taksitli ticari kredilerde takipteki alacak hacmi bir yılda yüzde 122 artarak 119 milyar liraya yükselirken, KOBİ kredilerinde takipteki alacak hacmi yüzde 120 artışla 239 milyar liraya ulaştı.
Analistlere bakılırsa mevcut tablo, şirketlerin yalnızca yeni krediye ulaşmakta değil, mevcut borçlarını çevirmekte de zorlandığını gösteriyor.
DİKKAT ÇEKEN KONKORDATO SAYISI
Bilhassa KOBİ kredilerindeki bozulma, sıkışmanın yalnızca büyük şirketlerle sınırı olan olmadığını; ufak ve orta ölçekli işletmelerden tedarik zincirlerine kadar daha geniş bir alanda hissedildiğini ortaya koyuyor. Bu tablonun sahadaki en somut yansımalarından biri de konkordato başvurularındaki artış. 2024 senesinde konkordato duyuru eden şirket yada şirket sayısı 3 bin 497 olarak kayıtlara geçerken, bu sayının 2025’te 6 bin 360’a çıkmış olduğu belirtiliyor. 2026’nın yalnızca ilk iki ayında ise bin 12 firmanın konkordato sürecine girmiş olduğu öne sürülüyor. Bu artış, şirketlerin yalnızca yeni krediye ulaşmakta değil, mevcut borçlarını çevirmekte de zorlandığına işaret ediyor. Başvuruların İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli ve Bursa benzer biçimde endüstri ve tecim merkezlerinde yoğunlaşması ise tabloyu daha tehlikeli sonuç hale getiriyor. Zira bu iller yalnızca mahalli işletmelerin değil; üretim, lojistik, ihracat ve tedarik ağlarının da merkezinde yer ediniyor.
KİŞİ BAŞI GELİR ARTAR MI?
Öte taraftan IMF’nin Nisan 2026 Dünya Ekonomik Görünümü verilerine bakılırsa Türkiye’de şahıs başına gelirin 2026’da 19 bin 18 dolara çıkması planlanıyor. Türkiye’nin dünya ekonomisi içindeki payının ise 2024 ve 2025’te olduğu benzer biçimde yüzde 1,23 seviyesinde kalacağı öngörülürken, şahıs başına gelirde ise gerileme yaşanabileceğine dikkat çekiliyor.
SOFRAYA YASIYOR MU?
İktisat Uzmanı-Ekonomist Barlas Yurtsever’e bakılırsa Türkiye, toplam ulusal gelir büyüklüğü bakımından dünyanın en büyük 20 ekonomisi arasındaki yerini korusa da, büyümenin hane bütçelerine yansıması sınırı olan kalıyor. Yurtsever, yoksulluk sınırının 109 bin liraya dayanmasının ve üç asgari ücretli bir hanenin gelirinin bile bu seviyenin altında kalmasının, ücretli ve emekli kesim üstündeki geçim baskısını artırdığını belirtiyor. Ona bakılırsa aslolan münakaşa, dolar bazında büyüyen ekonominin sofraya, kiraya, ulaşıma ve günlük yaşam maliyetlerine ne kadar yansıdığı noktasında yoğunlaşıyor.
İstanbul’dan yansıyan tablo ise geçim baskısının bilhassa durağan(durgun) gelirli ve yaş almış kesimler üstündeki tesirini daha görünür hale getiriyor. İstanbul Planlama Ajansı’nın kentte yaşayan 65 yaş ve üstü 752 kişiyle yapmış olduğu araştırmaya bakılırsa, iştirakçilerin yüzde 38,2’si gelirinin geçinmeye yetmediğini belirtti.
İSTANBUL ATEŞ PAHASI
Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik’e bakılırsa İstanbul’da yaş almış bireylerle meydana getirilen son araştırmaya değinirken, “Son anket geçim baskısının en kırılgan gruplar üstündeki tesirini ortaya koyuyor. TÜİK’in Nisan 2026 verilerine bakılırsa aylık enflasyonun yüzde 4,18, senelik enflasyonun ise yüzde 32,37’ye çıkması da bilhassa durağan(durgun) gelirli kesimlerin alım gücü üstündeki baskının sürdüğünü gösteriyor” dedi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
