Türkiye, son günlerde mevsim normallerinin oldukça üstünde seyreden sıcak hava dalgasıyla adeta kavruluyor. Geçtiğimiz gün İstanbul’da termometreler 43 dereceyi gösterirken, Ankara ve İzmir’de ise ısı 40 dereceye kadar çıktı. Uzmanlar ise aşırı sıcakların uyku bozukluklarından anksiyeteye, hiddet denetim zorluklarından depresyona kadar birçok ruhsal problemi tetiklediğine dikkat çekiyor. Sıcak hava dalgalarının psikiyatrik bozukluk riskini ortalama 4 kat artırdığını da belirten uzmanlar, cemiyet genelinde huzursuzluk, tahammülsüzlük ve içe kapanma eğilimlerinin yazları daha sık görüldüğünü vurguluyorlar.
RANDEVULAR ARTIYOR
Uzmanların uyarılarını destekleyen bilimsel veriler de oldukça çarpıcı. Dünya Sıhhat Örgütü’nün hazırladığı raporlarda, 35 aşama üstündeki hava sıcaklıklarında anksiyete ve depresyon benzer biçimde ruhsal bozuklukların görülme sıklığının ortalama yüzde 20 oranında arttığını belirtiyor. Saygı duyulan tıp dergisi The Lancet Psychiatry’de piyasaya sürülen bir çalışmada ise, sıcaklıkların mevsim normallerinin 5 aşama üstüne çıkmış olduğu günlerde intihar oranlarının yüzde 2.1 yükseldiği vurgulanıyor. Türkiye Psikiyatri Derneği’nin 2023 yılındaki raporuna nazaran, sıcak hava dalgalarının yaşandığı 15 günlük dönemlerde psikiyatri polikliniklerine başvurularda yüzde 32 oranında artıyor.
2024 yılı Haziran ayında İstanbul’da yaşanmış olan aşırı sıcaklar esnasında meydana getirilen ölçümlerde ise klima bulunmayan evlerde gece uykusu süresinin averaj 2 saat kısaldığı ve REM uykusuna geçiş süresinde yüzde 38 oranında gecikme yaşandığı belirlendi.
ÖFKENİN NEDENİ
Haberglobal.com.tr’ye data veren Uzman Klinik Psikolog Merve Öz, yaz sıcaklarının duygusal dengeyi bozduğunu belirtirken, şu uyarılarda bulunmuş oldu: “Sıcak hava; kızgın, saldırgan ve hatta sertlik içeren davranışları artırabiliyor. Bu yüzden öfkenin farkına varmak ve onu sıhhatli şekilde yönetmek oldukça mühim. Öfkelendiğinizi hissettiğinizde derin nefes alın, birkaç dakikalık nefes egzersizleri yapın. Kendinizi mutlu ve güvende hissettiğiniz bir yeri düşlemek, zihinsel olarak sizi sakinleştirebilir.”
DUYGUSAL DALGALANMA
Akıl hastalıkları bulunanların sıcak havalarda ölüm ve hastalık açısından ciddi bir risk altında bulunduğunu belirten Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Elvan Ziraatçi ise “Alzheimer, demans, psikoz, şizofreni ve gelişimsel yetersizlikleri bulunan hastalar, çevresel farkındalık, sıvı alımı, günlük aktivitelerin uygun şekilde planlanması yada uygun kıyafetlerin giyilmesi benzer biçimde uyum elde eden davranışları başlatma becerisinden yoksun olabiliyor” diye konuştu.
Ziraatçi, iklim değişikliğinin ruh sağlığı üstündeki etkilerine ilişkin araştırmaların son birkaç yılda mühim seviyede arttığının altını çizerken, “Isıya bağlı hastalık ile psikiyatrik bozuklukların gelişme riski arasındaki birlikteliğin araştırılmış olduğu bir çalışmada, psikiyatrik bozuklukların oluşma riskinin 4 kata yakın arttığı tespit edildi” diyor.
STRESE NEDEN OLUYOR
Yüksek sıcaklıkların, vücutta fizyolojik bir strese niçin olabildiğini ifade eden Uzman Klinik Psikolog Uluğ Davet Beyaz ise, “Bu durum, kortizol benzer biçimde stres hormonlarının seviyelerini artırarak gerginlik ve hiddet duygusunu tetikleyebilir. Yüksek sıcaklıklar, vücutta fizyolojik bir strese niçin olabilir. Bu durum, kortizol benzer biçimde stres hormonlarının seviyelerini artırarak gerginlik ve hiddet duygusunu tetikler. Ek olarak, sıcak havalarda terleme ve su kaybı hastalık hissine yol açarak bireylerin sabırsız ve huzursuz hissetmelerine niçin olabilir. Termal konforun bozulması, doğrusu vücut ısısını dengede tutmada yaşanmış olan güçlük, zihinsel ve duygusal stresi artırır” ifadelerini kullandı.
Beyaz, “Yüksek sıcaklıklar bireylerin duygusal dalgalanmalarını etkileyebilir. Araştırmalar, bu durumun fizyolojik strese yol açtığını ve bunun sonucunda anksiyete, depresif emareler ve saldırganlık benzer biçimde duygusal durumların arttığını göstermektedir” dedi.
UYKU SÜRESİ KISALIYOR
Öte taraftan İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Halk Sağlığı Anabilim Dalı tarafınca yürütülen çalışmada ise, sıcak havaların uyku kalitesi üstünde direkt etkili olduğu vurgulandı. Çalışmada, uyku kalitesi bozulan bireylerin yüzde 48’inde hiddet denetim sorunları yaşandığı, yüzde 36’sında ise günlük işlevsellikte düşüş gözlemlendiği belirtiliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
