Yunanistan Ulusal İstihbarat Servisi (EYP), Soğuk Harp dönemine dair gizli saklı belgelerin gizliliğini kaldırarak kamuoyuna deklare etti. Gizli saklı servis geçen yıl da 1974 Kıbrıs krizine ilişik mühim haber alma belgelerini kamuoyuna açıklamıştı. Bugüne dek gizli saklı tutulan arşivler, hem Yunanistan’ın iç güvenlik çalışmalarını hem de 1974’teki darbe ve peşinden gelen askeri müdahaleye dair ayrıntıları ortaya koyuyor. EYP tarafınca geçen 1 Nisan’da açıklanan 1953-1959 dönemine ilişik belgeler, devrin Yunan Merkezi İstihbarat Servisi (KYP) tarafınca hazırlanmış toplam 123 dokümanı kapsıyor. Belgeler ortalama iki bin sayfadan oluşuyor ve soğuk harp dönemindeki haber alma faaliyetlerini gösteriyor.
EYP, belgelerin Soğuk Harp koşulları ve Yunanistan’daki son aşama kutuplaşmış harp sonrası ortamın şekillendirdiği devrin tarihsel ve siyasal bağlamını yansıttığını deklare etti.
AÇILMAYA DEVAM EDİLECEK
Bu dosyalar içinde Sovyet bloğu ülkelerine ilişkin değerlendirmeler, Yunanistan’daki komünist faaliyetler ve bunlarla savaşım, Yunan diasporasının izlenmesi, Yunanistan’ın iç güvenlik politikaları ve toplumsal denetim mekanizmaları mevzuları yer ediniyor. Bu belgeler ilk kez EYP’nin resmi web sitesinde kamuya açıldı. Ek olarak servis gelecekte de benzer arşiv açma girişimlerine devam etmeyi planladığını duyurdu.
KOMÜNİST PARTİ YASAKLANMIŞTI
EYP direktörü Themistoklis Demiris, “Bu belgeler, kendi dönemlerinin bağlamında anlaşılmalıdır” diyerek, raporların hem içinde ne olduğunun hem de dilinin, Komünist Parti’nin (KKE) yasaklandığı ve siyasal istikrarsızlık korkularının yaygın olduğu 1950’lerin anti-komünist ikliminden etkilendiğini altını çizdi.
TÜRKİYE’NİN YERİ
Arşivde ek olarak Balkanlar, Türkiye ve Orta Doğu şeklinde Yunanistan için stratejik öneme haiz bölgelerle ilgili ikinci kategori materyal de bulunmuş olduğu belirtilirken 1950’ler belgelerinin içinde ne olduğu incelendiğinde Türkiye ile ilgili direkt ayrı bir bölüm yada kapsamlı çözümleme yer almıyor. Belgeler için, “komşu ülkeler ve ulusal çıkar açısından mühim dış bölgeler” denilirken, Türkiye’nin adının yada bilhassa Ege, NATO yada Kıbrıs’a dair detaylı bilgilerin açıkça yer almadığı görülüyor.
50 YIL SONRA AÇIKLANDI
Daha ilkin, EYP 1974 Kıbrıs kriziyle ilgili oldukca daha kapsamlı bir belge grubunu kamuoyuna sunmuştu. Açıklanan bu arşivler, toplam 58 tane haber alma bültenini içeriyor ve 15 Temmuz 1974 darbesiyle başlamış olan süreçten, 20 Temmuz’da Türkiye’nin adaya askeri müdahalesine kadar uzanan periyodu kapsıyor. Metinler içinde Kıbrıs’taki darbeye ve iç siyasal gerginliğe ilişkin haber alma kayıtları, Türkiye’nin askeri hareket ve hazırlıklarıyla ilgili tespitler ile o dönemde darbe sonrası yaşanmış olan toplumsal ve siyasal gelişmelerin servise rapor edilmesi yer alıyordu.
Belgeler o dönemde “Sovyet koalisyonu” olarak adlandırılan komünist ülkeler hakkında data, değerlendirme ve analizleri içeriyor.
SOVYETLERE KARŞI KURULDU
Yunanistan’ın haber alma servisi EYP, 1953’te “Kentriki Ypiresia Pliroforion” adıyla kurulmuştu. Servis kuruluşundan itibaren Sovyet tehdidi ve komünizmle savaşım bağlamında haber alma toplama faaliyetlerinde bulunmuş oldu. Kurum, hemen sonra 1974’te yaşanmış olan darbe ve Kıbrıs’ın bölünmesi şeklinde eleştiri tarihsel vakaları de içeren raporlar üretmişti. 2024 senesinde ilk kez açıklanan 58 rapor, EYP’nin belgeleri dizgesel halde kamuya açmış olduğu ilk büyük arşiv yayını olmuştu. EYP’nin yayımladığı bu arşivler, hem Yunanistan’ın iç politikalarını hem de bölgesel güvenlik ve dış ilişkiler tarihini tekrardan değerlendirmek için mühim bir kaynak olarak değerlendiriliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
