Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a 81’inci Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndaki mesajları dolayısıyla teşekkür etti. Bahçeli, “Sayın Cumhurbaşkanımızın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda çoğunlukla ortaya koyduğu ‘Dünya 5’ten büyüktür’ yaklaşımı, yalnızca Türkiye’nin değil, daha adil, temsil gücü yüksek ve hakkaniyete dayalı bir dünya düzeni arayışının kuvvetli bir ifadesidir.” dedi.
Bahçeli, yazılı açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
81’inci Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda sessiz milyonların sesi olan, hakkın ve haklının yanında duran; açık, kuvvetli ve etkisinde bırakan mesajlarıyla Türk milletinin haklı duruşunu ve iradesini tüm dünyaya duyuran Sayın Cumhurbaşkanımıza bir kez daha teşekkürlerimi ifade ediyorum.
Internasyonal sistemin mevcut yapısı, dünyada yaşanmış olan savaşlar, krizler, insani dramlar ve adaletsizlikler karşısında her geçen gün daha çok sorgulanır hâle gelmiştir. Birleşmiş Milletler başta olmak suretiyle küresel karar alma mekanizmalarının, dünyanın değişen siyasal, ekonomik ve jeopolitik gerçeklerini yeterince yansıtamadığı açıktır.
Bilhassa Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin mevcut yapısı ve daimî üyelerin haiz olduğu veto imtiyazı, adil, etkin ve kapsayıcı bir internasyonal düzenin önündeki temel sorunlardan biri olarak karşımızda durmaktadır. Bu çerçevede Sayın Cumhurbaşkanımızın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda çoğunlukla ortaya koyduğu “Dünya 5’ten büyüktür” yaklaşımı, yalnızca Türkiye’nin değil, daha adil, temsil gücü yüksek ve hakkaniyete dayalı bir dünya düzeni arayışının kuvvetli bir ifadesidir.
Sözde kurallara dayalı internasyonal sistemin saygınlık ve inandırıcılığının kalmadığını uzun süredir dile getiriyoruz. İkinci Dünya Savaşı’nı müteakip galip ülkelerin, kıymet ve kurumlarının referansıyla şekillendirilen mevcut internasyonal sistem geldiğimiz aşamada kendi müessese değerleriyle de bağdaşmayan bir hal almıştır. Haklının kuvvetsiz, güçlünün haklı olduğu adaletsiz bir yapının sürdürülebilir olması da mümkün değildir. Nitekim 81’inci Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantısının yapıldığı 21’inci yüzyılın ikinci çeyreğinde hala işgaller, haksız saldırılar, devletlerin egemenlik haklarının ihlali benzer biçimde internasyonal hukuka aykırı eylemler dünya huzurunu baltalamakta, sulh ve güvenliği tehdit etmektedir.
Bu şekilde bir ortamda Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan, 22 Eylülde BM Genel Kurulunda yapmış olduğu konuşmada hem bölgesel ve küresel düzeyde yaşanmış olan haksızlıklara, hem de BM’nin yenilenme ihtiyacına değinerek Güvenlik Konseyinin reforme edilmesi icap ettiğini vurgulamıştır.
Bu kapsamda 1967 sınırlarında, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve toprak bütünlüğüne haiz Filistin Devleti’nin vücut bulacağı günleri göreceğimize işaret etmiş ek olarak Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit internasyonal statüsünün tescil edilmesi ve maruz bırakıldığı gayriinsani izolasyonun artık son bulması icap ettiğini vurgulayarak Internasyonal toplumu, Şimal Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni tanımaya ve bu devletle siyasal, diplomatik ve ekonomik ilişkiler tesis etmeye çağrı etmiştir.
Cumhurbaşkanımızın Blomberg için yazdığı makalede de son yıllarda dünyanın karşı karşıya olduğu krizlerin çözümünü birkaç başkentin iradesine bırakmanın bugünün gerçekleriyle bağdaşmadığını, küresel karar alma mekanizmalarının bugünün şartlarına uyum sağlamasının artık ertelenemez olduğuna dikkat çekmiştir.
‘DÜNYA 5’TEN BÜYÜKTÜR’ ÇAĞRISI
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinde daha etkin, adil ve hesap verebilir bir temsil anlayışının zorunluluk arz ettiğini, bunun yolunun da temsili genişletmenin yanında, liderlik sorumluluğunu adil şekilde paylaşmaktan geçtiğini, değişik coğrafyaların tecrübesini, kapasitesini ve iradesini küresel ve bölgesel meselelerin çözümüne dâhil etmek mecburiyetinde olduğumuzu, ‘Dünya 5’ten büyüktür’ çağrısının bu yönüyle daha geniş bir mesuliyet anlayışına çağrı bulunduğunu, düzeltim ihtiyacını artık somut bir yol haritasına dönüştürmenin mecburi bulunduğunu ve bu yol haritasının merkezinde ise veto imtiyazının kaldırılmasının yer aldığını belirtmiştir.
Nitekim BM Genel Sekreteri Guterres’in veda hitabında BMGK’nın Afrika’sız yapısını “savunulamaz” duyuru edip Batı Şeria’da etnik temizlik yapıldığını itiraf etmesi ve Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un Gazze’yi “utanç manzarası” olarak niteleyip veto sınırlama teklifi sunması, küresel sistemin iflasını en yetkili ağızlardan tescil etmiş, senelerden beri dile getirdiğimiz internasyonal sistemin anarşik ve arızalı yapısına yönelik eleştirilerimizi haklı çıkarmıştır.
Milliyetçi Hareket Partisi olarak, başta BM özelinde olmak suretiyle internasyonal sistemdeki sorunların yarattığı hukuksuzlukları sıkça dile getirmek suretiyle BM’in sürdürülemez yapısının değiştirilmesine yönelik önerilerimizi de ifade etmiştik. Parti Programımızda internasyonal sistemin sorunlu yapısı başlığında, yaşanmış olan gelişmeler karşısında internasyonal sistemin işlevselliğinin daha çok sorgulandığına işaret edilerek internasyonal sulh ve güvenliğin tesisi ve idamesinde en büyük sorumluluğu taşıyan Birleşmiş Milletler’in, artık kendisinden beklenen katkıları sunmaktan uzak bulunduğunu, savaşın galiplerini kayıran ve günümüzün siyasî, ekonomik ve diplomatik gerçeklerini yansıtmaktan fazlaca uzak kalan mevcut sistemde acilen reforma gidilmesi gerektiği vurgulanmış, bu çerçevede Güvenlik Konseyi’nin beş daimî üyesinin BM sistemini bir tek kendi çıkarları doğrultusunda hareket eden bir müessese haline getirmesini, küresel hakkaniyet ve barışın tesisi açısından fazlaca sakıncalı bulduğumuza dikkat çekilmiştir. 2023 Seçim Beyannamemizde de BM’nin yapısı ve işleyişi dâhil her yönüyle reforma tâbi tutulması gerektiğine vurgu yapılmıştır.
Hatırlanacağı benzer biçimde 1 Ekim 2024 tarihindeki TBMM Grup Toplantısında yapmış olduğum konuşmada; “Birleşmiş Milletler ve Güvenlik Konseyi yapısı yeni baştan ve derhal reforme edilmelidir. Bu düzeltim ihtiyacının gecikmesi fazlaca ciddi ve sancılı gelişmelere sebep olacaktır.” demiş, “Hem de, ülkelerin eşit katılım ve oy hakkını ihtiva eden alternatif dünya birliği mevzusunda emekler hızlanmalı ve dünya beş ülkenin ağzına bakmaktan kurtulmalıdır.” ifadelerini kullanmıştım.
“CUMHURBAŞKANIMIZIN MAKALE VE KONUŞMASI BİZİ DE ZİYADESİYLE MEMNUN ETMİŞTİR”
Öteki taraftan 30 Nisan 2024 tarihindeki TBMM Grup Toplantısında yaptığım konuşmada da özetle; “Güvenlik Konseyi’ndeki veto sistemi makul çözüm arayışlarını sürekli tıkamakta, demokratik olmayan, etik ve şeffaflıktan yoksun olarak kabul edilmekte, bu da Birleşmiş Milletlerin temel ilkeleriyle çelişmektedir. Konsey, yapısı ve daimî üyelerin veto yetkisi sebebiyle dünya barışı ve çatışmaların önlenmesi için bir ümit olmaktan bugünkü haliyle fazlaca uzaktır. Konseydeki üyelik şartlarının ve veto yetkilerinin değişikliği için BM Antlaşması’nda değişimler yapılması zorunluluğu ertelenemez düzeydedir. Fakat bunun sağlanabilmesi için Genel Kurulda üçte iki çoğunluk sağlanması ve daimî 5 üyenin onayı gerekmektedir. Tarihsel sürece bakıldığında veto yetkisinin karar alma mekanizmalarını neredeyse her krizde kısıtlamış olması, bu yetkinin kaldırılması ya da sınırlandırılması gerekliliğinin dünya genelinde kabul görmesiyle neticelenmiştir.” demiştim.
Bu kapsamda Cumhurbaşkanımızın milletimizi ve insanlığı ferahlatan yazı ve hitabı bizi de ziyadesiyle memnun etmiştir. Bizlere nazaran; “Dünya 5’ten büyüktür” çağrısı, Güvenlik Konseyi’nin mevcut üye yapısına yönelik bir eleştiri yanında dünya nüfusunun, değişik coğrafyaların ve değişik medeniyetlerin küresel karar alma süreçlerinde daha adil şekilde temsil edilmesi gerektiğine yönelik kapsamlı bir düzeltim çağrısıdır. Zira Güvenlik Konseyi’nin beş daimî üyesine tanınan veto yetkisi, internasyonal toplumun ortak iradesini bir çok vakit birkaç ülkenin sonucuna bağımlı hâle getirmekte; bu durum bilhassa harp, çatışma ve insani kriz dönemlerinde Birleşmiş Milletlerin etkinliğini ve güvenilirliğini zedelemektedir. Dünya barışını korumakla görevli bir mekanizmanın, barışın tesisi mevzusunda karar alamaz hâle gelmesi kabul edilebilir değildir.
“İHTİYAÇ DUYULAN YENİ VE HAKKANİYETLİ BİR ULUSLARARASI DÜZENDİR”
BM reformu şüphesiz ki Güvenlik Konseyi’nin üye yapısının değiştirilmesinden ibaret görülmemelidir. Genel Kurulun etkinliği, temsil adaleti, karar alma mekanizmalarının şeffaflığı, hesap verebilirlik ve internasyonal hukukun uygulanmasında çifte standartların ortadan kaldırılması da düzeltim gündeminin ayrılmaz parçaları olmalıdır. Krizler karşısında etkili karar alabilen, temsil kabiliyeti yüksek, hesap verebilir ve internasyonal hukuku tüm devletler bakımından eşit şekilde tatbik eden daha adil bir küresel düzenin inşa edilmesi; sulh, refah ve hakkaniyet bekleyen insanlık benzer biçimde bizim de acil beklentimizdir. İhtiyaç duyulan şey, güçlünün hukuk oluşturduğu bir anarşizm yerine hukukun enerjisini esas alan; birkaç ülkenin iradesine bağımlı olmayan; değişik kıtaların, milletlerin ve medeniyetlerin söz sahibi olduğu; barışın, adaletin ve insan onurunun merkezde bulunmuş olduğu yeni ve hakkaniyetli bir internasyonal düzendir.
“REFORM ERTELENEMEZ BİR ZORUNLULUK”
Netice olarak; Birleşmiş Milletler ve internasyonal sistemin mevcut yapısının, bugünün dünyasının gereksinimlerine yanıt verebilmesi için kapsamlı, adil ve gerçekçi bir reforma doğal olarak tutulması ertelenemez bir zorunluluktur. Temsilde adaletin güçlendirilmesi, veto imtiyazının kaldırılması yada sınırlandırılması, değişik coğrafyaların küresel karar alma süreçlerine etkin şekilde dâhil edilmesi ve internasyonal hukukun hepimiz için eşit şekilde işletilmesi, ek olarak daha insani ve etik bir seviye; küresel düzlemde kalıcı sulh ve adaletin temel şartlarıdır.
Parti olarak, senelerdir dile getirdiğimiz bu hususların, Sayın Cumhurbaşkanımız tarafınca internasyonal kamuoyuna kuvvetli şekilde taşınmasını mühim ve kıymetli buluyor; Türkiye’nin daha adil, daha kapsayıcı ve insanlığın ortak vicdanını yansıtan yeni bir internasyonal düzenin inşasına yönelik iradesini kararlılıkla destekliyoruz.”
