ABD ve Avrupa donanmalarının Rusya’ya ilişkin petrol tankerlerine yönelik son müdahaleleri, Moskova’nın yaptırımları delmek için kurduğu “gölge filo” ağını tekrardan gündeme taşıdı. İzlanda ile İngiltere arasındaki açık denizde ABD ve İngiliz askerlerinin ortak operasyonuyla Rus bayraklı bir petrol tankerine el konulurken, Fransa da Akdeniz’de Murmansk çıkışlı ‘Grinch’ adlı tankere müdahale etti. Sadece Avrupa Birliği’ne yakınlığıyla malum EU Observer’in araştırması NATO ve AB ülkeleri içindeki şirketlerin gölge filolarla çalışmasına fiilen katkı sunduğunu ortaya koyuyor.
Rusya’nın “gölge filo”su; yaşlı, sigortasız, sahipliği gizlenen, AIS sistemlerini kapatan ve gemiden gemiye transferlerle petrol taşıyan tankerlerden oluşan küresel bir tecim ağı olarak etkinlik gösteriyor.
MÜLKİYETİ GİZLİ GEMİLER
İngiltere Müdafa Bakanlığı, ABD ile beraber İzlanda–İngiltere hattında Rus bayraklı bir petrol tankerine operasyon düzenlendiğini ve gemiye el konulduğunu deklare etti. Aynı dönemde Fransa Birliği, Akdeniz’de Rusya’nın yaptırımları delmek için kullandığı “gölge filo”nun parçası olduğu nedeni öne sürülerek ‘Grinch’ adlı tankeri durdurdu. Internasyonal denizcilik raporlarına gore bu gemiler, Rus petrolünü Asya, Afrika ve Latin ABD pazarlarına ulaştırmak için sigortasız, yaşlı ve mülkiyeti gizlenmiş tankerlerden oluşan bir ağın parçası olarak etkinlik yürütüyor.
MERKEZ BALTIK DENİZİ
EU Observer öncülüğünde başlatılan ve 4 ayrı gösterim kuruluşunun dahil olduğu araştırma, Baltık Denizi’nin Rus gölge filosu için eleştiri bir merkez haline geldiğini gösterdi. Mart 2024 ile Mart 2025 içinde ‘Rina’ ve ‘Zircone’ adlı tanker gemileri, 286 gemiden-gemiye yakıt ikmali operasyonu gerçekleştirmiş oldu. Bu operasyonlarla 177 petrol ve petrol ürünü tankeri beslenirken, bunların minimum 159’unun Rus limanlarından yola çıkmış olduğu ortaya çıktı. Analist Anatali Kravtsev’e gore bu tankerlerin minimum 20’si açık şekilde Rus gölge filosu özellikleri taşıyor. Gemilerin internasyonal sigortası yok, iyelik yapıları saydam değil ve yaptırım koalisyonu haricinde kayıtlılar.
EU Observer ve S&P Global verilerine gore Yunanistan başta olmak suretiyle bazı NATO üyesi ülkelerde etkinlik gösteren firmalar, Baltık ve Akdeniz’de Rusya’nın gölge filosu ile yakıt ikmali ve lojistik ticari ilişkilerini sürdürüyor.
ŞİRKET YAPILARI DEĞİŞTİRİLİYOR
Araştırmalar, ‘Rina’ ve ‘Zircone’ tankerlerinin Dubai merkezli FB Trade’e ilişkin bulunduğunu, sadece bağlantıların Baltık merkezli denizcilik şirketi Fast Bunkering’e uzandığını ortaya koydu. Fast Bunkering’in kurucusu Aleksei Tsulets, 1990’lardan bu yana Baltık limanlarında yakıt ticareti icra eden geniş bir ağ kurdu. 2020 verilerine gore şirket, yılda ortalama 1,5 milyon ton deniz yakıtı tedarik ediyordu. Firmanın müşterileri içinde Maersk, DFDS, Stena Line ve Tallink şeklinde büyük Avrupalı denizcilik firmaları bulunuyor. Yaptırımlar sonrası şirket yapısı ortaklıklara bölünmüş şeklinde gösterilse de tankerlerin isim, logo ve operasyonları fiilen devam etti.
PARA AKIŞI NATO DİNLEMİYOR
S&P Global verilerine gore Nisan 2024’e kadar olan 12 aylık süreçte, Malta, Yunanistan, İspanya, Hollanda ve Danimarka açıklarında Rus gölge filosuna minimum 3 bin 100 yakıt ikmali yapılmış oldu. Verilerde Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında gölge filonun büyüklüğünün üç katına çıktığına da vurgu yapılmakta. Yunanistan başta olmak suretiyle bazı NATO vatanlarında etkinlik gösteren şirketlerin, Baltık ve Akdeniz’de milyarlarca dolarlık bu ağ ile ticari ilişkilerini sürdürmesi de dikkat çekiyor. NATO ve AB raporlarında “ihtimaller içinde bir Avrupa–Rusya harbinde hedef” olarak gösterilen NATO üyesi ülkelerle Rusya arasındaki bu perde arkası tecim, askeri söylemler ile ekonomik gerçeklik arasındaki derin çelişkiyi gözler önüne seriyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
