Avrupa’da kartlı ve temassız ödeme sistemleri günlük yaşamın merkezine yerleşirken, dolaşımdaki fiziki euro miktarı üstün dereceli kırmaya devam ediyor. Dijital ödeme altyapılarının yaygınlaşmasına karşıtlık oluşturan bu durum, halkın nakit parayı bir ödeme aracından ziyade kriz dönemleri için güvenli bir sığınak olarak gördüğünü ortaya koyuyor.
10 YILDA YÜZDE 60’LIK ARTIŞ
Avrupa Merkez Bankası verilerine nazaran, 2016 senesinde ortalama 1 trilyon euro olan dolaşımdaki banknotların toplam kıymeti 1,6 trilyon euronun üstüne çıktı. Pandemi öncesinde 24 milyar tane olan banknot sayısı ise 30 milyarı aştı. Avrupa Merkez Bankası Başekonomisti Philip Lane, günlük işlemlerde kullanımı düşmesine karşın toplam banknot stokunun büyümesini, halkın belirsizlik dönemlerinde nakde sığınma eğilimine bağlıyor.
NAKDE YÖNELTEN TEMEL RİSKLER
Fiziki paraya olan talebin artışında jeopolitik gerilimler, naturel afetler ve dijital altyapı kırılganlıkları belirleyici oluyor. Elektrik kesintileri yada finansal sistemleri hedef alan siber saldırılarda dijital ödemelerin dönem dışı kalma riski, insanları önlem almaya zorluyor.
Yangın ve sel şeklinde felaketlerde kontakt ağlarının kopması ihtimali de fiziki paranın önemini artırıyor. Bu durum, Avrupa Birliği’nin vatandaşların ihtimaller içinde bir kriz anında minimum 72 saat süresince temel gereksinimlerini kendi başlarına karşılayabilmesini hedefleyen kriz stratejisiyle de direkt örtüşüyor.
EVDE NAKİT BULUNDURUN TAVSİYESİ
Ihtimaller içinde bir sistem kesintisine karşı Avusturya, Finlandiya, Almanya, İsveç ve Hollanda şeklinde bazı Avrupa ülkeleri vatandaşlarına acil durumlar için yanlarında ve evlerinde belirli bir oranda nakit bulundurmalarını tavsiye ediyor. Mesela Avusturya Merkez Bankası destekli programlarda, aile üyesi başına minik kupürler halinde 100 euro nakdin güvenli bir yerde saklanması öneriliyor. Buradaki amacın yüksek oranda servet biriktirmek değil, elektronik ödeme sistemlerinin çalışmadığı anlarda besin, ulaşım ve tıbbi araç-gereç şeklinde acil gereksinimleri güvenceye almak olduğu vurgulanıyor.
DİJİTAL EURO VE NAKDİN GELECEĞİ
Avrupa Merkez Bankası bir taraftan Dijital Euro çalışmalarını sürdürürken öteki taraftan fiziki paraya erişimin korunmasını stratejik bir zorunluluk olarak görüyor. Kurum, dijital ve fiziki paranın birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısı olması icap ettiğini korumak için çaba sarfediyor. Netice olarak euro, günlük alışveriş kasalarından çekilirken kriz zamanlarının en eleştiri güvenlik aracı olarak varlığını güçlendiriyor.
