Avrupa, 2026-2027 kışına enerji arzı ve tutarları açısından kırılgan bir tabloyla giriyor. Kuzeyden gelen soğuk hava elektrik tüketimini artırırken rüzgar enerjisindeki üretim dalgalanmaları naturel gaz ve kömür santrallerine duyulan ihtiyacı tekrardan gündeme taşıdı. Bilhassa Almanya’daki gelişmeler, enerji dönüşümüne karşın fosil yakıtlara bağımlılığın yüksek talep dönemlerinde sürdüğünü ortaya koydu. ENTSO-E verilerine nazaran Almanya’da elektrik talebi ortalama 60 gigavata yükselerek mart ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Aynı gün naturel gaz santrallerinin üretimi 14 gigavata kadar çıkarken kömür ve naturel gaz beraber elektrik talebinin yüzde 42’sini karşıladı.
Rüzgar üretiminin zayıflaması ve naturel gaz santrallerinin daha yoğun emek vermesi, piyasadaki fiyat baskısını artırdı. Fotoğraf: Reuters
TÜKETİM ZİRVEYE YAKLAŞTI
Avrupa’nın en büyük ekonomisi Almanya’da elektrik talebinin 60 gigavata yaklaşması, soğuk havanın enerji sistemi üstündeki en somut etkilerinden biri oldu. Talebin bu seviyede 24 saat sürmesi, günlük 1,44 teravatsaat elektrik tüketilmesi anlamına geliyor. Soğuk havayla konut ve iş yerlerindeki ısıtma sistemlerinin daha yoğun emek vermesi, endüstri tesislerinin enerji ihtiyacının devam etmesiyle birleşince şebeke üstündeki yük büyüdü. Bilhassa akşam saatlerinde güneş enerjisinin devreden çıkması ve tüketimin yüksek kalması, elektrik fiyatlarını yukarı taşıdı.
ELEKTRİK FİYATI 246 EUROYU AŞTI
Almanya’da naturel gazdan elektrik üretimi 10 gigavatın üstünde seyrederken akşam saatlerinde 14 gigavata terfi etti. Bu rakamlar, şubat ayından bu yana görülen en yüksek düzey oldu. EPEX Spot verilerine nazaran Almanya’da 19.00-20.00 saatleri arasındaki toptan elektrik fiyatı megavatsaat başına 246,29 euroya ulaştı. Bu sayı kilovatsaat başına ortalama 24,6 euro sente karşılık geliyor.
AVRUPA DÜŞÜK STOKLA GİRİYOR
Gas Infrastructure Europe verilerine nazaran Avrupa Birliği genelinde naturel gaz depolarının doluluk oranı yüzde 74,6 seviyesinde bulunuyor. Depolarda ortalama 845 teravatsaatlik naturel gaz mevcut. Sadece bu oran, aynı devrin beş senelik averajının 14,7 puan altında. Geçen yıl aynı tarihte depoların yüzde 82,8 dolu olması, Avrupa’nın bu kışa daha düşük rezervle girdiğini gösteriyor. En çarpıcı tablo Almanya’da yaşanıyor. Ülkenin ortalama 247 teravatsaat kapasiteli depolarında 151 teravatsaatlik naturel gaz bulunuyor. Doluluk oranı yüzde 61,1 düzeyinde kalırken aynı tarihin beş senelik averajı yüzde 88,1 seviyesinde.
DOĞAL GAZDA 90 EURO ALARMI
Avrupa’nın referans piyasası Hollanda merkezli TTF’de ise naturel gaz tutarları ekim ayında megavatsaat başına 90 euro seviyesine yaklaştı. Eylül sonunda 69,4 euro düzeyinde bulunan fiyatın kısa sürede yükselmesinde soğuk hava, LNG sevkiyatındaki problemler, Norveç kaynaklı arz kesintileri ve düşük stoklar etkili oldu. Organik gaz fiyatlarının yükselmesi elektrik üretim maliyetlerini de artırırken bilhassa kimya, demir-çelik, cam, seramik ve gübre sektörleri için yeni bir maliyet baskısı oluşturuyor.
İNGİLTERE KIŞA HAZIRLANIYOR
İngiltere’de enerji sistemi işletmecileri, kış süresince naturel gaz ve elektrik arzının genel olarak talebi karşılayabileceğini bildirdi. Bununla beraber bilhassa aralık ve ocak aylarında arz-talep dengesinin sıkışabileceği uyarısı yapılmış oldu. Kış aylarında en yüksek günlük naturel gaz talebinin 493 milyon metreküpe ulaşabileceği, mevcut arz kapasitesinin ise günlük 592 milyon metreküp olduğu hesaplanıyor. Elektrik sisteminde talebin zirveye çıkmış olduğu dönemde 5,9 gigavatlık yedek kapasite öngörülüyor.
Avrupa’nın kış süresince enerji ihtiyacını hangi maliyetle karşılayacağı önümüzdeki ayların en mühim ekonomik başlıklarından biri olacak. Fotoğraf: Reuters
TÜRKİYE İÇİN DE RİSK VAR
Avrupa’da enerji fiyatlarının yükselmesi Türkiye açısından da ehemmiyet taşıyor. Avrupa ve Asya’da kış aylarında LNG talebinin aynı anda artması, internasyonal piyasalarda rekabeti güçlendirerek Türkiye’nin spot naturel gaz alımlarını daha maliyetli hale getireceği belirtiliyor. Avrupa sanayisinde yükselen enerji maliyetleri bazı Türk ihracatçılara rekabet pozitif yanları sağlayabilirken kıta ekonomisinde yaşanabilecek üretim ve talep kaybı, Türkiye’nin ihracatını negatif etkileyebilir. Uzmanların ve enerji piyasası müesseselerinin değerlendirmeleri, bilhassa uzun soluklu soğuk hava koşullarında fiyat oynaklığının artabileceğine işaret ediyor.
