Avrupa Birliği’nin gelecek yedi yıl için hazırladığı bütçe, üye ülkeler içinde mali mücadeleye dönüştü. Brüksel’de düzenlenen AB zirvesinde liderler, 2028-2034 sürecinin harcama planı üstünde uzlaşamadı. Almanya ve İsveç’in de aralarında bulunmuş olduğu ülkeler bütçenin ebatlarına itiraz ederken, ziraat ve bölgesel kalkınma fonlarından yararlanan ülkeler mevcut desteklerin korunmasını istiyor. Avrupa Komisyonu, yeni bütçe periyodu için ortalama 1,76 trilyon euroluk bir plan önermişti. AB dönem başkanlığını yürüten İrlanda’nın hazırladığı uzlaşma taslağında ise toplam meblağ 1,62 trilyon euroya indirildi. Böylece ilk teklife bakılırsa ortalama 141 milyar euroluk kesinti öngörüldü. Sadece bu indirim, bütçeye daha çok katkı elde eden ülkeleri ikna etmeye yetmedi. İsveç, yeni plan kapsamında net katkısının ortalama yüzde 60 artacağını belirterek teklifi reddedeceğini deklare etti. Almanya da bütçenin mali yükü mevzusunda itirazlarını sürdürüyor.
TARIM MI, SAVUNMA MI?
Bütçe tartışmasının merkezinde, Avrupa’nın geleneksel harcama kalemleri ile yeni güvenlik ve ekonomik rekabet hedefleri arasındaki kaynak paylaşımı bulunuyor. Ziraat, balıkçılık ve bölgesel kalkınma fonları bilhassa bu desteklerden yararlanan ülkeler için ehemmiyet taşıyor. Buna karşılık Rusya ile yaşanmış olan güvenlik gerilimi, Ukrayna’ya destek ihtiyacı ve ABD ile Çin karşısında rekabet enerjisini artırma hedefi, müdafa ve teknoloji yatırımlarına daha çok kaynak ayrılması yönündeki baskıyı artırıyor. İrlanda’nın uzlaşma taslağı, ziraat ve bölgesel kalkınma harcamalarında daha sınırı olan kesintiler öngörürken rekabet, araştırma ve müdafa alanlarına ayrılan kaynaklarda daha büyük bir indirim içeriyor.
YENİ BÜTÇEDE UZLAŞMA ZORLAŞIYOR
Avrupa Parlamentosu müzakerecileri de İrlanda’nın önerilmiş olduğu kesinti planına itiraz etti. Böylece bütçe üstündeki ihtilaf yalnızca üye ülkeler içinde değil, AB kurumları içinde da belirginleşti. AB liderleri, yeni bütçede yıl sonuna kadar uzlaşma sağlamayı hedefliyor. Sadece üye ülkelerin katkı miktarı ve harcama öncelikleri mevzusundaki değişik tutumları, müzakerelerin zor geçeceğine işaret ediyor. Bütçenin 2028’de yürürlüğe girebilmesi için lüzumlu yasal hazırlıkların zamanında tamamlanması da ehemmiyet taşıyor.
