Avrupa denizleri bu yaz uydu ölçümlerinin başladığı 1982’den bu yana en sıcak periyodunu yaşadı. Haziran-ağustos döneminde Avrupa denizlerinin averaj sıcaklığı 21,6 dereceye ulaşarak yeni bir üstün derece elde etti. İngiltere’den Akdeniz’e kadar birçok bölgede deniz sıcaklıkları olağan değerlerin üstüne çıktı. Denizlerdeki sıcak hava dalgalarının daha sık, daha uzun ve daha şiddetli hale gelmesi balıkçılığı da değiştiriyor. Nesiller süresince belirli bölgelerde avlanan türler daha soğuk sulara çekilirken, sıcak suyu seven türler kuzeye doğru aşama kaydediyor. Bu değişiklik, kıyı kentlerinde yalnızca ekolojik dengeyi değil, balıkçıların geçim kaynaklarını da etkiliyor.
TÜRKİYE DE DEĞİŞİMİN İÇİNDE
Türkiye açısından en dikkat çekici gelişme Akdeniz ve Karadeniz’deki deniz sıcaklıklarındaki değişiklik. Copernicus araştırmacılarının yayımladığı son çalışmada, Doğu Akdeniz’de deniz sıcak hava dalgalarının süresinin son yıllarda belirgin şekilde arttığı tespit edildi. Artış bilhassa Doğu Akdeniz’de bazı bölgelerde on yılda 12 günden fazla süreye ulaşıyor. Karadeniz’de ise deniz sıcak hava dalgalarının sayısında belirgin yükseliş görülüyor; yüksek yoğunlukların görüldüğü alanlar içinde Anadolu kıyıları da bulunuyor.
Değişimlerin devam etmesi halinde Türkiye’de bazı balıkların belirli dönemlerde azalması, bazılarının ise daha sık sofralara gelmesi mümkün olabilir.
SICAK SU TÜRLERİ KUZEYE DOĞRU İLERLİYOR
Akdeniz’deki değişimin bir başka boyutunu sıcak su türlerinin yayılması oluşturuyor. Bilim adamları, Kızıldeniz üstünden Süveyş Kanalı kanalıyla Akdeniz’e ulaşan istilacı türlerin, yükselen deniz sıcaklıklarının da etkisiyle yeni alanlarda tutunabildiğine dikkat çekiyor. Akdeniz’de binden fazla yabancı türün bulunmuş olduğu belirtiliyor. Aslan balığı, balon balığı ve tavşan balığı benzer biçimde türlerin yayılması yerli türlerle rekabeti artırırken, bazıları direkt ticari balıkçılığı da etkiliyor. Türkiye’nin Akdeniz kıyıları bu değişimin yaşandığı coğrafyanın direkt içinde bulunuyor.
İŞTE TEHLİKEDEKİ TÜRLER
Denizlerin ısınması Türkiye’de balıkçıların avladığı türlerin yanı sıra sofradaki balık çeşitliliğini de etkileyebilir. Hamsi, palamut ve lüfer benzer biçimde ısı değişimlerine ve göç yollarına duyarlı türlerin dağılımındaki değişimler, hangi bölgede ne vakit avlanabileceklerini etkileyebilir. Karadeniz’de hamsinin beslenme ve üreme koşullarının değişmesi, palamut ve lüferin göç rotalarındaki kaymalar ise av miktarlarına yansıyabilir. Akdeniz’de ise levrek, çipura ve sardalya benzer biçimde türlerin yanı sıra sıcak suları seven yeni türlerin yayılması, balıkçıların av kompozisyonunu değiştirebilir.
İNGİLTERE’DE AHTAPOT PATLAMASI
Değişimin çarpıcı örneklerinden biri İngiltere’nin cenup kıyılarında ortaya çıktı. Daha ilkin soğuk sular sebebiyle bölgede oldukça azca görülen ahtapotların avında son iki yılda muhteşem artış yaşandı. Geçen yıl ortalama 2 bin 600 ton ahtapot avlanırken, bu senenin toplamı daha şimdiden 3 bin tonu aştı. 2025’ten ilkin ise senelik av miktarı 30 tonun altındaydı. İngiliz Kanalı’nda deniz sıcak hava dalgalarının daha uzun sürmesi, Akdeniz kökenli ahtapotların bölgede yaşamını kolaylaştırdı. Sadece ahtapot bolluğu tüm balıkçılar için iyi haber olmadı. Ahtapotların yengeç, ıstakoz ve deniztarağıyla beslenmesi sebebiyle kabuklu deniz ürünleri avcılığı zarar görmeye başladı.
