2027-2029 sürecini kapsayan Orta Vadeli Program’da yeni nesil emek harcama modellerinin yaygınlaştırılması ve emek harcama günlerinin tekrardan düzenlenmesine yönelik pilot uygulamalardan söz ediliyor. Sadece programda tüm çalışanların haftada dört gün çalışacağına ilişkin bir karar bulunmuyor. Mevcut sistemde haftalık emek harcama süresi genel olarak 45 saat ve bu süre beş ya da altı iş gününe dağıtılabiliyor. Dolayısıyla gündemde olan değişim, direkt “üç gün dinlence” getiren bir modelden oldukça, emek harcama süresinin ve günlerinin değişik biçimlerde düzenlenmesi değerlendiriliyor.
EN YAKIN ÖRNEK ALMANYA
Değerlendirmelere gore Türkiye açısından en dikkat çekici örnek Almanya olarak gösteriliyor. Almanya’da 45 firmanın katılmış olduğu dört günlük emek harcama kapsamında değişik modeller denendi. Emek harcama süresini azaltan şirketlerin mühim kısmı uygulamayı sürdürürken, iki yıl sonraki değerlendirmede şirketlerin yüzde 70’inin bir halde daha kısa emek harcama süresine devam etmiş olduğu görüldü. Sadece klasik dört günlük hafta yerine haftalık saat azaltımı, aylık emek harcama hedefleri ve vardiyalı sistemler şeklinde daha esnek modeller öne çıktı.
İZLANDA MODELİ DE KONUŞULUYOR
İzlanda ise emek harcama süresini direkt azaltan daha ileri bir örnek oluşturuyor. Pilot uygulamalarda haftalık emek harcama süresi 40 saatten 35-36 saate indirilirken ücretler korunmuş, çalışanların iş-yaşam dengesi ve refahında artış görülmüştü. Türkiye’de ise şu aşamada bunun ülke genelinde uygulanacağına ilişkin bir karar bulunmuyor. Değerlendirmelere gore yeni modelin yönünü belirleyecek temel unsur, dört gün çalışmaktan oldukça aynı işi daha verimli ve daha esnek halde yapabilmek olacak.
SEKTÖRE GÖRE DEĞİŞEBİLİR
Bir öteki dikkat çekici nokta ise Türkiye’de uygulanabilecek modelin sektörlere gore farklılaşabilecek olması. Ofis ve hizmet sektörlerinde dört güne sıkıştırılmış ya da haftalık saatin azaltıldığı modeller denenebilirken, üretim, sıhhat, perakende ve vardiyalı işlerde emek harcama günlerinin çalışan sayısı ve iş yoğunluğuna gore tekrardan planlanması gündeme gelebilir. Kamuoyuna yansıyan bilgilere gore böylece Türkiye’nin tek tip bir “dört gün mesai” sisteminden oldukça, Almanya’daki şeklinde işyerine ve sektöre gore değişen esnek emek harcama modeline yaklaşması umut ediliyor.
