Ekonomiden gelen son veriler, bilhassa senenin ikinci yarısında ara zam alamayan ücretli çalışanlar açısından tabloyu daha da zorlaştırıyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) senenin üçüncü Enflasyon Raporu’nda 2026 sonu enflasyon tahminini yüzde 26’dan yüzde 28’e yükseltmesi, satın alma gücündeki aşınmanın senenin kalan bölümünde de süreceğine işaret ediyor. Merkez Bankası’nın yüzde 24 seviyesindeki ara hedefi değişmezken; yeni tahmin, bu hedefin 4 puan üstüne çıkmış durumda. TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın açıklamalarına bakılırsa yukarı yönlü revizyonun arkasında bilhassa jeopolitik gelişmeler, enerji tutarları ve besin enflasyonundaki negatif görünüm bulunuyor. Petrol ve naturel gaz fiyatlarının harp ve ateşkes sürecine bağlı olarak yüksek seviyelerde kalma ihtimali, enflasyonun önündeki temel risklerden biri olarak değerlendiriliyor.
Motorin fiyatlarında son dönemde yaşanmış olan dalgalanma, enerji maliyetlerinin gündemde kalacağını gösteriyor.
ENFLASYON BASKISI SÜRÜYOR
Yıl ortasında ücretlerine ek artış yapılmayan milyonlarca çalışan açısından enflasyondaki yukarı yönlü gözden geçirme ek olarak ehemmiyet taşıyor. Ücretler durağan(durgun) kalırken mal ve hizmet fiyatlarının artmaya devam etmesi, bilhassa besin, konut, ulaşım ve enerji harcamalarının hane bütçesindeki ağırlığını artırıyor. Haziran ayında senelik tüketici enflasyonu yüzde 32,11 seviyesinde gerçekleşmiş, aynı dönemde besin ve alkolsüz içeceklerde senelik fiyat artışı yüzde 35,45’e, konut, su, elektrik, gaz ve öteki yakıtlarda ise yüzde 45,14’e ulaşmıştı. Analistlere bakılırsa yıl sonu enflasyon tahminindeki 2 puanlık artış yalnızca teknik bir gözden geçirme anlamına gelmezken, mevcut tablo; ücret artışı almayan çalışanlar açısından yıl süresince oluşacak toplam fiyat baskısının daha yüksek olabileceğine işaret ediyor.
ENERJİ FATURASI BÜYÜYOR
Merkez Bankası’nın son raporunda en fazla dikkat çekilen başlıklardan biri de enerji tutarları Jeopolitik belirsizliklerle beraber petrol fiyatlarında yaşanmış olan yükselişe, motorinde rafineri marjlarından meydana gelen artışlar da eklendi. Karahan da senenin ilk yedi ayında akaryakıt fiyatlarındaki artış sebebiyle ulaştırma hizmetlerinde kuvvetli fiyat yükselişleri görüldüğünü söylemiş oldu. Iletişim hizmetleri enflasyonunda da son dönemde hızlanma yaşandığına dikkat çekti.
GIDADA BEKLENEN OLMADI
Enflasyon görünümünü bozan ikinci mühim alan ise besin oldu. Veriler, tarımsal üretim görünümünde genel bir iyileşme yaşanmasına karşın bunun tüketici fiyatlarına aynı seviyede yansımadığını gösteriyor. Bilhassa sebze, süt ve süt bağlantılı ürünlerdeki fiyat hareketleri besin enflasyonunu yukarı taşımaya devam ediyor. Karahan’ın, “Besin üretimi görünümündeki genel iyileşmeye rağmen besin enflasyonundaki negatif ayrışma belirginleşti” sözleri, yıl sonu tahmininin niçin yukarı çekildiğini gösteren mühim başlıklardan biri olarak dikkat çekiyor.
REZERVLER ARTTI
Öte taraftan ekonomiden yansıyan son verilerden biri de iç talep ve kredi piyasasındaki yavaşlama oldu. TCMB’ye bakılırsa yüksek faizlerin etkisiyle tüketim talebi hız keserken, TL mevduatın toplam mevduat içindeki oranı yüzde 61,2 seviyesinde bulunuyor. Para politikasında ise gözler ağustos enflasyonuna çevrilmiş durumda. Merkez Bankası, yüzde 40 seviyesindeki gecelik faizden yüzde 37’lik siyaset faizine ne süre dönüleceği mevzusunda net tarih vermedi. Merkez Bankası rezervleri ise 7 Ağustos haftasında 13,9 milyar dolar artarak 178,4 milyar dolara çıktı. Swap hariç net rezervler 50,6 milyar dolara terfi etti.
Merkez Bankası, 2027 ve 2028 tahminlerinde ise değişikliğe gitmedi. Banka, enflasyonun 2027 sonunda yüzde 15’e, 2028 sonunda yüzde 9’a gerilemesini, orta vadede ise yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanmasını hedefliyor.
ZAM ALAMAYAN ZORDA!
Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran ise mevcut veriler ışığında tabloyu şöyleki yorumladı: ” Iktisat yönetiminin önündeki temel denklem değişmiş değil. Merkez Bankası’nın yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 28’e yükseltmesiyle beraber gelecek aylarda dört başlık daha yakından izlenecek: enerji tutarları, besin enflasyonu, iç talebin seyri ve enflasyon beklentileri. Ücretli çalışan açısından ise sorun daha direkt: Senenin ikinci yarısında maaşlar değişmezken fiyatların yükselmeye devam etmesi, enflasyon düştüğünde bile yaşam pahalılığının ortadan kalkmadığı anlamına geliyor. Merkez Bankası’nın tahmini gerçekleşirse 2026 sonunda enflasyon yüzde 28’e gerilemiş olacak; sadece fiyatlar gene bundan önceki senenin aynı dönemine bakılırsa yüzde 28 daha yüksek seviyede bulunacak.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
