Erzurum’un Yakutiye ilçesi Pelit Meydanı’ndaki atölyelerinde yarma, çakım, nokta işçiliği, telkâri, oymacılık, gravür ve firuze-mercan sanatlarını bir araya getiren ustalar, tasarımına gore yapımı 4 gün ile 1 ay içinde değişen tespihler üretiyor. Tutarları 50 bin ila 100 bin lira içinde olan tespihler, kimi vakit yapım aşamasındayken alıcı buluyor. Tespihlerin işlenme sürecinde her bir tane üstünde müşterinin talebine gore 500 ila 900 içinde delik açılıyor. Oluşturulan delikler gümüş yada altın materyallerle tek tek doldurulurken, 33 taneden ve bir imameli bölümden oluşan tespihlerde on binlerce noktada ince işçilik gerçekleştiriliyor. Ustalar, değişik teknikleri bir arada kullanarak her bir tespihi tasarımına ve müşterinin isteğine gore hazırlıyor.
“Türkiye’de, hatta dünyada tek atölyeyiz”
Tespihlerle 9 yaşından bu yana ilgilendiğini ve ortalama 24 senedir bu alanda çalıştığını belirten 33 yaşındaki Cengizhan Çelik, değişik materyaller üstünde çeşitli işleme tekniklerini uyguladıklarını ifade ederek, “Tespihin genel olarak yarma, çakım sanatı, firuze sanatı, işte ivory dediğimiz diş tespihler, Oltu taşı, kuka, hepsine gümüş işleme yapıyoruz. Genel olarak gümüş ve altın materyaller olmak başta olmak suretiyle fildişi, kuka, Oltu taşı, bu materyallere çalışıyoruz.
Averaj tespihin modeline gore yedi gün devam eden de var, bir ay devam eden de var, 4 gün devam eden de var. Biz her iki sanatın da aslına bakarsak ortak temsilcisiyiz. Yarma sanatını da icra eden birçok ustamız, çakım sanatını da icra eden birçok ustamız var fakat ikisini birleştiren şu anda Türkiye’de, hatta dünyada tek atölyeyiz, tek ekibiz. Yapım aşamasında attığımız videolar dâhilinde aynı gece giden ürün bile var daha bitmeden. Kısaca o gece giden de var. Bittikten sonrasında görüp o şekilde alanlar da var fakat derhal gidiyor çoğu zaman. Kısaca şöyleki söyleyeyim, bunu Türkiye’de değil, dünyada uzaya çıkalım, değişik yaşam formlarını bulup, onlara soralım, şu anda bu iki sanatı aynı anda icra edebilen başka bir temsilci yok şu an” dedi.
“Birçok sanatı aynı anda icra ediyoruz”
17 senedir tespih sektöründe çalıştığını belirten 30 yaşındaki Kadir Polat ise, “Şu anda da Cengizhan Çelik ile birlikte çalışıyorum. Sanat çeşitliliğimiz birden fazla var. Sanat çeşitliliği bir tek nokta işçiliği değil; nokta işçiliği, yarma işçiliği, telkâri sanatı, firuze, mercan sanatı, oymacılık, gravür işçiliği, birçok sanat çeşitliliğimiz mevcut. Ağırlıklı olarak şu an fildişi, kısaca ivory diye malum fildişi üstünde işleme yapıyoruz. Yarma ve çakım işçiliği, telkâri işçiliği yapıyoruz. Onun haricinde Oltu taşı ağırlıklı tespihlerimiz var, kuka tespihlerimiz var. Şu an bir tek bu üç materyali çalışıyoruz.
Gümüş olarak çalışıyoruz, gümüş ve altın olarak çalışıyoruz. Onun haricinde materyal çalışmıyoruz şu anda. Şu şekilde birçok tespih yapım ustası doğal ki var, hepsi kıymetli biz için fakat şu an dediğiniz benzer biçimde bulunduğumuz ortam Türkiye’nin en kapsamlı sanat atölyesidir. Kısaca aynı anda bir ve birden fazla sanatın bir arada bulunmuş olduğu atölyedir. Yarma sanatı, telkâri sanatı, nokta sanatı ve bunun benzer biçimde birçok sanatın aynı anda döndüğü bir yerdeyiz şu anda ve birçok sanatı kendimiz icra ediyoruz. Baştan sona tüm aşamalarını kendimiz yapıyoruz” diye konuştu.
