İran savaşı sebebiyle dünla bir enerji krizine doğru ilerlerken Doğu Akdeniz’de enerji rekabetini tekrardan alevlendirecek iki mühim gelişme yaşandı. Yunanistan ve Cenup Kıbrıs merkezli iki ayrı enerji hamlesi, hem yeni naturel gaz arama çalışmalarını hem de Türkiye’nin bölgesel politikalarını direkt etkileyebilir. Yunanistan açıklarında etkinlik gösteren ABD’li enerji devi ExxonMobil, Energean ve Yunan rafineri şirketi Helleniq Energy, Batı Yunanistan’daki İyon Denizi açıklarında yer edinen blokta derin deniz naturel gaz arama faaliyetlerine geçmek için Stena Drilling ile resmi bir sözleşme imzalamaya hazırlanıyor. Öte taraftan Mısır ve Kıbrım Rum Kesimi içinde Afrodit gaz sahasına yönelik bir antak kalma da imza aşamasında.
Kıbrıs açıklarında çıkarılması planlanan naturel gazın, Mısır’daki LNG tesislerine taşınarak sıvılaştırılması hedefleniyor.
İLK AÇIK DENİZ SONDAJI
ABD ile yapılacak antak kalma kapsamında, bölgede ilk sondaj çalışmalarının 2027 yılı Şubat ayında başlaması planlanıyor. Bu adım, Yunanistan’da ortalama 40 yıl sonrasında yapılacak ilk açık deniz sondajı olarak kayda geçiyor. Söz mevzusu blokta, daha ilkin meydana getirilen jeolojik değerlendirmelerde ortalama 200 milyar metreküp naturel gaz potansiyeli olabileceği tahmin ediliyor. Proje, Avrupa’nın Rusya-Ukrayna savaşı sonrası hızlanan enerji çeşitlendirme stratejisi kapsamında eleştiri bir hamle olarak değerlendiriliyor.
MISIR ADIMI
Bununla birlikte Cenup Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) dikkat çekici bir adım attı. Kıbrıs açıklarında çıkarılması planlanan naturel gazın, Mısır’daki LNG tesislerine taşınarak sıvılaştırılması ve internasyonal pazarlara ihraç edilmesine yönelik yeni bir antak kalma imzalandı. Bu model, Kıbrıs gazının direkt Avrupa’ya ulaştırılması yerine Mısır altyapısı üstünden dünya piyasalarına açılmasını öngörüyor.
MISIR’DA İŞLENECEK
Yunan ve Rum basınında bu gelişme, “Doğu Akdeniz’de Mısır’ın ‘enerji merkezi rolünü güçlendirme” adımı olarak değerlendirilirken, internasyonal enerji şirketlerinin üretim–işleme–ihracat zincirinde Mısır’ı eleştiri bir transit ülke haline getireceği öne sürülüyor. Verilen bilgilere bakılırsa daha ilkin de benzer anlaşmalarla söz mevzusu gazın Mısır’daki tesislerde işlenerek Avrupa’ya yönlendirilmesi için çerçeve oluşturulmuştu.
TEK TARAFLI ADIMLARA TEPKİ
Ankara’nın uzun süredir vurguladığı kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge (MEB) tartışmaları devam ederken, ABD’li ve Avrupalı şirketlerin Yunanistan ve Cenup Kıbrıs merkezli projelere hız vermesi, bölgedeki gerilimi artırabilir. Türkiye geçmişten bu yana yapmış olduğu açıklamalarda, Doğu Akdeniz’de tek taraflı adımlara karşı çıkarken, enerji kaynaklarının eşit ve adil paylaşımı ilkesini korumak için çaba sarfediyor. Söz mevzusu girişimler Doğu Akdeniz’de “yeni bir enerji bloklaşması”nın işareti olarak değerlendirilirken. ABD’li şirketlerin bölgedeki etken rolüne dikkat çekiliyor.
Sahada ortalama 120-140 milyar metreküplük doğalgaz rezervi bulunmuş olduğu tahmin ediliyor. (Foto: shutterstock)
REZERV KAYMASI UYARISI!
Münhasır Ekonomik Bölge Anlaşması’nın mimarı olan müstafi amiral Cihat Yaycı, Haber Global Web Hususi için Afrodit sahasındaki Rum faaliyetinin teknik analizini yapmış olduğu açıklamada şu detayları vermişti: “Sahada ortalama 120-140 milyar metreküplük doğalgaz rezervi bulunmuş olduğu tahmin edilmektedir. Bu biriki, bölgesel enerji piyasasına mühim bir katkı sağlayabilecek kapasitededir. Türkiye ve KKTC’nin deniz yetki alanları dikkate alındığında, GKRY’nin Afrodit sahasında yürüttüğü faaliyetlerin direkt yada dolaylı olarak şu tesirleri olabilir: GKRY’nin, Türkiye ve KKTC’nin haklarını göz ardı ederek sondaj yapması, internasyonal hukuka aykırı bir durum teşkil etmektedir. Türkiye’nin kıta sahanlığı ve KKTC’nin hak iddia etmiş olduğu bölgelerle örtüşen alanlar söz mevzusudur. Doğalgaz sahaları çoğu zaman sınır ötesi yapılar izah edebilir. Afrodit sahasında gerçekleştirilecek sondaj ve üretim faaliyetleri, KKTC ve Türkiye’nin potansiyel rezervleri ile bağlantılı sahalarda biriki kaymasına yol açabilir.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
