İklim Masası yazarı Dr. Gültekin Yılmaz’ın derlediği yeni bilimsel çalışmalara nazaran Akdeniz’in en mühim naturel ekosistemlerinden deniz çayırları, artan deniz sıcaklıkları ve insan kaynaklı baskılar sebebiyle ciddi risk altında. Araştırmalar, 2031-2050 döneminde habitatların yüzde 6 ila 12, yüzyıl sonuna kadar ise ortalama yüzde 20 daralabileceğini gösteriyor.
Akdeniz’de deniz çayırı habitatlarının yüzyıl sonuna kadar ortalama 2 bin 500 kilometrekare daralabileceği ifade ediliyor. (Fotoğraf: Shutterstock)
RODOS BÜYÜKLÜĞÜNDE ALAN KAYBI
Ecological Informatics dergisinde piyasaya çıkan çalışmaya nazaran yüzyıl sonuna kadar ortalama 2 bin 500 kilometrekarelik deniz çayırı habitatı kaybedilebilir. Bu, ortalama Rodos Adası ebatlarına bir alana karşılık geliyor. Akdeniz’in baskın türlerinden Posidonia oceanica için senelik averaj sıcaklığın ortalama 20 dereceyi, yazları ise 26,5 dereceyi aşması belirgin gerilemelerle ilişkilendiriliyor. Deniz sıcak hava dalgalarının daha uzun ve şiddetli hale gelmesi, bu baskıyı artırıyor.
“KARBON BOMBASI” RİSKİ
Deniz çayırları, atmosferden aldıkları karbondioksiti deniz tabanındaki tortularda yüzyıllarca depolayabilen mühim mavi karbon alanları içinde bulunuyor. Araştırmaya nazaran çayırların karbon tutma kapasitesi yüzyıl sonunda yüzde 3,5 ila 6 oranında azalabilir. Bilim adamları aslolan tehlikenin geçmişte depolanan karbonun tekrardan atmosfere salınmasının aslolan çekince olduğuna işaret ediyor. Bundan dolayı habitatta yaşanmış olan büyük kayıplar, araştırmacılar tarafınca bir “karbon bombası” riski olarak değerlendiriliyor.
Deniz çayırlarında yaşanmış olan büyük kayıplar, araştırmacılar tarafınca “karbon bombası” riski olarak değerlendiriliyor. (Fotoğraf: Shutterstock)
BÜYÜK EKONOMİK KAYIP YAŞANABİLİR
Deniz çayırlarının balıkçılık ve kıyı rekreasyonuna sağlamış olduğu senelik dolaylı katkının ortalama 116 milyon avro olduğu hesaplanıyor. Çayırların tamamen ortadan kalkması halinde ise habitatın desteklediği balıkçılık ve gezim faaliyetleriyle bağlantılı ortalama 912 milyon avroluk senelik ekonomik akışın da risk altına girebileceği belirtiliyor.
KIYI YAPILAŞMASI BASKIYI ARTTIRIYOR
Bilim adamları ısı artışının yanı sıra kıyı yapılaşması, tekne çapaları, dip taraması, yoğun vapur trafiği ve tarımsal kirliliğin de deniz çayırları üstündeki baskıyı büyük seviyede artırdığına dikkat çekiyor. Atık su arıtımının geliştirilmesi, gıda tuzu kirliliğinin azaltılması, kıyı planlamalarının güçlendirilmesi ve tekne çapalarının sınırlandırılması, deniz çayırlarının iklim değişikliğine karşı direncini artırabilecek başlıca önlemler içinde gösteriliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
