Küresel enerji piyasalarının en tehlikeli sonuç geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı için hazırlanan yeni senaryo, dünya ekonomisindeki kırılganlığı gözler önüne serdi. Boğazın uzun süre kapalı kalması hâlinde petrol ve organik gaz fiyatlarının sıçrayabileceği; ABD’de enflasyonun yüzde 5’e yaklaşabileceği, Avrupa’da ise stagflasyon ve resesyon riskinin güçlenebileceği açıklandı.
DÜNYANIN EN KRİTİK ENERJİ KORİDORU
Hürmüz Boğazı; Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Katar, Irak, Bahreyn ve İran’ın enerji ihracatında dirimsel rol oynuyor.
Internasyonal Enerji Ajansına gore 2025’te boğazdan günlük ortalama 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü geçti. Bu miktar, deniz yöntemiyle meydana gelen küresel petrol ticaretinin ortalama dörtte birine karşılık geliyor. Boğaz ek olarak dünya sıvılaştırılmış organik gaz ticaretinin ortalama beşte birini taşıyor. Internasyonal Enerji Ajansı
ANA SENARYODA KALICI KAPANMA BEKLENMİYOR
Capital Economics, temel senaryosunda enerji sevkiyatındaki aksamanın uzun süre devam etmeyeceğini öngörüyor.
Bu tahmine gore Brent petrolün üçüncü çeyrek sonunda 80 dolar, yıl sonunda ise 75 dolar civarında bulunması umut ediliyor. Opsiyon piyasalarındaki fiyatlamalar da yatırımcıların kalıcı kapanmadan fazlaca geçici kesinti ihtimalini öne çıkardığını gösteriyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi de 18 Haziran’daki mutabakatın peşinden Hürmüz’de vapur trafiğinin arttığını, üretim ve tecim akışlarının yıl sonuna doğru normalleşebileceğini belirtiyor. Kurumun üçüncü çeyrek Brent tahmini 74 dolar seviyesinde bulunuyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi
İLK ŞOKTA PETROL 120 DOLARA YAKLAŞABİLİR
Boğazdaki geçişlerin tekrardan durması hâlinde piyasanın ilk tepkisinin sert olabileceği değerlendiriliyor.
Enerji sevkiyatındaki uzun soluklu bir kesintinin Brent petrolü ilk aşamada 120 dolara yaklaştırabileceği hesaplanıyor. Stokların hızla azalması ve alternatif güzergâhların yetersiz kalması durumunda fiyat artışının ikinci aşamaya taşınabileceği belirtiliyor.
EN KÖTÜ SENARYODA 150 DOLAR
Kapanmanın aylarca sürmesi ve bölgedeki enerji altyapısının zarar görmesi durumunda Brent petrolün 150 dolara kadar yükselebileceği tahmin ediliyor.
Capital Economics’in daha ilkin yayımladığı ağır şok senaryosunda da üç ay devam eden çatışma ve üretim kapasitesindeki kalıcı hasarın petrolü 150 dolara taşıyabileceği değerlendirilmişti. Capital Economics
Avrupa organik gazının megavatsaat başına 54 Euro’dan 90 Euro’ya çıkması da negatif senaryoda öne çıkan bir öteki risk olarak gösteriliyor.
ALTERNATİF BORU HATLARI YETERLİ OLMAYABİLİR
Körfez ülkeleri, Hürmüz üstünden meydana getirilen sevkiyatın bir bölümünü değişik boru hatlarına yönlendirebiliyor. Sadece mevcut altyapının tam kapanmanın oluşturacağı kaybı karşılaması mümkün görünmüyor.
Internasyonal Enerji Ajansı, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri üstünden kullanılabilecek alternatif kapasitenin günlük ortalama 3,5 ila 5,5 milyon varille sınırı olan bulunduğunu belirtiyor. Buna karşılık Hürmüz’den geçen toplam petrol miktarı günlük ortalama 20 milyon varili buluyor.
Bilhassa Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin LNG ihracatı için deniz yolunun yerini alabilecek kafi bir alternatif bulunmuyor.
PETROL STOKLARI KRİTİK TAMPON GÖREVİ GÖRÜYOR
Enerji krizinin ilk tesirleri stratejik ve ticari petrol stokları kullanılarak sınırlanabilir. Sadece kesintinin uzaması hâlinde bu koruma giderek zayıflayacak.
Internasyonal Enerji Ajansı ülkeleri, mart ayında Orta Doğu kaynaklı arz yitirilmesine karşı 400 milyon varillik acil stokun piyasaya sunulmasına karar vermişti. Kurum, tertipli Hürmüz trafiğinin tekrardan başlamamasının stoklarla kalıcı şekilde telafi edilemeyeceğini vurgulamıştı. IEA acil yığın sonucu
ABD’DE ENFLASYON YÜZDE 5’E YAKLAŞABİLİR
Petrolün 150 dolar seviyesine erişmesi, ABD’de benzin ve ulaşım maliyetleri üstünden tüketici fiyatlarını tekrardan hızlandırabilir.
Negatif senaryoda ABD enflasyonunun yüzde 5’e yaklaşabileceği, 2026 büyümesinin yüzde 2,2’den yüzde 1,7’ye gerileyebileceği tahmin ediliyor. Senenin ikinci yarısındaki gelişme hızının ise yüzde 1’in altına inebileceği değerlendiriliyor.
AVRUPA’DA STAGFLASYON TEHLİKESİ
Enerji ithalatına daha bağımlı olan Avrupa’nın, ihtimaller içinde şoktan ABD’ye gore daha sert etkilenebileceği belirtiliyor.
Euro Bölgesi’nde ekonomik büyümenin durma noktasına gelmesi ve enflasyonun yüzde 6’yı aşması umut ediliyor. İngiltere’de ise enflasyonun yüzde 7’ye ulaşabileceği ve ekonominin resesyon baskısıyla karşılaşabileceği hesaplanıyor.
Yüksek enflasyon ile zayıf büyümenin aynı anda görülmesi, Avrupa’da stagflasyon riskini güçlendirebilir.
ASYA EKONOMİLERİ DE DARBE ALABİLİR
Hürmüz’den taşınan petrolün ortalama yüzde 80’i Asya pazarlarına gidiyor. Bu yüzden boğazdaki uzun soluklu bir kapanmanın Çin, Hindistan, Japonya ve Cenup Kore üstünde direkt etkili olması umut ediliyor.
Çin’in petrol stoklarını kullanarak piyasa üstündeki baskıyı azaltmaya çalışabileceği sadece bu yöntemin uzun süre devam ettirilemeyeceği ifade ediliyor.
Hindistan’ın 2026 gelişme tahmininin de negatif senaryoda yüzde 6,5’ten yüzde 5,5’e gerileyebileceği öngörülüyor.
MERKEZ BANKALARI FAİZ ARTIRMAK ZORUNDA KALABİLİR
Enerji maliyetlerinin ulaşımdan gıdaya, sanayiden ücretlere kadar ekonominin geneline yayılması, merkez bankalarının önündeki seçenekleri daraltabilir.
Capital Economics’in negatif senaryosunda yıl sonu siyaset faizlerinin ABD’de yüzde 4,63’e, Euro Bölgesi’nde yüzde 3,25’e ve İngiltere’de yüzde 4,75’e çıkabileceği tahmin ediliyor.
Bu tablo, gelişme zayıflamasına karşın merkez bankalarının enflasyonu denetlemek için tekrardan faiz artırabileceği anlamına geliyor.
150 DOLAR TEMEL TAHMİN DEĞİL, RİSK SENARYOSU
Petrolün 150 dolara çıkması, Capital Economics’in ana beklentisini değil; Hürmüz’ün uzun süre kapalı kalması, alternatif yolların yetersizleşmesi ve stokların hızla tükenmesi üstüne kurulan ağır risk senaristliğini yansıtıyor.
