ABD Orta Doğu’daki askeri üslerini alarm durumuna geçirirken fazlaca sayıdaki üsten ve Büyükelçilikten personellerini de çekmeye başladı. İsrail ise İran’a karşı hücum başlattı ve fazlaca sayıda askeri üs ve nükleer tesisi vurdu. İki ülke içinde açık harbe dönen gelişmelerde İran Genelkurmay Başkanı Muhammed Bakıri de İsrail hava saldırısında öldürüldü. ABD ile İran’ın 15 Haziran’da Umman’da nükleer anlaşmaların 6. tur görüşmelerini gerçekleştirmesi bekleniyordu sadece Tahran saldırıların peşinden görüşmeleri iptal etti. Tüm dünyayı panikleten gelişmenin merkezinde ise bu görüşmelerin perde arkasındaki dış ilişkiler savaşı içeriyor. Avrupa’nın üç büyük gücü ise müzakereleri baltalıyor. İşte yaşananların perde arkası:
Avrupa’nın üç büyük gücü olarak Almanya, Fransa ve İngiltere’nin, ABD-İran nükleer müzakerelerini bilerek baltaladığı iddia ediliyor.
E3 MÜDAHALE ETTİ
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi geçtiğimiz hafta Tahran’a yönelik yeni bir kınama tasarısını desteklemeye hazırlanan Avrupa ülkelerine sert bir uyarıda bulunmuş oldu. Arakçi, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın Internasyonal Atom Enerjisi Ajansı’nda (UAEA) sunmuş olacağı tasarıya desteğini “stratejik bir hata” olarak nitelendirdi. Arakçi, “E3 ülkeleri (İngiltere, Fransa, Almanya), iyi niyetli diyalog yerine İran’a karşı UAEA Yönetim Kurulu’nda düşmanca bir tavır benimsiyor. Avrupa yeni bir stratejik hata yapmayı düşünüyorsa, İran haklarının ihlaline kuvvetli halde karşılık verecektir” ifadelerini kullandı. Söz mevzusu tasarı İran’ı nükleer yükümlülüklerini yerine getirmemekle suçluyor ve Tahran’ın “iyi niyet göstermemesi” halinde dosyanın BM Güvenlik Konseyi’ne sevk edilmesini gündeme getiriyor.
NÜKLEERLEŞMEYE HIZ VERDİ
UAEA’nın geçen hafta yayımladığı üç aylık raporda ise İran’ın ajansla “genel olarak yetersiz iş birliği” gösterdiği vurgulanmış, bildirilmeyen nükleer materyaller mevzusundaki endişeler dile getirilmişti. Tahran ise bu raporu “İsrail tarafınca uydurulmuş belgelerle” temellendirilen siyasal bir hücum olarak nitelendirmişti. Sadece Tahran’ın ikazları etkili olmadı ve UAEA’da E3’ün tasarısı onaylandı. İran ise tepki olarak nükleer faaliyetlerini hızlandıracak adımlar atmaya başladı ve ilk olarak yeni bir nükleer zenginleştirme tesisi açacağını deklare etti. Uzmanlar İsrail’in mevcut durumda İran’ın nükleer tesislerini vurabileceğini ve ABD’nin bu sebeple bölgeden çekilmekte bulunduğunu iddia ediyorlar. Sadece perde arkasında ise Avrupa Birliği ve ABD arasındaki savaşım içeriyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un müzakereleri baltalayan sürecin mimarı olması ise bizzat Fransız istihbaratçılar tarafınca eleştiriliyor: “Tüm Orta Doğu felakete sürüklenebilir.”
MACRON SÜRECİ BALTALADI
ABD ile İran, ABD Başkanı Donald Trump’ın 2018’de tek taraflı olarak çekilmiş olduğu 2015 nükleer anlaşmasının yerine geçecek yeni bir mutabakat arayışında. E3 ülkeleri ve UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi ise açıkça müzakerelerin başarısız olması durumunda askeri müdahale ihtimalinin gündeme geleceğini açıklamışlardı. E3 ülkeleri açıkça İran’a karşı tüm yaptırımların geri getirilmesini isterken ABD’li danışma kaynaklarına bakılırsa Avrupa bilerek görüşme sürecini baltalıyor. Avrupa ülkelerinin bu süreci kullanıp ABD’ye “Rusya karşısında Avrupa’nın müdafaasını bırakamazsın” restiyle çıkacakları iddia ediliyor. Avrupa’nın ek olarak Rusya’ya destek veren Tahran’a karşı baskı oluşturmak istediği de ifade ediliyor. E3’ün riskli stratejisinin mimarı ise Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron. Macron’a ek olarak ABD Kongresi’ndeki şahin politikacıların da destek verdiği biliniyor.
TRUMP İSRAİL’E İZİN VERDİ
Fransız danışma kaynakları ise söz mevzusu stratejinin tüm Orta Doğu’yu felakete sürükleyebileceği ve bölge çapında internasyonal çatışmalar yaşanabileceği uyarısında bulunuyorlar. ABD’nin stratejisinde de bölünmeler başlamış durumda. Beyaz Saray’a yakın kaynaklara bakılırsa müzakereleri yürüten ekibin başındaki isim Steve Witkoff’un dış ilişkiler çabalarına rağmen Dışişleri Bakanı Marco Rubio şahinlere yakın kalmış olarak baskı ve yaptırım istiyor. Kaynaklar ek olarak Donald Trump’ın elinden geleni yaptığına inandığını da iddia ediyorlar. Kaynaklara bakılırsa Trump, kabinesine İran’a son ve sert bir görüşme taslağı sunduğunu ve bu taslak kabul edilmezse İsrail’in saldırılarına izin vereceğini dile getirdi. Trump’ın böylesine bir olasılık karşısında İsrail’i İran saldırılarına karşı koruyacağı da ifade edilmekte.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
