Türkiye uzun süredir enerji tedarikini çeşitlendirme politikası izliyor. Bu yüzden Hürmüz Boğazı’nın kapanması Ankara’yı öteki ülkeler kadar etkilemedi. Üstelik Türk gemileri şu ana kadar geçişlerini sorunsuz sürdürebildi.
Boru hatları açısından Türkiye, bilhassa Rusya-Ukrayna savaşı sonrası da görüldüğü benzer biçimde eleştiri bir enerji koridoru. Ülke yalnızca Orta Doğu’ya değil, Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Bakü-Tiflis-Erzurum hatları benzer biçimde mühim altyapılarla Kafkasya’ya da bağlı. Ek olarak İran ile de enerji iş birlikleri bulunuyor.
Yeni projeler: Orta Koridor ve Kalkınma Yolu
Türkiye, Çin ile Avrupa’yı bağlayan Orta Koridor projesinde etken rol oynuyor. Azerbaycan-Ermenistan sulh süreci kapsamında hem boru hatlarını hem de demiryolu altyapısını genişletmeye çalışıyor.
Bir öteki büyük proje olan Kalkınma Yolu ise Basra Körfezi’nden başlayıp Irak ve Suriye üstünden Türkiye’ye ulaşacak bir bağlantı hattı öngörüyor. Sadece bu proje bilhassa bölgedeki siyasal istikrarsızlık sebebiyle büyük riskler barındırıyor.
Bölgesel istikrarsızlık en büyük engel
Irak, Suriye ve Körfez ülkelerindeki belirsizlik bu projelerin önündeki en mühim engel olarak görülüyor. Türkiye’nin Katar ile kuvvetli ilişkileri bulunuyor ve bu ülkede askeri varlığı da mevcut. Bu kapsamda Doha ile Türkiye içinde direkt bir bağlantı hattı da gündemde.
Sadece tüm bu projeler bölgesel riskler sebebiyle hemen hemen tam anlamıyla hayata geçirilebilmiş değil.
Türkiye niçin enerji alanında liderlik arıyor?
Bu stratejinin bir öteki amacı da iç kamuoyuna kuvvetli ve kendi kendine yetebilen bir Türkiye mesajı vermek. Bilhassa halk içinde en büyük kaygı, ülkenin bir çatışmaya sürüklenmesi ve bunun ekonomiye ihtimaller içinde tesirleri.
Türkiye ekonomisi büyümeye devam etse de finansal göstergeler pek iyi değil. Enflasyon savaşın da etkisiyle hâlen yüksek. Türk lirası kıymet kaybetmeye devam ediyor. Ek olarak erken seçim ya da anayasa değişikliği tartışmaları sürüyor.
Alternatif enerji hatları mümkün mü?
Mevcut altyapılar (mesela TANAP – Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı) hâlihazırda etken ve güvenilir. Sadece yeni projelerin hayata geçmesi yalnızca Türkiye’ye bağlı değil.
ABD’nin tutumu, bölge ülkelerinin dengeleri ve Rusya’nın ihtimaller içinde tepkisi benzer biçimde faktörler belirleyici olacak. Mevcut jeopolitik ortam ise oldukça belirsiz ve değişken.
