ABD merkezli gösterim kuruluşu NPR’de piyasaya sürülen analize gore, Washington’ın “Orta Doğu’daki askeri ayak izini küçültmeye” hazırlandığı bir dönemde Türkiye bölgesel tesirini genişletiyor. Ankara’nın Somali, Katar ve Libya’daki askeri varlığına Suriye’de üstlendiği merkezi rol eşlik ederken Türk müdafa sanayisinin büyümesi de ülkenin Batı’ya askeri bağımlılığını azaltıyor. NPR, Türkiye’nin askeri gücün yanında tv dizileri, bölgedeki okul ve altyapı yatırımları ve Ukrayna’dan İran’a uzanan arabuluculuk girişimleriyle yumuşak enerjisini de etkin şekilde kullandığına dikkat çekiyor.
YENİ GÜVENLİK EKSENİNDE ANKARA
NPR’nin analizinde Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın 7 Ağustos’ta imzaladığı Mekke Ortak Müdafa Anlaşması yeni bölgesel güvenlik mimarisinin mühim adımlarından biri olarak gösteriliyor. Bazı çevrelerin “Sünni Güvenlik Üçlüsü” olarak tanımladığı yapı; Suudi Arabistan’ın enerji gelirini, NATO’nun ikinci büyük ordusuna haiz Türkiye’nin büyüyen müdafa kapasitesini ve Pakistan’ın nükleer enerjisini bir araya getiriyor. Anlaşmada NATO’nun 5. maddesine benzer şekilde üç ülkeden birine saldırının diğerlerine yapılmış sayılması ile haber alma ve müdafa teknolojisi paylaşımı öngörülüyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’a gore üç yıl devam eden görüşmelerin başlıca itici gücü ise Ankara oldu.
NPR’ye gore ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığını azaltmaya yönelmesiyle Türkiye, müdafa sanayisi, askeri üsleri ve bölgesel ittifakları üstünden oluşan güç boşluğunda daha merkezi bir rol üstlenmeye hazırlanıyor. (Reuters)
ABD’NİN BOŞLUĞUNA TÜRKİYE
NPR analizine gore, İran savaşı sonrasında bölgenin ABD sonrası bir döneme girdiğinin Ankara tarafınca görüldüğü belirtilerek Türkiye’nin “uzun vadeli oynadığı” ifade edildi. Analize gore ABD’nin bölgede açık bir zafer elde edememesi halinde Washington’ın tesiri giderek azalacak ve Türkiye ortaya çıkan boşluğa girmeye hazır olacak. ABD Başkanı Donald Trump hükümetinin Suriye ve Irak’taki Amerikan askerlerinin sayısını azaltması da bu dönüşümün parçalarından birisi olarak gösterilmekte.
SURİYE’DE TÜRKİYE-İSRAİL REKABETİ
Çözümleme yazısına gore bu yeni güç mücadelesinin merkezinde ise Suriye bulunuyor. NPR’ye gore Beşar Esad yönetiminin 2024’te devrilmesinin peşinden Türkiye, harp sonrası tekrardan yapılanmada milyarlarca dolarlık sözleşmeler elde etti ve Suriye ordusunun tekrardan kurulmasında ülkenin başlıca ortağı haline geldi. Buna karşılık İsrail, kendi hareket serbestisini korumayı ve çevresinde kuvvetli bir bölgesel aktörün yükselmesini engellemeyi hedefleyen bir güvenlik stratejisi izliyor. Peace Research Institute Frankfurt kıdemli araştırmacısı Eldad Ben Aharon, Türkiye ile İsrail’in birbirlerini giderek “sıfır toplamlı” bir rekabet içinde gördüklerini belirtiyor. İsrail’in Ağustos ayında Suriye’nin kuzeyindeki Ebu Zuhur hava üssünü, Türk güçlerinin buraya konuşlandırılacağı beklentisiyle vurması iki ülke arasındaki bölgesel nüfuz mücadelesinin askeri boyuta ulaşabileceğine ilişkin kaygıları da ciddi şekilde artırdı.
