Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis, 8 Mayıs’ta Cumhurbaşkanı Katerina Sakellaropoulou’ya yaptığı aylık ziyaret sırasında İstanbul’daki Kariye Müzesi’nin camiye dönüştürülmesini eleştirdi. Başbakan, 13 Mayıs’taki Ankara ziyaretinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ‘rahatsızlığını’ dile getireceğini de sözlerine ekledi.
Sakellaropoulou, Mitsotakis’le yaptığı ziyaretten izlenimlerini paylaşarak, Kariye’nin camiye dönüştürülmesinin “olumsuz bir mesaj verdiğini” söyledi.
“Kültürel miras anıtından bahsediyoruz. İyi bir ilişki istiyorsak ortak değerlere saygı duymalıyız” diye ekledi.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı da, dönüştürülen caminin 6 Mayıs’ta açılmasının UNESCO Dünya Mirası listesindeki statüsüne “hakaret” olduğunu, Türkiye’nin bu dönüşümü gerçekleştirerek “uluslararası topluma meydan okuduğunu” söyledi.
Bakanlığın açıklamasında, “Anıtların evrensel karakterini korumak ve dini ve kültürel miraslarını korumak için uluslararası standartlara uymak tüm devletlerin yükümlülüğüdür” denildi.
Miçotakis’in Türkiye ziyareti, iki tarihi rakip arasındaki diplomatik çözülmenin son adımı olarak görülüyor. Erdoğan, Aralık 2023’te Yunanistan’ı ziyaret ederek, iki ülkenin kıta sahanlıklarının nerede başlayıp bittiği, enerji kaynakları, Ege Denizi üzerindeki uçuşlar ve etnik açıdan bölünmüş Kıbrıs adasına yönelik politikalar gibi konularda uzun süredir anlaşmazlığa düşmesinin ardından ısınmaya başlayan ilişkileri yeniden başlattı.
İstanbul’un tarihi Fatih semtindeki Bizans döneminden kalma kilise, 1945 yılında kabine kararıyla müzeye dönüştürüldü. İktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) hükümeti, 2020 yılında Ayasofya ile birlikte yapının statüsünü “yeniden dönüştürdü”.
Yıllar süren hazırlık ve tadilat çalışmalarının ardından yarısı cami, yarısı müzeye dönüştürülen bina, 6 Mayıs’ta Erdoğan’ın telekonferans yoluyla katıldığı törenle ziyarete açıldı.
Konstantinopolis’in antik şehir surlarının yakınında inşa edilen Kariye’deki Orta Çağ’dan kalma Kutsal Kurtarıcı Kilisesi, 14. yüzyıldan kalma Bizans mozaikleri ve İncil’deki hikayelerden sahneleri gösteren freskler içerir.
Binadaki fresklerin dönüşüme hazırlık amacıyla perdelerle gizlenmesi, ikonların tarihi ve kültürel değeri nedeniyle tepkiye neden oldu.
UNESCO Dünya Mirası Komitesi, Türkiye’nin Kariye ve Ayasofya’da yapılan değişikliklere ilişkin güncellenmiş bir rapor sunması için Şubat 2022’ye kadar izin verdi ve dönüşümlerin etkilerinden “derin endişe duyduğunu” ifade etti.
Türk Dışişleri Bakanlığı, talebin “önyargılı ve siyasi saiklerle” kaleme alındığını öne sürerek raporu sunmayı reddetti.
Erdoğan ve iktidardaki AKP, bu tarihi yapıların “yeniden dönüştürülmesini” 2023 genel seçimleri için kampanya malzemesi olarak kullandı ve bu hareketi uzun zamandır beklenen bir zafer olarak çerçeveledi.
