Copernicus, Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), Birleşmiş Milletler (BM), IPCC ve son yıllarda piyasaya çıkan oldukca sayıda internasyonal araştırma, 2023’ten bu yana okyanusların, atmosferin ve ekosistemlerin benzeri görülmemiş hızda değiştiğini ve bozulmaya uğradığını ortaya koyuyor. Uzmanlara gore küresel iklim sistemi giderek daha sıcak, istikrarsız ve yıkıcı hale geliyor.
Copernicus verilerine gore dünya okyanusları Haziran 2026’da şimdiye kadarki en yüksek deniz yüzeyi sıcaklığına ulaştı. Bilim adamları bunun küresel iklim krizinde yeni bir eşiğe işaret ettiğini belirtiyor. (Shutterstock)
OKYANUSLAR REKOR KIRIYOR, DÜNYA ISINIYOR
Copernicus verilerine gore küresel averaj deniz yüzeyi sıcaklığı Haziran 2026’da 20,98 dereceye ulaşarak 2023 ve 2024’teki tüm Haziran rekorlarını geride bıraktı. 21 Haziran’da ölçülen günlük sıcaklıklar ise şimdiye kadar senenin bu periyodu için kaydedilen en yüksek seviyeye çıktı. Bilim adamları bu yükselişte hem onlarca senedir devam eden insan kaynaklı sera gazı emisyonlarının hem de Pasifik’te tekrardan güçlenmeye süregelen El Nino’nun etkili bulunduğunu belirtiyor. Okyanuslar insan faaliyetleri sonucu oluşan fazla ısının ortalama yüzde 90’ını emiyor. Bilim adamlarına gore bu naturel denge artık sınırlarına yaklaşıyor. Deniz sıcaklıklarındaki artış; daha kuvvetli kasırgalar, aşırı yağışlar, uzun soluklu kuraklıklar ve deniz seviyesindeki yükselmeyi aynı anda hızlandırıyor.
DOĞA VE CANLILAR RİSK ALTINDA
2023’ten bu yana dünyanın büyük bölümünde deniz sıcak hava dalgaları üstün dereceli seviyelere ulaştı. Mercan resiflerinde kitlesel beyazlama vakaları hızlandı, balık popülasyonlarının göç yolları değişti, birçok deniz canlısının yaşam alanı daraldı. BM ve WMO raporları bilhassa Büyük Set Resifi, Akdeniz, Güneybatı Pasifik ve tropikal okyanuslarda ekosistemlerin ciddi baskı altında bulunduğunu ortaya koyuyor. Bilim adamları, okyanusların ısınmasının yalnızca deniz yaşamını değil; tarımı, tatlı su kaynaklarını ve biyolojik çeşitliliği de etkilediğini belirtiyor. Deniz suyunun daha çok buharlaşması atmosferdeki rutubet miktarını artırırken, seller, tropikal fırtınalar ve aşırı yağış vakaları daha sık görülmeye başladı. Aynı süreç bazı bölgelerde ise uzun soluklu kuraklık ve orman yangınlarını derinleştiriyor.
Artan okyanus sıcaklıkları mercan resiflerinden kıyı ekosistemlerine kadar oldukca sayıda yaşam alanını tehdit ediyor. (Reuters)
MİLYONLARCA İNSAN ETKİLENECEK
IPCC, Dünya Meteoroloji Örgütü ve senelik Indicators of Global Climate Change 2025 raporuna gore küresel sıcaklıklardaki artış artık yalnızca çevresel değil; ekonomik ve toplumsal bir kriz haline gelmiş durumda. Tarımsal üretimde düşüş, içme suyu kaynaklarında azalma, balıkçılık sektöründe kayıplar ve kıyı kentlerinde artan taşkın riski milyonlarca insanı direkt etkiliyor. Deniz seviyesinin yükselmesi sonucunda milyonlarca insanoğlunun gelecek yıllarda iklim kaynaklı göç riskiyle karşı karşıya kalabileceği de değerlendiriliyor.
EL NİNO SICAKLIĞI TETİKLEYEBİLİR
Bilim adamları, ek olarak tekrardan güçlenmeye süregelen El Nino’ya da dikkat çekiyorlar. Dünya Meteoroloji Örgütü ve NOAA verilerine gore gelişmekte olan El Nino’nun gelecek aylarda okyanus ve atmosfer sıcaklıklarını daha da yükseltmesi planlanıyor. Bu durumun 2026’yı kayıtlardaki en sıcak yıllardan biri haline getirebileceği belirtiliyor. Çevre uzmanları ek olarak küresel sera gazı emisyonlarının hızla azaltılmaması halinde okyanusların iklim sistemini dengeleme kapasitesinin daha da zayıflayacağı vurgusunda bulunuyorlar.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
