Rusya’nın Avrupa ile yapılacak gelecekteki petrol ve gaz anlaşmalarında Rus rublesi ve Çin yuanını kullanma yönündeki çıkışı, enerji piyasalarında yeni bir başlık açtı. Moskova’nın bu adımı, Ukrayna savaşı sonrası değişen enerji ticareti, Batı yaptırımları ve Avrupa’nın Rus petrolü ile gazından çıkış planı çerçevesinde gündeme geldi. Cenk öncesinde Avrupa, Rus doğalgazının en büyük pazarıydı. 2021 senesinde Avrupa Birliği’nin Rusya’dan almış olduğu doğalgaz miktarı 150 milyar metreküpün üzerindeydi. Rusya’nın AB boru hattı gaz ithalatındaki oranı ortalama yüzde 40 seviyesindeydi. 2025’e gelindiğinde tablo büyük seviyede değişti. Rusya’dan AB’ye gelen gaz miktarı 36 milyar metreküp seviyesine kadar geriledi. Rusya’nın AB boru hattı gaz ithalatındaki oranı yüzde 6’ya indi. Boru hattı gazı ve LNG beraber hesaplandığında Rusya’nın AB toplam gaz ithalatındaki oranı 2025 senesinde ortalama yüzde 12 oldu.
Petrol ürünlerinden elde edilmiş gelir ortalama 75 milyar euro olurken, doğalgaz ihracatı 40 milyar euro, kömür ihracatı ise 23 milyar euro seviyesinde gerçekleşti.
YÜZDE 3’ÜN ALTINA İNDİ
Petrol tarafında da benzer bir dönüşüm yaşandı. Avrupa Birliği’nde Rus petrolünün enerji ithalatındaki oranı cenk öncesinde yüzde 27 seviyesindeydi. Bu oran 2025 itibarıyla yüzde 3’ün altına indi. Kömürde ise Rusya’nın oranı yüzde 50’den sıfıra geriledi. Buna rağmen Rusya’nın enerji ihracatı tamamen durmadı. Rus petrolü ve gazı, Avrupa pazarındaki kaybın peşinden büyük seviyede Çin, Hindistan, Türkiye ve değişik Asya pazarlarına yöneldi. Rusya’nın fosil yakıt ihracatında en büyük kalem ham petrol oldu. Savaşın üçüncü senesinde Rusya’nın küresel fosil yakıt ihracat geliri ortalama 242 milyar euro olarak hesaplandı. Bu gelirin 104 milyar eurosu ham petrolden geldi.
TÜRKİYE’DE ÖNEMLİ ALICILARDAN
Uzmanlara gore bu tablo, Rusya’nın enerji gelirlerinde petrolün halihazırda belirleyici kalem olduğu şeklinde yorumlanıyor. Rusya’nın ham petrol ihracatında alıcı dağılımı da cenk sonrası dönemde değişti. 2025 verilerine gore Çin, Rus ham petrol ihracatının ortalama yüzde 47’sini aldı. Hindistan’ın oranı yüzde 38 oldu. Türkiye ortalama yüzde 6 payla Rus ham petrolünde öne çıkan alıcılar içinde yer aldı. Avrupa Birliği’nin Rus ham petrol ihracatındaki oranı ise ortalama yüzde 6 seviyesine kadar geriledi. Petrol ürünlerinde ise Türkiye ilk sıraya çıktı. Rus petrol ürünleri ihracatında Türkiye’nin oranı ortalama yüzde 27 olarak hesaplandı. Çin yüzde 13, Brezilya yüzde 11, Hindistan ise yüzde 8 hisse aldı.
LNG’DE AVRUPA ÖNDE
LNG tarafında ise Avrupa’nın oranı dikkat çekti. Rus LNG ihracatında AB, 2025 senesinde ortalama yüzde 49 payla en büyük alıcı konumunu korudu. Çin’in Rus LNG ihracatındaki oranı yüzde 23, Japonya’nın oranı ise yüzde 18-19 bandında gerçekleşti. Bu tablo, AB’nin boru hattı gazında Rusya’dan uzaklaşmasına karşın LNG tarafında ticaretin sürdüğünü ortaya koydu. Boru hattı gazında ise Çin’in ağırlığı arttı. Gazprom, 2025 senesinde Çin’e Sibirya’nın Gücü boru hattı üstünden 38,8 milyar metreküp doğalgaz gönderdi. Bu miktar, 2024 yılına gore artış anlamına geldi. Aynı dönemde Rusya’nın Avrupa’ya boru hattı gazı ihracatı ise 18 milyar metreküp seviyesine kadar indi. Öte taraftan Avrupa tarafında ise Rus gazının yerini ABD ve Norveç kaynaklı gaz aldı. 2021 senesinde ABD’den AB’ye gelen gaz miktarı 18,9 milyar metreküp seviyesindeydi. 2025 senesinde bu sayı 75,6 milyar metreküpe terfi etti. Norveç’ten gelen gaz miktarı ise aynı dönemde 79,5 milyar metreküpten 89,3 milyar metreküpe çıktı.
Türkiye, Rus petrol ürünleri pazarında en büyük alıcı konumuna yükselen ülkelerden.
EN ÖNEMLİ BAŞLIK OLACAK
Küresel enerji dengelerinin cenk sonrası dönemde tekrardan şekillendiğini belirten İktisat Uzmanı-Ekonomist Barlas Yurtsever, Rusya’nın ruble ve yuan çıkışının da bu yeni tablo içinde okunması icap ettiğini söylemiş oldu. Yurtsever, “Rusya, Avrupa ile gelecekte yapılacak enerji anlaşmalarında dolar ve euro yerine ruble ile yuan kullanımını öne çıkarırken, Çin ile enerji ticaretindeki artış dikkat çekiyor. Çin, Rus ham petrolünde en büyük alıcı konumuna terfi etti. Rusya’nın Çin’e boru hattı gazı ihracatı 2025 senesinde 38,8 milyar metreküpe ulaştı. Rusya ile Çin içinde Sibirya’nın Gücü hattı üstünden senelik 44 milyar metreküpe çıkacak yeni hacim hedefi de gündemde. Buna karşılık Avrupa tarafında Rus gazından geri çekilme süreci devam ediyor. AB’nin 2027 sonuna kadar Rus gazı ithalatını tamamen durdurma hedefi, gelecekteki enerji anlaşmalarının hacmini sınırlayabilecek en mühim başlık olarak öne çıkıyor” dedi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
