Türk edebiyatının mühim yazarlarından Necip Fazıl Kısakürek tarafınca kaleme alınan ‘Bir Adam Yaratmak’, ilk kez 1937 senesinde sahnelendi. Ruhsal derinliği ve felsefi yapısıyla Türk tiyatro tarihinin en mühim eserleri içinde gösterilen yapıt, insanoğlunun alınyazısı, irade, varoluş ve vicdan hesaplaşmasını merkezine alıyor. Eserde, meşhur bir tiyatro yazarı olan Hüsrev karakterinin, yazdığı oyundaki olayların gerçek hayatta karşısına çıkmasıyla yaşamış olduğu ruhsal çöküş ve kimlik sorgulaması anlatılıyor. Çağıl Türk tiyatrosunda ruhsal dram türünün öncü örneklerinden kabul edilen yapıt, seneler içinde değişik tiyatro toplulukları tarafınca onlarca defa sahnelendi ve geniş seyirci kitlesine ulaştı. ‘Bir Adam Yaratmak’, bilhassa kuvvetli monologları, insan psikolojisini merkeze alan anlatımı ve doğa ötesi sorgulamalarıyla Türk sahne sanatlarının kült yapıtları içinde içeriyor. Filmimizde devrin atmosferi ve eserin trajik yapısı beyaz perde diliyle tekrardan yorumlandı. Yaratı, 90 yıl sonrasında beyaz perde uyarlamasıyla ilk kez beyazperdeye taşınarak seyirciyle buluşuyor.
’90 YILLIK BİR ESER; BAZI ŞEYLERİN ZAMANI YOKTUR’
Filmle ilgili konuşan yönetmen Murat Çeri, “Eseri aslına bakarsanız daha lise yıllarımdan itibaren biliyor, tanıyordum. Eserin bendeki yeri fazlaca ayrı bir durumdu. Beyaz perde filmi haline getirme imgesel bile hayaldi fakat insanoğlunun bir yerlerinde gizli saklı bir talep şeklinde büyüyen birşey olmuş ki demek ki, gün gelip bunu beyaz perde filmi deneyebilir miyiz dedik. Bazı şeyler de üst üste kolaylık olarak yol almamızı sağlamış oldu ve bunun sonunda şu anda sinemalarda seyredebileceğimiz bir film ortaya çıktı. 90 senelik bir yapıt. Bazı şeylerin zamanı yoktur, zamansızdır; bazı kavramlar; aşkın, ölümün, dostluğun, ihanetin. Tüm filmler de bunlar üstüne kurulmuştur. Bu aksiyon üstünden değil de felsefe üstünden özetleyen bir yapıt bir tek bu tarz şeyleri. Zihni bir birikimi olan ya da zihni bir seyahat yapmak isteyen insanların daha fazlaca beğeneceği bir yapıt bu aşamada. Hepimiz kendisini arar dünyada. Akacağı yatağı arar, birlikte yürüyeceği insanı arar, konuşacağı sözü arar. Bunun için de kitaplar okur, insanlarla söyleşi eder, filmler seyreder. Aslen bunların hepsi bir arayıştır; bu da bu arayışın bir durak noktası şeklinde geliyor bana bu şekilde insanoğlu için. Eninde sonunda seyredeceksiniz, geç kalmayın” dedi.
‘SENARYOYU OKUDUĞUMDA ÇOK ETKİLENDİM’
Yapım tasarımcı ve uygulayıcı yapımcı Nihat Sönmez ise, “Necip Fazıl’ın kıymetli eseri ‘Bir Adam Yaratmak’ filminin yapım tasarımını ve uygulayıcı yapımcılığını yaptım. Yapımcımız ve yönetmenimiz Murat Çeri bigün beni aradı, ‘Bir Adam Yaratmak’ ı çekeceğim dedi. Senaryoyu gönderdi, bütçe yapmamı istedi. Doğal ben senaryoyu okuduğumda fazlaca etkilendim. Ortalama 1 saat donup tavana baktım. Şoka uğradım bu sebeple Hüsrev karakterinin acısını gördüm fakat çevresindekilerin hiçbiri onun acısını görmüyor, deliliğini görmeyi tercih ediyor. O beni derinden ruhsal anlamda yaraladı. Haliyle derhal telefon açtım, ‘Ben bu işte varım’ dedim. Bu şekilde bir serüvenimiz başladı. Bir insanoğlunun acı içinde kıvranması, derdini hiç kimseye anlatamaması; aslen konu alıyor da insanların onu idrak etmek istememesi ve insanların sevilmiş olduğu görünmüş olduğu bir insandan iyi mi çıkar icabı o insanı yitirme pahasına her türlü nemalanmak için o insana verdikleri büyük zarar. Bu durum beni fazlaca etkilemişti” şeklinde konuştu
‘ARŞİVLİK BİR İŞ YAPTIK’
Sönmez, “İnsanlığın çıkışından şimdiki sürece kadar baktığımızda, eski çağlardan şimdiye kadar insan hep insandı. İnsan hep bunu yapmış oldu. O yüzden 90 yıl ilkin olan bazı olayların yada insanların davranış tarzının 90 yıl sonrasında devam ediyor. Bu insanlık yok olana kadar devam edecek birşey. Buna ‘nefs’ diyoruz kendi kültürümüzde yada dinimizde. Biz hakkaten arşivlik bir iş yaptık. Bu filmin kamera arkasında 120 şahıs çalıştı. Gece gündüz emek verdi. Bir piyesi piyesten alıp sinematografiye çevirmek her babayiğidin harcı değil. Bunu Murat Çeri ve ekip, 120 kişilik emek veren ekip bunu başardı. 4 ay ortalama bir yapım tasarımıyla ön hazırlık sürecimiz oldu. Ortalama 4-5 hafta da setimiz oldu. Doğal bundan öncesinde de senarize edilen dönem var, o da ortalama sanırsam Murat Hoca’nın 7-8 ayını aldı. Uzun meşakkatli bir iş. Buradan seyircilere sesleniyorum; bir emek var, ter var, gözyaşı var, bu projede herşey var. O yüzden gelip sinemalarda izlemelerini rica ediyoruz ve tavsiye ediyoruz” dedi.
