Bölgede tansiyonun yükselmesiyle beraber internasyonal piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı 70 dolar sınırında işlem görüyor. ABD ile İran içinde yürütülen görüşmelerde sınırı olan ilerleme sağlandığı açıklamaları ve eş zamanlı askeri yığınak haberleri piyasadaki risk algısını artırıyor. Uzmanlar, petrol piyasası açısından en eleştiri riskin, küresel deniz yöntemiyle taşınan petrolün ortalama üçte birinin geçmiş olduğu Hürmüz Boğazı’nda ihtimaller içinde bir aksama bulunduğunu belirtiyor. Boğazda yaşanabilecek herhangi bir kesinti, küresel arzı direkt etkileyebilecek bir gelişme olarak görülüyor. Enerji piyasaları uzmanı Hasan Selim Özertem, Haber Global Web Hususi’e İran’la ilgili ihtimaller içinde senaryoların petrol arzına ve fiyatlara iyi mi yansıyacağını değerlendirdi.
Hürmüz Boğazı’nda bir kriz küresel enerji piyasalarında sert yükselişlere niçin olabilir.
TANSİYON YÜKSELDİ
İran ile ABD içinde Cenevre’de yürütülen dolaylı nükleer görüşmelerin peşinden tarafların anlaşmaya kısmen yaklaştığı yönünde açıklamalar yapılırken, askeri hareketlilik devam ediyor. İran’ın bölgede geniş çaplı deniz tatbikatları düzenlemesi ve ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığını çoğaltması gerilimin tırmanabileceği endişelerini güçlendirdi. Orta Doğu’daki tansiyonun tekrardan yükselmesi, petrol fiyatlarında kısa süreli sıçramalara da yol açtı. Son günlerde yaşanmış olan gelişmelerin peşinden petrol fiyatlarının yüzde 4’ün üstünde yükseldiği, bunun akaryakıt fiyatlarına da zam beklentisi olarak yansıdığı belirtiliyor.
GELİŞMELER BELİRLEYECEK
Analistler, kısa vadede petrol fiyatlarının arz-talep dengesi yerine diplomatik açıklamalar ve askeri gelişmelere bağlı olarak dalgalanmaya devam edeceği görüşünde. Özertem şu değerlendirmeleri yapıyor: “Fiyatlarla ilgili net bir şey söylemek güç. İki eleştiri nokta var. Birincisi, bu çatışmanın hakikaten gerçekleşip gerçekleşmeyeceği. Gerçekleşirse sınırlarının nasıl sonuçlanacağı ve hangi coğrafyada yaşanacağı belirleyici olacak. Savaşın peşinden ne tür sonuçlar doğacağını sadece o vakit söyleyebiliriz.”
SAVAŞ İHTİMALİ CİDDİ
ABD’nin bölgeye ciddi bir yığınak yaptığını belirten Özertem, “Bu durum, bir hava saldırısına işaret ediyor; işgal ya da kara harekatı beklenmiyor. Bundan dolayı saldırının ölçeği büyük ehemmiyet taşıyacak. İran’ın petrol sahalarının vurulması durumunda, Tahran’ın da benzer şekilde karşılık vereceği kanaatindeyim. İsrail saldırılarında bunun örneklerini gördük. İran oldukça sert tepki vermiş, İsrail’in Demir Kubbe müdafa sistemini de kısmen etkisiz bırakmayı başarmıştı” dedi.
İRAN’IN İKİ HEDEFİ
“İran rejimi ciddi bir güvenlik tehdidi algılarsa iki temel hedef öne çıkabilir” diyen Özertem bu hedefleri şöyleki sıraladı: “Körfez ülkeleri ve Hürmüz Boğazı. Körfez’de ilk hedef ABD varlığı, ikinci hedef ise enerji altyapısı olacaktır. Tahran, bu şekilde bir saldırının bedelini tüm dünyanın hissetmesini isteyebilir. Bu durumda petrol fiyatlarının ilkin 100 dolar, peşinden 150 dolar seviyesine çıkması, sonrasında ise daha da yükselmesi olasılık dahilindedir.”
Diplomatik temaslara karşın taraflar içinde mühim görüş ayrılıklarının sürdüğü belirtiliyor.
DOĞALGAZ DA ETKİLENİR
İran’ın daha ilkin Hürmüz Boğazı’nı kapatabileceği tehdidinde bulunduğunu hatırlatan Özertem şu değerlendirmeleri yapmış oldu: “Bölgedeki gemileri vurabileceğini açıklamıştı. Küresel petrol ticaretinin mühim bir kısmı buradan geçiyor. Sevkiyatın durması, dünya petrol piyasalarını ciddi şekilde negatif etkileyecek ve arz sıkıntısına yol açacaktır. Bu kaybı boru hatlarıyla telafi etmek mümkün değildir. Kuveyt ve Suudi Arabistan’dan gelen petrolün büyük kısmı bu güzergâhı kullanmaktadır; sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) sevkiyatı da aynı şekilde etkilenecektir. Dolayısıyla hem petrol hem doğalgaz piyasaları bundan ağır şekilde etkilenecektir.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
