ABD Kongresi’nde Çin’in diplomatik kapasitesinin ABD’yi geride bıraktığına dair sunumlar yapılırken, Kanada ve İngiltere şeklinde Washington’un tarihsel müttefiklerinin de Donald Trump’ın ceza verici tecim politikaları sonrası Çin’e yönelmesi, küresel güç dengesindeki kırılmayı görünür hale getirdi. ABD merkezli analizlerde bu sürecin tek kutuplu sistemden, oldukca merkezli yeni bir diplomatik düzene geçişin açık işareti olduğu değerlendirmeleri yer aldı. Yakın dönemde ABD’nin en yakın tarihsel müttefikleri olarak kabul edilen Kanada ve İngiltere’nin bile Çin’le yakınlaşması ise uzmanlara bakılırsa bu dönüşümü gözler önüne seriyor.
Çin, Davos sonrası dış ilişkiler, tecim ve altyapı yatırımlarıyla ABD’nin küresel etkisine meydan okuyan yeni merkez olarak ön plana çıkıyor.
DENGE ÇİN’İN LEHİNE
The National Interest analizinde, Çin’in küresel dış ilişkiler ve ekonomik liderlik kapasitesinin artmasının, 21. yüzyılda ABD merkezli “tek kutuplu sistemin” yerini yeni oldukca merkezli bir yapı ile değiştirdiğine dikkat çekildi. NI yazısında, Çin’in Dönem ve Yol Girişimi, enerji işbirlikleri, teknoloji yatırımları ve Afrika ile Latin ABD’daki genişleyen diplomatik ağı yardımıyla hem ekonomik hem de jeopolitik nüfuzunu sağlamlaştırdığı açıklandı. Yazıda, bilhassa Davos Zirvesi’ndeki liderlerin konuşmalarının, ABD’nin küresel güvenlik ve ekonomik liderliğine şüpheyle yaklaştığını gösterdiği vurgulandı. Çin’in küresel Finans Forumu’nda ve enerji güvencesi toplantılarında haiz olduğu ağırlığın ABD’nin etkinliğini gölgede bıraktığı da açıklandı.
KONGREDE PEKİN VURGUSU
ABD Kongresi’nde Kasım ve Aralık 2025 tarihindeki oturumlarda, ABD–Çin ilişkileri kapsamlı şekilde ele alınarak sunum yapılmış oldu. Kurultay üyelerinin bir kısmı, sunumda ABD’nin geleneksel diplomatik gücünün gerilediğini ve Çin’in artık dünya yönetimi ve diplomatik alanında ABD’nin “yerine geçtiğini” ileri sürdü. Sunumda ek olarak, Çin’in stratejik ortaklık ağları ve ekonomik bağlar üstünde meydana getirilen grafikler ile Pekin’in küresel altyapı projeleri detaylı halde yer aldı. ABD–Çin Iktisat ve Güvenlik İnceleme Komisyonu raporlarına bakılırsa, Çin, Rusya, İran ve Şimal Kore ile artan iş birliği yardımıyla geleneksel ABD müttefiklerine alternatif bir diplomatik blok oluşturuyor.
İNGİLTERE’DEN HAMLE
Bu diplomatik dönüşüm dalgası bir tek ABD iç tartışmalarıyla sınırı olan kalmadı. Kanada Başbakanı Mark Carney, 16 Ocak 2026’da Pekin’de Çin ile yeni stratejik ortaklık anlaşmaları imzaladı. Görüşmelerde Çin ile gümrük tarifelerinin düşürülmesi, elektrikli araçlar ve kanola yağı üstündeki yüksek tarifelerin mühim seviyede azaltılması şeklinde ekonomik adımlar atıldı. Carney, Çin’i “daha öngörülebilir ve güvenilir bir ortak” olarak nitelendirerek, Kanada’nın dış tecim ağına çeşitlilik kazandırma hedeflerinden birinin bu ortaklık bulunduğunu deklare etti. Benzer şekilde, İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Ocak 2026’da Çin’i ziyaret ederek Pekin’de Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile bir araya geldi. Starmer’ın ziyareti, bir İngiliz başbakanının 2018’den bu yana Çin’e gerçekleştirdiği ilk resmi ziyaret oldu ve iki ülke içinde ekonomik bağların güçlendirilmesi, ticari fırsatların artırılması ve vizeler ile iş birliği mevzularında anlaşmalar yapılmış oldu. Çin, İngiliz parlamenterler için daha ilkin uygulanan bazı gezi yasaklarını kaldırırken, iki ülke içinde ticari ve kültürel ilişkilerin genişletilmesi yönünde mutabakatlar diye deklare edildi. Bu ziyaretler, ABD Başkanı Donald Trump’ın İngiltere ve Kanada’ya tecim ve ortaklık mevzusunda Çin ile ilişkiler geliştirmemeleri gerektiği yönündeki tehditlerinin arkasından gerçekleşti.
ABD’li yorumculara bakılırsa Donald Trump’ın ceza verici gümrük vergisi politikaları, Kanada ve İngiltere şeklinde zamanı müttefiklerini bile Çin’le daha yakın ilişkilere yöneltmiş durumda.
DİPLOMASİNİN YENİ GÜCÜ ÇİN
ABD ve Avrupa merkezli analizlerde bu diplomatik yakınlaşmalar küresel çapta geleneksel ABD hegemonyasının yerini oldukca merkezli bir diplomatik ve ekonomik sistemin almasının işaretleri olarak değerlendiriliyor. Çin, Afrika’dan Avrupa’ya, Latin ABD’dan Orta Doğu’ya kadar genişleyen bir tesir ağı kurarken, Kanada ve İngiltere şeklinde ABD müttefikleri ile ekonomik ve kültürel iş birliklerini artırıyor. Uzmanlara bakılırsa bu eğilimler, küresel diplomaside oldukca kutuplu bir yapının güçlendiğini de gözler önüne seriyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
