Son günlerde bazı web siteleri ve toplumsal medya paylaşımlarında, yeşil geçişlik sahiplerine Avrupa Birliği tarafınca vize zorunluluğu getirileceği yönünde iddialar yer aldı. “Fena haber” başlığıyla servis edilen bu içerikler, bilhassa kamu görevlileri ve aileleri içinde belirsizlik yarattı. Mevcut resmi veriler ve AB kaynaklı açıklamalar beraber değerlendirildiğinde ise, bu iddiaların şu aşamada somut bir dayanağa haiz olmadığı görülüyor. Haber Global Web Hususi’e Türkiye ile Avrupa arasındaki vize problemininin tarihiyle ilgili data veren emekli dış ilişkiler uzmanı Uluç Özülker’e nazaran ise AB ile Gümrük Birliği Anlaşması yenilenerek, tüm geçişlik türlerinde vize problemi aşılabilir.
Yeşil pasaporta vize zorunluluğu düşük küçük bir ihtimal olarak değerlendiriliyor.
MUAFİYET DEVAM EDİYOR
Türkiye Cumhuriyeti hususi pasaportu olarak malum yeşil geçişlik, uzun süredir Schengen bölgesine 90 güne kadar vizesiz gezi imkânı sağlıyor. Bu uygulama, Türkiye ile Avrupa Birliği içinde meydana getirilen ikili ve oldukca taraflı düzenlemelere dayanıyor. Halihazırda AB tarafınca bu geçişlik türüne yönelik alınmış bir vize zorunluluğu sonucu bulunmuyor. Avrupa Birliği kurumları ve Türkiye’deki AB Delegasyonu tarafınca meydana getirilen açıklamalarda da yeşil ve gri pasaportların mevcut vize muafiyetinin devam etmiş olduğu açıkça belirtiliyor.
ETIAS’LA BAŞLADI
Tartışmaların merkezinde yer edinen konulardan biri, Avrupa Birliği’nin hayata geçirmeye hazırlandığı ETIAS sistemi oldu. ETIAS, Schengen bölgesine vizesiz gezi eden ülke vatandaşları için öngörülen bir elektronik gezi yetkilendirme sistemi olarak tasarlandı. Sadece Türkiye, AB nezdinde vizesiz ülkeler içinde yer almadığı için, ETIAS’ın kapsamı Türk vatandaşlarını direkt ilgilendirmiyor.
GÖÇ KORKUSU
Öte taraftan Avrupa Birliği’nin son yıllarda vize ve sınır politikalarında daha güvenlik odaklı bir yaklaşım benimsediği biliniyor. AB, vizesiz rejimlerin kötüye kullanılması, düzensiz göç ve güvenlik riskleri benzer biçimde gerekçelerle, vize muafiyetlerini askıya almayı mümkün kılan hukuki mekanizmaları güçlendirdi. Sadece bu genel siyaset çerçevesi, Türkiye’nin yeşil pasaportu için alınmış hususi ve güncel bir karar anlamına gelmiyor.
SAYININ ARTMASI SORUN MU?
Uzmanlara nazaran, yeşil pasaportla ilgili haberlerin gündeme gelmesinde, Türkiye’de bu geçişlik türünün kullanım alanının genişlemesi ve haiz sayısının artması da etkili oluyor. Buna karşın, AB’nin tek taraflı ve kısa vadede direkt yeşil pasaporta vize zorunluluğu getirmesi düşük küçük bir ihtimal olarak değerlendiriliyor. Bu şekilde bir adımın atılabilmesi için AB Konseyi, Komisyonu ve üye ülkeler içinde kapsamlı bir siyasal mutabakatın sağlanması gerekiyor.
ALMANYA’YA İŞÇİ GÖÇÜ
Özülker, Avrupa ile yaşanmış olan vize krizinin temelinde 1970’li yıllardan bu yana Avrupa ülkelerine sığınma edenlerin sayısındaki artışın bulunduğunu belirterek şunları söylemiş oldu: “1960’larda Türkiye’den Almanya’ya giden işçiler için aslına bakarsak 5 senelik süre sınırı vardı. 5 yılda bir işçiler rotasyonla değişecekti. Sadece süre içinde Almanya’da Türk işçiler kalıcı hale geldi. Bundan sonrasında Avrupa gidiş-gelişlerle ilgili bazı kısıtlamalara gitti. Bu durum vize sorunlarının başlangıcı olarak oldu.”
70’LERDE MÜLTECİ YIĞILMASI
1970’li yıllardan itibaren Türkiye’den Avrupa ülkelerine oldukca sayıda sığınma bulunduğunu da belirten Özülker, “Bu ilticaların pek bir çok da siyasal değil ekonomik sebeplerden oldu. Bazıları kendilerini işkence mağduru benzer biçimde göstererek sığınma hakkı kazanmıştır. Ben Almanya’da dış ilişkiler uzmanı olduğum dönemde, bir Türk vatandaşı benimle görüşmek istemişti. Ekonomik sebeplerle sığınma etmiş. Türkiye hakkında bu tür bir şikayette bulunmuş. Ağlayarak pişman bulunduğunu anlatmıştı, geri dönmek için yardım istemişti. Bu tür olayların peşinden yeşil geçişlik uygulamasına geçildi.”
ETIAS’ın kapsamı Türk vatandaşlarını direkt ilgilendirmiyor
ÇARE GÜMRÜK BİRLİĞİ
Günümüzde Avrupa’da sınır kapılarında yeşil pasaporta da bazen güçlük çıkarılabildiğini, Türk vatandaşlarının genelinin Schengen bölgesi ile problemler yaşadığını belirten Özülkler çözüm için Gümrük Birliği Anlaşması’nı işaret etti. 1999 senesinde antak kalma imzalandığında kendisinin de AB’den Görevli Müsteşar bulunduğunu hatırlatan Özülker, “Türkiye’nin ticaretinin yüzde 55’i AB ile yapılıyor. Dolayısıyla bu anlaşmayı yenileyerek geçişlik sorununa kati bir çözüm getirmek gerekiyor” dedi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
