Psikiyatri Uzmanı Dr. Mert Sinan Bingöl, toplumsal medyada asla tanımadığı bir insana, birkaç dakika içinde ağır hakaretler ederek, aşağılama ve had bildirme psikolojisine girilmesinin nedenlerini değerlendirdi. Gerçek ilişkilerin ve duyguların, bir tek gerçek insanlarla kurulabileceğine inanıldığını ifade eden Bingöl, “Fakat araştırmalar gösteriyor ki sanal kontakt esnasında ortaya çıkan hiddet, nefret, imrenme hatta aşk duyguları da son aşama gerçek. Gerçek hayatta asla yan yana gelmemiş olsanız bile sanal ortamda iletişime geçtiğiniz insanları sarf edeceğiniz iki sözle öfkelendirebilir, hatta asla tanımadığınız bir insan yüzünden hapse bile düşebilirsiniz” dedi.
ÖFKE DÜZEYİMİZ YÜKSEK
Toplumda birçok kişinin patlamaya hazır bomba benzer biçimde dolaştığına işaret eden Bingöl, “Kısa sürede yapılmış internasyonal bir araştırmaya bakılırsa, dünyanın en öfkeli ikinci ülkesi Türkiye. Bu durumun pek oldukça toplumsal, kültürel, ekonomik sebepleri var doğal ki. Fakat netice olarak okullarda, marketlerde, mecliste, sokakta hepimiz birbirlerine had bildirmenin telaşında ve maalesef bu durum toplumsal medyaya da yansıyor. Üstelik ses tonu, jest ve mimiklerin eksikliğinden dolayı, toplumsal mecrada gerçekleşen iletişimin birkaç mesajlaşmadan sonrasında karşılıklı aşağılama ve hakaretlere evrilme olasılığı daha yüksek.” diye konuştu.
Birkaç dakika içinde ağır hakaretler ederek, aşağılama ve had bildirme psikolojisine girilmesinin pek oldukça sebebi bulunduğunu kaydeden Bingöl, “Pek oldukça şahıs, değerlerini ve bu değerleri ile bağlantılı pozisyonunu koruma içgüdüsüyle hareket ederek, ‘karşı mahalleye’ haddinin bildirilmesi gerektiğine inanıyor. Bu bağlamda, karşı tarafın en ufak bir hatası, hatası, dil sürçmesi asla affedilmez, lüzumlu tepki en kısa sürede ve en yüksek tondan gösterilir. Hatta bazıları için bu bir görevdir, şahıs, birilerine haddini bildirdiğinde, kendini görevini yerine getirmiş bir asker benzer biçimde hisseder.” şeklinde konuştu. Cemiyet ve kişinin, kendisi benzer biçimde düşünmeyen, kendisi benzer biçimde inanmayan, kendisi benzer biçimde giyinmeyen ve yaşamayan kişiyi derhal yargılayarak ve yadırgayarak değersizleştirmeye çalıştığını ve bunu içgüdüsel olarak yaptığını da özetleyen Bingöl, şöyleki devam etti:
“Bu sayede kendisini daha kıymetli hisseder, böylece kendi fikirleri ve yaşantısı daha anlamlı olmaya adım atar. Şu demek oluyor ki kendini yükseltebilmek için, ‘diğeri’ni aşağıya çekmeye çalışır. İnsanlar ve toplumlar, bir çok vakit farklılıkları kabullenmekte zorlanır. Bu yüzden değişik kesimleri kendi değerine, kendi ideolojisine, kendi yaşantısına benzetmek için çabalar, bu çaba karşı mahalleye neredeyse devamlı baskı aracı olarak yansır. Had bildirme, bir çok vakit bu altyapıyla gerçekleştirilir. Maalesef birilerine hadlerini bildirmek için tetikte bekleyen binlerce insan var.”
Duygusal zekanın kendi duygularını tanımlayabilme, başka insanların duygularını fark edebilme, duygusal süreçleri yönetebilme ve empati kurabilmeyle ilişkili olan ve son yıllarda önemi artan bir kavram bulunduğunu da vurgulayan Bingöl, “Had bildirme potansiyeli yüksek olan kişilerin, duygusal zekanın alt başlıklarından olan başkalarının duygularını anlayabilme ve empati kurabilme becerilerinin zayıf olduğu düşünülüyor.” dedi.
SOSYAL MEDYA ETKİSİ
Bingöl, kendi zihninin derinliklerinde mevcud savaşı (iyiler-kötüler, haklılar-haksızlar benzer biçimde), bilincinde olmayarak toplumsal medya platformlarına taşıyan pek oldukça kişinin var bulunduğunu da anlayarak, “Bu harp psikolojisi bilhassa X platformunda belirgin. Bu kişiler, sanki devamlı harp meydanında gibiler, sanki tüm dünya onlara harp açmış! Devamlı etrafındaki insanların kusurlu yanlarını yada eksiklerini dile getirerek, birilerini eleştirerek, paylaştıkları özlü sözler ile insanlığa çürümüşlüğe dair mesajlar vererek, bir anlamda dünyaya kafa tutarak bir çeşit ruhsal boşalım (katarsis) yaşıyor gibiler ve kim bilir bu sayede kendi karanlık yada tamamlanmamış yanlarını gündemlerinden uzak tutmuş oluyorlar.” dedi.
Sanal dünyanın, aslen gerçek manada ‘en toplumsal mekan’ bulunduğunu, şu sebeple toplumsal ve kamusal anlamda değişik statüde bulunan pek oldukça insanı bir araya getirdiğini kaydeden Bingöl, “Toplumsal mecralar; patronla işçinin, zenginle fakirin, öğretmenle öğrencinin, doktorla hastanın, siyasetçiyle halkın bir araya gelmiş olarak kendisini ifade edebileceği ortak bir platform sağlıyor. Tüm bu değişik toplumsal statüdeki insanoğlu, toplumsal mecralarda aynı paylaşımın altında benzer duygularla yorumlar yapabiliyor, birbirlerine kızabiliyor yada gülebiliyor. Karşıt fikirler ve statüler, günlük hayatta olamayacak kadar birbirlerine yakınlaşmış oluyor. Gerçek hayatta konuşan çoğu zaman patron, sanatçı, siyasetçi, öğretmen, tabip yada baskın ideoloji olurken, toplumsal medya ise ast-üst ilişkisi olmadan, azınlıklarda dahil, her insanın fikrini, değerlerini ve yaşantısını yansıtabildiği ortak bir zemin hazırlıyor. Kim bilir bu yüzden günlük hayatta daha seviyeli, anlayışlı ve barışçıl görünen birçok şahıs, karakterlerinin baskıladıkları yanlarını sanal ortamda sergilemekten asla kaçınmıyor.” diye konuştu.
Had bildirme psikolojisinden kurtulmak için önerilerde de bulunan Bingöl, “Ilk olarak kendi kutsallarımızı ve değerlerimizi müdafa hakkımız olduğu benzer biçimde, başkalarının da kendi kutsalları ve değerleri bulunduğunu unutmamamız gerekir. Birbirimize olan saygıyı, anlayışı, hoşgörüyü gerçek hayatta da sanal ortamda da yitirmemeliyiz. Hepimiz ilk olarak kendisini daha iyi tanımayı ve diğeri fertleri daha iyi anlamayı hedeflemelidir.” şeklinde sözlerini tamamladı.
[email protected]
Kaynak: Haber Merkezi
