Kuraklığın niçin olduğu su krizi hem Türkiye hem İran’ı derinden etkiliyor. Tahran’da yaşanmış olan tablo ise iklim kaynaklı yıkım, denetimsiz yeraltı suyu kullanımı ve yıpranmış altyapının iyi mi “yönetilemez” bir kırılma eşiğine dönüştüğünün en çarpıcı örneği durumunda. Tahran’da 1979’da 4.9 milyon olan şehir nüfusu günümüzde 10 milyon sınırına dayanırken, 1976’da yılda 346 milyon metreküp olan tüketim ise halihazırda 1.2 milyar metreküp bandına ulaşmış durumda. Uzmanlar ise çarpık yapılaşmanın kentteki nebat örtüsünü ortalama yüzde 90 azalttığını, yeşil alanların yerini geçirimsiz yüzeylerin aldığını ve bu durumun su döngüsünü kırdığının altını çiziyorlar. Öteki taraftan, Tahran’da tedarik sistemlerine giren suyun üçte birinin tüketicilere ulaşmadan yitik ve kaçak sebebiyle kaybolması da tablonun ana sebeplerinden biri olarak kabul ediliyor.
Hem İran hem Türkiye kuraklıktan negatif etkileniyor
SUYUMUZ BİTİYOR
Tahran’daki kadar vahim olmasa da kuraklığın niçin olduğu su problemi başta; İstanbul, Ankara ve İzmir olmak suretiyle, öteki metropoller için de alarm veriyor. Türkiye’de de son 12 ayın kuraklık haritaları, bazı bölgelerde muhteşem kuraklık sinyallerini güçlendirirken, su kaynaklarının iklim değişikliği baskısı altında giderek daha kırılgan hale geldiği gerçeğini bir kez daha ortaya koyuyor. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü istatistiklerine gore Türkiye’de senelik toplam 57 milyar metreküp olan su tüketiminin yüzde 12’si, kısaca ortalama 6.8 milyar metreküpü evsel kullanımda gerçekleşiyor. Bu oran tarımın ağırlığıyla kıyaslandığında sınırı olan görünse de şehirlerde suyun ikamesiz, devamlı ve yaşamsal bir gerekseme olması sebebiyle evsel tüketim ve israf, kuraklığın toplumsal tesirini belirleyen eleştiri bir alan olarak öne çıkıyor.
İSRAF EDİYORUZ
Türkiye İsrafı Önleme Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Halil Fatih Akgül’ün verdiği bilgiye gore şahıs başına günlük su tüketimi 217 litre seviyesinde ölçümleniyor. Bu sayı hem dünya averajının hem de sürdürülebilir yaşam için tavsiye edilen 150 litrenin üstünde. Akgül, evlerde suyun ağırlıklı olarak hijyen amaçlı kullanıldığını; duş-banyo ile bulaşık ve çamaşırın evsel tüketimin ortalama yüzde 70’ini, mutfakta yiyecek ve içme suyu amaçlı kullanımın ise yüzde 20 bandını oluşturduğunu belirtiyor.
KAYIP-KAÇAK BİTMELİ
Hem İran hem de Türkiye’yi kavuran kuraklık ve su sorununa karşı uyarılarda bulunan Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız ise, “Daha çarpıcı olan ise kent şebekelerindeki kayıp-kaçak meselesi. Türkiye’de evlere ulaşan suyun averaj yüzde 40’ının kent şebekelerinde kaybolduğu bilgisi, su yönetiminde ‘yeni kaynak arayışı’ kadar ‘mevcut deposu koruma’ yaklaşımının da dirimsel bulunduğunu gösteriyor. Yitik-kaçağın yüzde 20’ye indirilmesi, kurak dönemlerde şehirlerin su arz güvenliğini yüzde 10-15 artırır” dedi.
YERALTI SULARI DENETLENSİN
İran’daki su krizinden öğrenek alınması icap ettiğini de sözlerine ekleyen Yıldız, “Tahran örneği bizlere ayna tutmalı. Türkiye, bu aynaya bakıp somut fiil sıralaması oluşturmalı. Şebeke kayıplarını agresif halde düşürmek, evsel tüketimde teknoloji ve davranış dönüşümünü hızlandırmak, tarımsal su kullanımında verimliliği ve ürün desen planlamasını yapmak ilk adımlar olmalı. Ek olarak yeraltı suyu çekimlerini sıkı denetim altına almak ve kentleşme politikalarını su döngüsünü korumuş olan bir yaklaşımla tekrardan tasarlamamız gerekiyor” diye konuştu.
Göllerdeki çekilme yaşanmış olan kuraklık vehametine ışık tutuyor
YAĞIŞ YÜZDE 85 AZALDI
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı eski Müsteşarlarından Prof. Dr. Mustafa Öztürk ise Tahran’daki su krizinin aslen bölgesel bir alarm bulunduğunu dile getirirken, haberglobal.com.tr aracılığı ile şu uyarılarda bulunmuş oldu: “Tahran, eşi benzeri görülmemiş bir su krizi yaşıyor. İran’daki senelik yağış miktarı yüzde 85 azaldı sadece şehrin su kaynaklarının sürdürülemez yönetilmesi bu durumu büyük seviyede artırdı. İran, tıpkı Türkiye benzer biçimde 5 senedir devamlı kuraklık yaşıyor.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
