ABD Başkanı Donald Trump’ın 20 Ocak’ta başlamış olan ikinci dönemiyle, küresel tecim politikalarına yönelik belirsizliklerin arttığı bir döneme girildi. Trump, ABD’nin dış tecim açığı verdiği ülkelere yüksek gümrük tarifeleri deklare etti sadece bu tarifelere yönelik görüşme kapısını açık bıraktı. ABD’nin karşılıklılık esaslı tarifeleri ilk olarak 90 gün uzatıldı, sonrasında ise 1 Ağustos itibarıyla tarifelerin uygulamaya konulacağı ve yeni bir uzatma olmayacağı açıklandı.
Güncel durumda ABD, İngiltere, Avrupa Birliği, Japonya, Vietnam, Endonezya, Filipinler ve Cenup Kore ile değişik gümrük tarifeleri içeren tecim anlaşmaları yaparken, Çin ile müzakereler sürüyor.
Trump, son olarak dün karşılıklılık esasına dayanan tarife oranlarında değişikliğe gidilmesini öngören kararnameyi imzaladı. Bu kapsamda, ülkelere yüzde 10 ile yüzde 41 içinde değişen oranlarda gümrük vergisi uygulanmasına karar verildi.
Buna gore, Hindistan’a yüzde 25, Endonezya’ya yüzde 19, Irak’a yüzde 35, İsrail’e yüzde 15, Malezya’ya yüzde 19, Norveç’e yüzde 15, Suriye’ye yüzde 41, Tayvan’a yüzde 20 ve Vietnam’a yüzde 20 tarife getirilmesi planlanıyor. Türkiye’ye ise yüzde 15 oranında gümrük vergisi uygulanması öngörülüyor.
Laos ve Myanmar’dan ABD’ye gönderilen ürünlere yüzde 40, İsviçre ve Cenup Afrika’ya ise sırasıyla yüzde 39 ve yüzde 30 gümrük vergisi uygulanacak.
ABD’nin Tayland’a gümrük vergisi yüzde 36’dan yüzde 19’a düşürülürken, Malezya yüzde 19, Bangladeş yüzde 20 ve Kamboçya yüzde 19 gümrük vergisine doğal olarak olacak. Söz mevzusu tarifeler, kararnamenin yayımlanmasından 7 gün sonrasında yürürlüğe girecek.
Ek olarak geçerli gümrük vergilerinden kaçınmak amacıyla aktarma yapılarak ABD’ye göndermiş olduğu tespit edilen tüm mallara ek yüzde 40 bir tarife uygulanacak.
Trump ek olarak Kanada’ya yönelik gümrük vergisini yüzde 25’ten yüzde 35’e çıkarılmasını öngören bir kararnameyi de imzalarken, bu tarifelerin 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe gireceği duyuruldu.
Öte taraftan, tarifelerin ertelenme süresi olan 1 Ağustos’un derhal öncesinde Trump, Meksika ile yürürlükte olan tarifelerin 90 gün süreyle aynı şekilde uygulanması ve bu süreçte yeni bir anlaşmanın imzalanması amacıyla görüşmelerin sürdürülmesi mevzusunda anlaşıldığını duyurdu.
YATIRIMCILAR “BEKLEME” MODUNDA
UNCTAD Genel Sekreteri Grynspan, ABD’nin birçok ülkeye yönelik karşılıklılık esaslı tarifelerinin küresel ticarete ve bilhassa azca gelişmiş ülkelerin kalkınması üstündeki etkilerine ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulunmuş oldu.
ABD’nin tarifelerinin küresel ekonomide yatırım ve tecim açısından oldukça yüksek düzeyde belirsizlik yarattığını söyleyen Grynspan, tarifelerin nihai haritasının iyi mi olacağını ve ticaretin buna gore iyi mi şekilleneceğinin bilinmediğini dile getirdi.
Grynspan, bu ortamda öngörülebilirliğin de azalmasıyla yatırımcıların “bekleme” modunda bulunduğunu dile getirerek, “(Küresel olarak) Tarife averajının son 30 senenin en yüksek seviyesine ulaşacağı bir tecim yapısına doğru ilerlediğimiz mevzusunda hiçbir kuşku yok ve bu durum, ticarette büyük bir değişiklik anlamına geliyor.” dedi.
Öte taraftan, belirsizlikler ve yüksek tarifelere karşın küresel ticaretin büyük bir direnç gösterdiğini ve 2024’te ekonomiden daha süratli büyüdüğünü dile getiren Grynspan, bu senenin ilk yarısında küresel ticarette yalnızca yüzde 1’lik bir artış görüldüğünü aktardı.
Grynspan, bu yıl için küresel ticarete ilişkin toplam gelişme tahminlerini daha önceki yüzde 2,3 olan seviyeden yüzde 2,5’e çıkardıkları bilgisini paylaşarak, “Bu bununla birlikte, ekonominin beklediğimizden daha azca yavaşlayacağı anlamına geliyor. Tahminimizi yükseltmemizin bir sebebi, tarifelere ilişkin önlemlerin hemen hemen tamamen ekonomiye yansımamış olması. Bunların ekonomiye yansıması süre alacak. Bu yüzden, aslolan etkinin gelecek yıl hissedileceğini öngörüyorum şu sebeple o zamana kadar birçok nokta netleşmiş olacak.” dedi.
AZ GELİŞMİŞ ÜLKELERİN TARİFELERDEN MUAF TUTULMASI ÇAĞRISI
Tarifelerin ülkeden ülkeye farklar gösterdiğine işaret eden Grynspan, tarifelerin minimum gelişmiş ülkelere tesirleri mevzusunda oldukça endişeli olduklarına dikkati çekti.
Grynspan, mevcut durumda minimum gelişmiş ülkelerin gelişmiş ülkelere kıyasla daha yüksek tarifelere maruz kalacağını dile getirerek, konuşmasını şu şekilde sürdürdü:
“Minimum gelişmiş ülkelerin ABD’ye ihracatında yüzde 50-60’a varan bir düşüş ihtimali söz mevzusu. ABD, onlar için oldukça mühim bir pazar. Afrika ülkeleri bu durumdan iki kez etkilenecek şu sebeple bir taraftan yüksek tarifelerle karşılaşıyor. Öteki taraftan da ABD ile aralarındaki AGOA anlaşması kapsamında sağlanan erişimi kaybediyor. Bu erişim, Afrika ülkelerinin imalat sektörlerini geliştirmesine destek olmuştu. Bu yüzden, kırılgan durumda olan ülkelerin yüksek tarife etkisinden muaf tutulması icap ettiğini savunuyoruz. Minimum gelişmiş 46 ülkenin toplamı, ABD’nin dış tecim açığının yalnızca yüzde 1,7’sini oluşturuyor. Bu ülkelere tarife uygulanması, ABD’nin kendine koyduğu dış tecim açığını azaltma hedefine mühim bir katkı sağlamaz. Bu ülkelerden elde edilecek gelir de daha yüksek tarifelere karşın yüzde 2’yi bile bulmaz.”
Grynspan, bir çok süre yüksek tarifeler sebebiyle maliyetlerin arttığını ve kar marjının daraldığını belirterek, “Sadece üretim devamlı süratli bir halde hareket etmez ve küresel şirketlerin üretimlerine ilişkin ne tür kararlar alacağını kestirmek zor.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
“GELİŞMEKTE OLAN EKONOMILERIN, EMTİA BAĞIMLILIĞI DERİNLEŞEBİLİR”
Tarifelerin küresel çapta istihdam üstünde tesirleri olacağını ve bazı işlerin ABD’ye kayabileceğini söyleyen Grynspan, bir taraftan da ABD’nin üretemeyeceği ürünlerle ilgili belirsizliklerin devam ettiğini anımsattı.
Grynspan, mango, kakao yada kahve şeklinde ürünlerin tarifelerden muaf tutulmasının mantıklı olacağını şu sebeple tarifelerin bu ürünleri yalnızca ABD’li tüketiciler için daha pahalı hale getireceğini söyledi.
Bu yönde bir karar alınması halinde gelişmekte olan bazı ülkelerin tarifelerin negatif etkilerinden kısmen korunabileceğini söyleyen Grynspan, “Biz ticaretin, ekonominin çeşitlendirilmesi için bri vasıta bulunduğunu savunuyoruz ve tarifelere ticarete etkisine ilişkin endişemiz, bir çok gelişmekte olan ekonominin emtia ürünlerine bağımlı olmasından kaynaklanıyor. Bu ülkelerin üretim yapısı oldukça azca çeşitlendirilmiş durumda. Bu yüzden, yalnızca yeni tarifelerin ekonomiler üstündeki nihai etkisinden değil, bununla birlikte bu ekonomilerin emtia bağımlılığını daha da derinleştirme ihtimalinden endişeliyiz şu sebeple tarifeye doğal olarak tutulan ürünler, bu ülkelerin katma kıymeti yüksek emtia ürünleri.” diye konuştu.
Grynspan, ABD ekonomisinde ticaretin öteki birçok ülkeye kıyasla daha azca paya haiz bulunduğunu ve bu yüzden tarifelerin “fiyatlara yansımasının şiddetinin” ABD’de daha azca hissedileceğini kaydetti.
Tarifelere ilişkin haritanın tam olarak netleşmesi sonrası küresel kıymet zincirlerinde değişimler beklenebileceğini söyleyen Grynspan, küresel kıymet zincirlerinde bir “tekrardan yapılanma” görülebileceğini sözlerine ekledi.
