“Terörsüz Türkiye” süreci kapsamında, terör örgütü PKK’nın tabanca bırakma süreciyle ilgili kurulacak komisyon için emekler hızlandı. Ağustos ayı başlangıcında faaliyetlerine başlaması beklenen komisyona katılacak adlar belirlenirken, kamuoyunda dikkatler, bu alanda dünyada meydana getirilen çalışmalara çevrildi. Cenup Afrika’da, Kolombiya’da, İspanya’da, Sri Lanka’da, İngiltere’de silahlı terör eylemleriyle siyasal netice elde etmeye çalışan terör örgütlerinin silahlarını bırakması için komisyonlar kurulmuştu. Ulusal düzeyde siyasetçilerin, din görevlilerinin ve sivil cemiyet önderlerinin yer almış olduğu komisyonlar, örgütlerin tabanca bırakma sürecinde inisiyatif almıştı. İşte dünyadan “tabanca bıraktırma” deneyimleri…
Bask bölgesinin bağımsızlığını korumak için çaba sarfeden silahlı teşkilat ETA İspanya’da kanlı terör eylemlerine imza atmıştı.
APARTHEID SONRASI ÇÖZÜM
Terörist bir örgütün tabanca bırakmasıyla ilgili ilk örnek Cenup Afrika’da yaşanmıştı. Cenup Afrika’da “apartheid rejimi”, 1948’den 1994’e kadar devam eden ırk ayrımcılığı politikalarıyla siyah çoğunluğu baskı altında tutmuştu. Afrika Ulusal Kongresi (ANC) ve başka pek oldukca grup, bu rejime karşı silahlı eylemler gerçekleştirmişti. Bu grupların sembol adı ise Nelson Mandela’ydı. “Tabanca bırakma ve sulh süreci” adında olan süreç imza attığı kanlı eylemler sebebiyle hapiste bulunan Mandela’nın 1990’da özgür bırakılması talebiyle başlamıştı. Taleplerden biri de ANC’nin yasallaşmasıydı.
KOMİSYON KURULDU
1994’teki seçimlerde Mandela’nın başkan seçilmesiyle “apartheid” rejimi sonlanmış oldu. Geçiş periyodu adında olan süreç kapsamında Cenup Afrika’da, “Hakikat ve Uzlaşma Komisyonu” kuruldu. Bu süreç, geçmişteki insan hakları ihlallerinin ortaya çıkarılmasını ve toplumsal uzlaşmayı hedefliyordu.
IRA VE ‘HAYIRLI CUMA’
İrlanda Cumhuriyet Ordusu (IRA), uzun seneler süresince Birleşik Krallık’ta kanlı terör eylemlerine imza atmıştı. IRA, Şimal İrlanda’nın Birleşik Krallık’tan ayrılıp İrlanda Cumhuriyeti’ne katılmasını hedefleyen bir örgüttü. 1998’de imzalanan Hayırlı Cuma Anlaşması (Good Friday Agreement) ile çatışmalar sona erdirildi. Antak kalma kapsamında, IRA 2005 senesinde silahlarını tamamen bıraktı. Süreçte, siyasal temsilin sağlanması için adımlar atılırken örgüte yakın siyasal parti Sinn Fein mühim bir rol oynadı. Sadece, bazı ayrılıkçı gruplar sürece katılmadı ve ara sıra sertlik vakaları yaşandı.
ETA’YA DÜNYADAN BASKI
ETA (Euskadi Ta Askatasuna), İspanya’nın Bask bölgesinin bağımsızlığını hedefliyordu. İspanya’da bu amaç doğrultusunda pek oldukca kanlı terör öylemi gerçekleştirmiş oldu. 1960’larda kurulan örgütün eylemleri esnasında pek oldukca sivil de yaşamını kaybetmişti. Sivil ölümlerine yönelik dünyadan gelen ağır baskı neticesinde 2006’da ateşkes duyuru eden ETA, 2011’de silahlı mücadeleyi sona erdirdiğini duyurdu. Teşkilat 2018’de silahlarını tamamen teslim etti. Bu süreçte, sivil toplumun ve internasyonal aktörlerin baskısı etkili oldu.
1964 senesinde kurulan FARC, Kolombiya’nın yarısında etkili olmuştu. Teşkilat 2017 senesinde silahlarını bıraktı. Sadece teşkilat içinden bu karar uymayan değişik gruplar çıktı.
YARIM ASIRLIK ÇATIŞMA
Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri (FARC), 1964’te kuruldu. Ülkede seneler devam eden çatışmalarda yüz binlerce şahıs yaşamını yitirdi. 2012’de süregelen müzakereler, 2016’da sonuçlandı. FARC, 2017’de silahlarını Birleşmiş Milletler denetiminde teslim ederek siyasal partiye dönüştü. Antak kalma kapsamında, eski militanların entegrasyonu sağlanırken bazı FARC üyeleri sürece katılmadı.
FARKLI BİR ÖRNEK
Tamil Eelam Kurtuluş Kaplanları (LTTE), Sri Lanka’da Tamil azınlığın temsilcisi olma iddiasıyla kurulmuştu. 1983’te ilk silahlı terör eylemini gerçekleştiren teşkilat, 2009 senesinde Sri Lanka ordusu, tarafınca askeri olarak yenilgiye uğratıldı. Bu süreçte, LTTE lideri Velupillai Prabhakaran öldürülürken kalan teşkilat üyeleri de silahlarını bıraktılar.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
