Avrupa’nın elit stratejik fikir kuruluşlarından İtalya merkezli SpecialEurasia’nın son raporu Suriye’deki parçalanma ve dış müdahaleye açıklık riskini gözler önüne serdi. Ülkenin güneyinde yer edinen Süveyda’da İsrail’in desteklediği Dürziler ve karşıt grup olan Bedeviler içinde tekrardan başlamış olan çatışmalar, Suriye’nin güneyinde kitlesel göçlere, altyapının çöküşüne ve dış müdahalelerin artmasına yol açtı. İsrail’in hava saldırıları ve Şam yönetiminin otorite boşluğu, ülkenin tekrardan iç muharebeye yüz tutan bir sürece doğru sürüklenmesi tehdidini yaratmış durumda. İşte rapordan yansıyan çarpıcı bulgular:
SpecialEurasia raporuna bakılırsa Suriye’nin güneyinde yer edinen Süveyda’daki çatışmalar ve gerilim tüm bölgenin istikrarını tehlikeye atıyor.
KARŞILIĞI OLMADI
Suriye’de 19 Temmuz 2025’te açıklanan geçici ateşkese karşın Süveyda vilayetindeki çatışmalar durulmadı. ABD ve Ürdün destekli diplomatik girişimlerle sağlanan antak kalma, bölgedeki silahlı milisler ve halk nezdinde karşılık bulmadı. Dürzî ve Bedevi milis grupları arasındaki silahlı çatışmalarda, Suriye Sıhhat Bakanlığı 260 kişinin yaşamını kaybettiğini iddia ederken, bağımsız kaynaklara bakılırsa bu sayı 900’ün üstünde. Çatışmalarda 87 binden fazla şahıs de yerinden edildi, 2 bin aile kilise ve okullara sığınırken, bölgenin tüm elektrik ve su altyapısı çöktü. İsrail’e yakınlığıyla malum Hikmet el-Hicri benzer biçimde Dürzi liderlerin ateşkese karşı çıkması ve dış yardım talep etmesi, topluluk içinde de bölünmeye yol açtı. Rapora bakılırsa mahalli otoritelerin çözümsüzlüğü, Suriye hükümetinin güvenlik gücü dağılımındaki yetersizliğiyle birleşince devletin tesiri tamamen ortadan kalktı.
ŞAM ETKİ EDEMİYOR
Cumhurbaşkanı Ahmed eş Şara, geçmişteki bağlantıları dolayısıyla bilhassa azınlık gruplar nezdinde kafi meşruiyeti sağlayamıyor. Süveyda’daki Dürziler, hükümet güçlerinin müdahalelerini taraflı bulurken, devlet destekli milislerin hak ihlallerinde bulunduğunu iddia ediyorlar. Merkezi idarenin milis liderleriyle olan karmaşık ilişkileri, ateşkesin sürdürülebilirliğini zayıflatıyor. Bölgedeki çatışmaların yalnız etnik ya da mezhepsel değil, bununla birlikte sınır ötesi kaçakçılık ve tabanca trafiği üstündeki denetim mücadelesiyle şekillendiği de belirtiliyor.
SÜVEYDA İÇİN KRİTİK
Rapordaki değerlendirmelere bakılırsa gelecek haftalarda Süveyda merkezli gelişmelerin dört temel eksende izlenmesi gerekiyor: Birincisi, ateşkesin sahada uygulanabilirliği ve yeni silahlı çatışmaların önlenip önlenemeyeceği. İkincisi, yerinden edilen insanların geri dönme eğilimi ya da başka illere göç hareketleri. Üçüncüsü, İsrail’in hava operasyonlarının devam edip etmeyeceği. Dördüncüsü ise altyapı sistemlerinin tekrardan hızla işletilip işletilmeyeceği. Süveyda’daki tüm istikrar unsurlarının bu gelişmelere bağlı bulunduğunu dile getiren rapora bakılırsa ek olarak Dürzi liderlerin devletle temasları, silahlı milislerin pozisyonu ve köktencilik dini örgütlerin mesajları da bölgenin kaderini belirleyecek. Rapordaki iddiaya bakılırsa mevcut göstergeler Suriye’nin güneyinin yalnız bir mahalli çatışma değil, bununla birlikte bölgesel istikrarsızlık ve dış müdahalelere açık bir alan haline geldiğini net halde gözler önüne seriyor.
Avrupa merkezli rapora bakılırsa İsrail’in bölgede hava saldırılarını sürdürmesi sonucu hem sivil kayıplar artıyor hem de mahalli hiddet büyüyor.
İSRAİL KARIŞTIRIYOR
Raporda İsrail’in rolüne de değinilirken; “İsrasil, Süveyda ve Şam çevresine yönelik hava saldırılarını ‘güvenlik tehdidi’ nedeni öne sürülerek açıklasa da, bu saldırıların sahada Tel Aviv’e yakın aktörlerle beraber tampon bölge yaratma stratejisiyle örtüştüğü biliniyor. İsrail’in Dürzi toplumuyla tarihsel ilişkileri de bu stratejik yaklaşımı kolaylaştırıyor. Sadece hava saldırıları sivil can kayıplarını artırıyor ve mahalli öfkeyi besliyor” ifadelerine yer veriliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
