Tarihsel açıdan günlerin anlam ve önemi araştırılıyor. Birçok şahıs günlerin anlam ve önemini merak ediyor. Yalnızca dini ve ulusal bayramların olduğu günler değil, hususi gün olarak duyuru edilen günler birçok kişinin ilgisini çekiyor. Peki, 1 Mayıs ne günü? 1 Mayıs’ın anlam ve önemi ne? 1 Mayıs’ta ne oldu? İşte 1 Mayıs günü yaşanmış olan mühim vakalar…
1 MAYIS NE GÜNÜ?
1 Mayıs İşçi Bayramı – Emek ve Dayanışma Günü
1 MAYIS’TA NE OLDU?
1707 – İngiltere, Galler ve İskoçya; Büyük Britanya olarak birleşti.
1776 – İlluminati, Adam Weishaupt tarafınca kuruldu.
1786 – Wolfgang Amadeus Mozart’ın Figaro’nun Düğünü adlı operası ilk kez sahnelendi.
1840 – “Penny Black” olarak da malum ilk yapıştırılabilen resmi posta pulu, Birleşik Krallık’ta tedavüle çıktı.
1869 – Folies Bergère adlı meşhur müzikhol, Paris’te açıldı.
1886 – ABD’nin Chicago kentinde işçiler 8 saatlik iş günü için genel greve gittiler. Polisin ateş açması sonucu, fazlaca sayıda işçi öldü ve yaralandı. İşçi liderlerinden Albert Parsons, August Spies, Adolph Fischer ve George Engel feyk tanıklar ve kanıtlarla 11 Kasım 1887 tarihinde idam edildi.
1889 – 1 Mayıs, işçilerin ortak bayramı olarak kabul edildi.
1889 – Alman ilaç şirketi Bayer, Aspirini üretti.
1900 – Utah’ta bir maden kazasında 200 şahıs öldü.
1906 – Türkiye’de günümüzde malum ilk 1 Mayıs İzmir’de kutlandı.
1909 – Üsküp’te 1 Mayıs etkinlikleri düzenlendi.
1909 – Selanik’te Selanik Toplumcu İşçi Federasyonu tarafınca örgütlenen 1 Mayıs etkinlikleri düzenlendi.
1912 – İstanbul’da Osmanlı Toplumcu Fırkası tarafınca 1 Mayıs etkinliği düzenlendi.
1918 – Brest Litovsk Sulh Antlaşması sonrası Alman birlikleri Don Sovyet Cumhuriyeti’ne girdi.
1921 – Tersane İşçileri, işgal altındaki İstanbul’da 1 Mayıs’ı kutladı. İştirakçi Hilmi önderliğinde Toplumcu Fırka’nın düzenlemiş olduğu 1 Mayıs’a işçiler kızıl bayraklarla katıldı ve Kasımpaşa’dan Şişli Özgürlük-i Ebediye Tepesi’ne kadar yürüdüler.
1922 – Ankara’da Türkiye Halk İştirakiyyun Fırkası’nın örgütlediği İmalat-ı Harbiye işçileri içinde 1 Mayıs düzenlendi. Bununla birlikte Sovyet Elçiliği’nde de kutlandı.
1923 – İstanbul’da tütün işçileri, askeri yapınak ve demiryolu işçileri, fırıncılar, İstanbul tramvay, telefon, tünel, gazhane işçileri 1 Mayıs’ı sokakta kutladılar. “Yabancı şirketlere el konsun”, “8 saatlik iş günü”, “Hafta tatili”, “Özgür Sendika ve Işbırakımı Hakkı” pankartlarını taşıdılar.
1925 – Kıbrıs, Birleşik Krallık kolonisi oldu.
1925 – Takrir-i Sükun Kanunu’yla her türlü şov ve yürüyüş yasaklanınca, 1 Mayıs da kitlesel olarak kutlanamaz hale geldi.
1927 – Adolf Hitler yönetimindeki Nazi Partisi, Berlin’de ilk kez miting yapmış oldu.
1930 – Artık cüce Gezegen sınıfında sayılan Plüton gezegeni resmen isimlendirildi. Gezegen, 18 Şubat 1930’da keşfedilmişti.
1931 – New York’taki Empire State Building hizmete girdi.
1933 – Almanya’da 1 Mayıs, o günü dinlence ve “Ulusal İşçi Günü” duyuru eden iktidardaki Nazi Partisi’nin desteğiyle ve görkemli törenlerle kutlandı. Ertesi gün, tüm sendika merkezleri işgal edildi, varlıklarına el konuldu ve sendika liderleri tutuklandı.
1939 – Türk Çağdaş Kanunu Hatay’da yürürlüğe girdi.
1940 – 1940 Yaz Olimpiyat Oyunları harp yüzünden iptal edildi.
1941 – İktidarda yozlaşmayı özetleyen ve yüzyılın en iyi filmi olarak kabul edilen, Orson Welles’in yönettiği Yurttaş Kane filmi ilk kez yayınlandı.
1945 – Alman Nazi Propaganda Bakanı Joseph Goebbels, Sovyet Birlikleri Berlin’e girerken karısını ve altı çocuğunu öldürerek intihar etti.
1945 – II. Dünya Savaşı’nın sonu: Zafer Sancağı, Berlin’deki Reichstag binası üstüne göndere çekildi.
1948 – Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti (Şimal Kore) resmen kuruldu. Kim Il-sung, ilk Devlet Başkanı oldu.
1948 – Özgürlük gazetesi, Sedat Simavi tarafınca İstanbul’da kuruldu.
1956 – Jonas Salk’ın geliştirdiği çocuk felci aşısı kullanılmaya başlandı.
1959 – CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, Uşak’ta, sayıları bine yaklaşan kalabalığın saldırısına uğradı. İnönü, atılan taşla yaralandı.
1960 – Soğuk Harp: U-2 Krizi – Francis Gary Powers’ın kullandığı Amerikan Lockheed U-2 casus uçağı, Sovyetler Birliği üstünde düşürülünce diplomatik bir krizi başlattı.
1964 – Türkiye Radyo Tv Kurumu (TRT), hususi yasayla özerk bir kamu tüzel kişiliğine haiz olarak kuruldu.
1967 – Elvis Presley, Priscilla Beaulieu ile Las Vegas’ta evliliğe ilk adımını attı.
1968 – Özgürlük Haber Ajansı (HHA) kuruldu.
1971 – Başbakan Nihat Erim, Anayasa için, “Türkiye bu şekilde bir lüksü kaldıramaz” dedi.
1972 – Şimal Vietnam Birlikleri, Quang Tri’yi ele geçirdi. ABD ile harpte ele geçirdiği bu ilk büyük şehir, Şimal Vietnam’ın tüm eyalet üstünde egemenlik kurmasını sağlamış oldu.
1976 – 50 senelik aradan sonrasında 1 Mayıs İşçi Bayramı İstanbul Bölme Meydanı’nda meydana getirilen büyük bir mitingle kutlandı. DİSK’in düzenlemiş olduğu 1976 1 Mayıs’ı, Türkiye’de kitlesel 1 Mayıs kutlamalarının başlangıcı oldu.
1976 – Paris-İstanbul seferini meydana getiren “İzmir” uçağı Parlak zeka Ejder adlı Türk tarafınca Marsilya’ya kaçırılmak istendi.
1977 – İstanbul Bölme Meydanı’nda kutlanan 1 Mayıs İşçi Bayramı kutlamaları esnasında yaşanmış olan vakalarda 34 şahıs öldü, 136 şahıs yaralandı. Vaka, tarihe Kanlı 1 Mayıs olarak geçti.
1979 – İstanbul’da 1 Mayıs kutlamaları yasaklandı ve sokağa çıkma yasağı getirildi. Sokağa çıkan Türkiye İşçi Partisi (TİP) Genel Başkanı Behice Boran ve 1000’e yakın şahıs gözaltına alındı. Behice Boran ve 330 Türkiye İşçi Partili 6 Mayıs’ta tutuklandı. DİSK’e bağlı bir grup sendika ise İzmir’de “izinli” 1 Mayıs kutlaması yapmış oldu.
1980 – 12 Eylül darbesinden ilkin son “yasal” 1 Mayıs kutlamaları yapılmış oldu. Sıkıyönetim altındaki İstanbul, Ankara ve İzmir’de gösteriler yasaklandı. DİSK, Mersin’de “izinli” 1 Mayıs kutlaması yapmış oldu. 12 Eylül 1980 askerî darbesinden sonrasında, o zamana kadar “Bahar Bayramı” adıyla resmi dinlence günü olan 1 Mayıs, emek harcama günleri arasına dahil edildi.
1982 – Arjantin, Birleşik Krallık’a ilişkin Falkland Adaları’na asker çıkardı. Britanya, Arjantin kuvvetlerine karşı saldırıya geçti.
1984 – Devlet Güvenlik Mahkemeleri sekiz ilde göreve başladı.
1985 – Tokat’ta, Tekel Sigara Fabrikası kuruldu.
1989 – İstanbul’da 1 Mayıs’ı kutlamak için İstiklal Caddesi’nden Bölme’e yürümek isteyen 2000 kişilik grup, polis tarafınca dağıtıldı. Vakalar esnasında alnından yaralanan Mehmet Akif Dalcı adlı genç bigün sonrasında öldü. 400’ü aşkın gösterici gözaltına alındı.
1990 – İstanbul’un çeşitli semtlerinde meydana getirilen 1 Mayıs eylemlerinde 40 şahıs yaralandı, 2 bin şahıs gözaltına alındı. Yaralılardan Gülay Beceren nüzul oldu.
1993 – Aydınlık dergisi kuruldu.
1995 – Hırvatistan Ordusu, Batı Slavonya’yı geri almak için Bljesak Operasyonu’nu başlattı.
1999 – Amsterdam Antlaşması yürürlüğe girdi.
1999 – TRT web sitesi trt.net.tr yayına başladı.
2000 – Türk Hava Kuvvetleri; ilk hücum, arama ve kurtarma helikopteri olan ve Fransız Eurocopter firmasınca üretilen bir tane AS 532 Cougar AL helikopterini teslim aldı.
2002 – Galatasaray ile Leeds United takımları arasındaki futbol maçı öncesinde, 2 İngiliz taraftarın ölmesiyle sonuçlanan vakalara ilişkin davada, sanık Ali Umut Demir 15 yıl ağır hapis, 6 sanık da 3 ay yirmişer gün hapis cezasına çarptırıldı.
2003 – ABD Başkanı George W. Bush, Irak’taki muharebelerin son bulduğunu deklare etti.
2004 – On ülke AB’ye katıldı: Kıbrıs, Çekya, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Malta, Polonya, Slovakya, Slovenya.
2006 – ABD tarihinin en büyük grevlerinden birine şahit oldu. Göçmen yasası protesto edildi.
2006 – Porto Riko Hükûmeti maddi sorun sebebiyle, tüm Hükûmet kuruluşlarını ve okulları kapattı.
2009 – 31 yıl sonrasında resmi olarak 5 bin kişilik bir grup, DİSK organizasyonuyla 1 Mayıs kutlamaları için Bölme’e çıktı.
2009 – 60. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti’nde kabine revizyonuna gidildi.
2010 – 32 yıl sonrasında Bölme’de ilk kez izinli olarak 1 Mayıs kutlamaları yapılmış oldu.
