Gömü ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışıyla savaşım edebilmek için Mekansal Veri Analizi Sistemini (MEVA) İstanbul’da hayata geçirdi. Sistem ile taşınmaz satışları değerinden düşük fiyat gösterenlerin önüne geçilmesi hedeflenirken, şimdiye kadar 16 bin yükümlü incelendi, Meydana getirilen incelemeler sonucunda Bakanlık tapu beyanı ile gerçek kıymet içinde fark olan 9 bin 150 kişiden izahat istendi; ek olarak 2 bin 475 kişinin gönüllü ise 5,9 milyar liralık alım-satım karşılık artışı üstünden 113.9 milyon liralık tapu harcını cezasız olarak ödedi. MEVA sistemine bakılırsa, tapu ve gerçek kıymet detayları hem görsel olarak harita üstünden sorgulanıp çözümleme edilebiliyor hem de bir gayrimenkulün gerçek alım satım ve kira bedeli, çeşitli algoritmalar kullanılarak tespit ediliyor.
VERGİ KAYBININ NEDENİ
Tüm Emlak Danışmanları Birliği Başkanı Hakan Akçam, sistemde İstanbul’un pilot il seçildiğini belirterek, “Vergi kaçaklarının önlenmesi için gayrimenkullerin tapuda gerçek değerleri üstünden işlem görmesi gerekiyor. Bugüne dek tapu harcı yüksek olduğundan birçok yurttaş, gerçek satış fiyatını düşük göstererek harç bedellerini azaltıyordu. Bu durum ciddi bir vergi yitirilmesine niçin oluyordu” dedi.
Vatandaşlar, tapuda düşük harç ödemek için evin kıymetini olduğundan düşük gösteriyor.
YAPTIRIM UYGULANMALI
Akçam, sistemin etkin emek vermesi için gayrimenkul değerleme uzmanlarının devreye girmesi ve denetim mekanizmasının güçlendirilmesi icap ettiğini de altını çizdi. Akçam, vergi kaçaklarının bir tek gayrimenkul değerleme uzmanları vesilesiyle değil, banka hesaplarının incelenmesi yöntemiyle da tespit edilebileceğine dikkat çekerek, “Mesela, 10 milyon TL’ye satılan bir konutun kıymeti tapuda 2 milyon TL olarak gösteriliyorsa, banka hesapları incelenerek gerçek ödeme tespit edilebilir. Eğer tapuda gösterilen rakamla banka hesaplarındaki ödeme tutarı içinde fark var ise, hem aradaki vergi farkı talep edilmeli hem de yaptırım uygulanmalı” ifadelerini kullandı.
TAPU HARCI DÜŞÜRÜLMELİ
Akçam, sistemin başarısı için tapu harcının yüzde 4’ten yüzde 1’e indirilmesi icap ettiğini ve böylelikle vatandaşların gayrimenkulün gerçek kıymetini tapuda beyan etmekten kaçınmayacağını savunurken, şunları söylemiş oldu: “Tapu harcı düşük olursa, vatandaşlar gayrimenkulün gerçek piyasa kıymetini göstermekten çekinmez. Ek olarak denetimler sıkılaştırılırsa, hem devlet daha çok vergi geliri elde eder hem de sektörde şeffaflık sağlanır.”
HAKSIZLIK GİDERİLMELİ
Türkiye Tüm Emlak Müşavirleri Federasyonu Başkanı Hacı Ali Taylan ise vergi kayıplarının önlenmesi için bakanlığın dijital bir dönüşüme önderlik ettiğini belirterek, konutların gerçek piyasa değerlerinin belirlenmesinin güçlüklerinden bahsetti. Taylan, “Bir bölgede fiyatı artıranlar oldukça ötekiler de fiyat arttırıyor. 3 milyonluk eve 5 milyon isteyenler oluyor. Bu da tapu harcını da düşürüyor ve devlet vergi yitirilmesine uğruyor. Bakanlık da bir yazılım kurarak bu haksız fiyat artışlarının önüne geçmeye çalışıyor” şeklinde konuştu.
Alıcı ve satıcı toplamda yüzde 4 tapu harcı ödüyor.
MUAFİYET GEREKLİ Mİ?
Harçlarının düşürülmesi durumunda bu yola başvuran vatandaşların da azalacağını özetleyen Taylan, şu tespitleri sıraladı: “Harçlar, yüzde bire düşürülebilir. Bir sefere mahsus vatandaşımıza beyan etme ve gelir vergisinden muafiyet hakkı tanımlanabilir. Doğrusu mesela 10 milyonluk gayrimenkulü 1 milyon gösterip yüzde 4 tapu harcı aldığında ya da yüzde 10 milyon gösterip yüzde 1 aldığında devletimiz daha oldukça vergi geliri elde etmiş oluyor.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
