Türkiye’de son yıllarda yaşanmış olan yüksek enflasyon, yalnızca market raflarındaki etiketleri değil, milyonlarca ailenin geçim koşullarını da değiştirdi. TÜRK-İŞ’in Ekim 2026 araştırması, dört kişilik bir ailenin aylık mecburi harcamaları için 123 bin 857 liraya gerekseme duyduğunu ortaya koyarken, konfederasyonun geçmiş raporlarıyla meydana getirilen karşılaştırma fazlaca daha dikkat çekici bir tabloyu gözler önüne serdi. Beş yıl ilkin 10 bin lira civarında hesaplanan yoksulluk sınırı, bugün 124 bin liraya yaklaştı. Aynı dönemde yalnızca besin için yapılması ihtiyaç duyulan aylık harcama 3 bin 93 liradan 38 bin 24 liraya çıktı.
ASGARİ ÜCRET YETİŞEMEDİ
Beş senelik karşılaştırmanın en dikkat çekici sonucu, asgari ücret ile yoksulluk sınırı arasındaki farkta ortaya çıktı. Ekim 2021’de net asgari ücret 2 bin 826 lira, dört kişilik ailenin yoksulluk sınırı ise 10 bin 76 liraydı. Bir ailenin temel gereksinimlerini karşılayabilmesi için ortalama 3,6 asgari ücretin haneye girmesi gerekiyordu. Ekim 2026’da ise net asgari ücret 28 bin 75 liraya ulaşmasına karşın, yoksulluk sınırını karşılamak için ihtiyaç duyulan asgari ücret sayısı 4,4’e terfi etti. Başka bir ifadeyle, beş yıl ilkin üç buçuk asgari ücretle karşılanabilen hesaplama düzeyindeki aile bütçesi için bugün dört asgari ücretten fazlası gerekiyor. Üstelik 2021’de asgari ücret ile yoksulluk sınırı arasındaki 7 bin 250 liralık fark, 2026’da 95 bin 781 liraya terfi etti.
Bugün net asgari ücret, tek kişinin hesaplanan aylık yaşam maliyetinin yalnızca yüzde 57’sini karşılayabiliyor.
38 BİN LİRAYA ÇIKTI
Aile bütçesindeki değişimin en çarpıcı göstergelerinden biri de mutfak harcamaları oldu. TÜRK-İŞ’in araştırmasına gore Ekim 2021’de dört kişilik ailenin sıhhatli, dengeli ve kafi beslenebilmesi için aylık 3 bin 93 lira harcanması gerekiyordu. Bu meblağ 2022’de 7 bin 425 liraya, 2023’te 13 bin 684 liraya, 2024’te 20 bin 432 liraya ve 2025’te 28 bin 412 liraya terfi etti. Ekim 2026’da ise 38 bin 24 liraya ulaştı. Böylece beş yılda yalnızca besin harcamaları için ihtiyaç duyulan meblağ ortalama yüzde 1129 arttı. Aynı dönemde net asgari ücretteki nominal artış yüzde 894 düzeyinde kaldı. Ekim 2021’de asgari ücret açlık sınırının ortalama yüzde 9 altında bulunurken, Ekim 2026’da bu fark yüzde 26’ya çıktı.
13 KATINA YAKLAŞTI
Artan yaşam pahalılığı yalnızca çocuklu aileleri değil, tek başına yaşayan çalışanları da etkiledi. TÜRK-İŞ’in Ekim 2021 araştırmasında bekar bir çalışanın aylık yaşama maliyeti 3 bin 772 lira olarak hesaplanmıştı. Ekim 2023’te 17 bin 803 liraya, Ekim 2024’te 26 bin 527 liraya ve Ekim 2025’te 36 bin 984 liraya yükselen bu meblağ, Ekim 2026’da 49 bin 124 liraya ulaştı. Beş senelik artış yüzde 1202’yi buldu. Böylece 2021’de tek başına yaşayan bir çalışanın asgari ücretle arasındaki ortalama 946 liralık geçim açığı, 2026’da 21 bin 49 liraya çıktı.
GEÇİM FATURASI BÜYÜDÜ
Beş senelik veriler, enflasyon hızındaki gerilemenin yaşam pahalılığının sona erdiği anlamına gelmediğini de gösteriyor. TÜRK-İŞ’in Ekim 2023 araştırmasında senelik mutfak enflasyonu yüzde 84,29, Ekim 2024’te yüzde 49,31, Ekim 2025’te yüzde 39,06 olarak hesaplandı. Ekim 2026’da bu oran yüzde 33,83’e geriledi. Sadece fiyat artış hızındaki düşüş, dört kişilik ailenin mutfak harcamasının azalmasını sağlamadı. Aksine, Ekim 2025’te 28 bin 412 lira olan aylık besin harcanması, bir yılda ortalama 9 bin 612 lira daha artarak 38 bin lirayı geçti. Yoksulluk sınırı da aynı dönemde ortalama 31 bin 310 lira terfi etti.
MAAŞ YETMİYOR!
Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran ise ortaya çıkan verileri yorumlarken, “Son beş senenin verileri, Türkiye’de ücretlerdeki nominal artışın yaşam maliyetlerindeki yükselişi karşılamaya yetmediğini ortaya koyuyor” dedi. Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise “Ekim 2021’den Ekim 2026’ya yoksulluk sınırı ortalama 12,3 katına, net asgari ücret ise 9,9 katına terfi etti. Bugün 4 kişilik ailenin hesaplanan yoksulluk sınırına ulaşabilmesi için ihtiyaç duyulan gelir, tek bir asgari ücretin 4 katından fazla” diye konuştu.
