Organ bağışı, bir insandan diğerine uzanan en büyük yaşam mirasıdır. Her bağış, birçok kişiye yaşam armağan ediyor. Sıhhat Bakanlığı’nın 2025 yılı verilerine bakılırsa; Türkiye’de 25 bin 245 şahıs böbrek, 2 bin 650 şahıs karaciğer ve bin 477 şahıs kalp nakli bekliyor. Öteki organlar da eklendiğinde 30 binin üstünde hastanın büyük bir umutla organ nakli için beklediği görülüyor. Sadece, geçen yıl devletimizde 2 bin 79 beyin ölümünün yalnız yüzde 17’si organ bağışıyla sonuçlanmış durumda.
BEKLEME LİSTELERİ UZUN
Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Organ Nakli Merkezi’nden Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Hamdi Karakayalı, oysa organ nakli bekleme sıralamasında kayıtlı hastaların sayısının her yıl daha da arttığına ve hastaların bir kısmının bu bekleme sürecinde hayatlarını kaybettiklerine dikkat çekerek, “Başta karaciğer, böbrek ve kalp benzer biçimde dirimsel organlar olmak suretiyle birçok organın son dönem yetmezliğinin tedavisinde organ nakli tek tedavi seçeneğidir. Unutulmamalı ki kalp benzer biçimde bazı organ nakli bekleyen hastaların canlı verici benzer biçimde bir alternatifleri de yoktur. Bugün Türkiye’de binlerce hasta için organ bağışı tek yaşam umududur. Her bir bağış, birçok kişiye yaşam şansı kazandırır” diyor.
NAKİLDE DÜNYA LİGİNDEYİZ
Vatanımızda erişkin ve çocuk hasta gruplarında meydana getirilen nakillerde sağ kalım oranları yüzde 90’ın üstünde seyrediyor. Karakayalı, bu yüksek başarı yardımıyla her yıl fazlaca sayıda yabancı hastanın karaciğer yada böbrek nakli olmak için Türkiye’yi tercih ettiklerini belirterek, “Üstelik yurt dışından gelen hastaların mühim bir bölümünü sıkıntılı vakalar oluşturmaktadır. Yurt içi ve yurt dışındaki hastalarda elde etmiş olduğu bu başarılar ile ülkemiz dünyada organ naklinde öncü ülkeler içinde yerini almıştır. Bir başka deyişle, ülkemiz nakil başarısında dünya ligindedir. Bundan dolayı, yalnız hastalar değil, dünyanın birçok ülkesinden hekimler, cerrahlar da organ nakli ameliyat yöntemini öğrenmek için ülkemize gelmektedir” diyor.
Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Hamdi Karakayalı, 3-9 Kasım Organ Bağışı Haftası kapsamında yapmış olduğu açıklamada, toplumsal farkındalığın artırılması icap ettiğini vurgulayarak, mühim uyarı ve önerilerde bulunmuş oldu.
KADAVRADAN ORGAN BAĞIŞI
Ülkelerin nüfus sayılarına bakılırsa organ bağışı oranını gösteren pmp kıymeti (her bir milyon nüfus başına düşen organ bağışı sayısı), İspanya, Fransa ve İtalya’da sırasıyla 47, 26 ve 25 iken, bu kıymet devletimizde yalnız 3.6’da kalıyor. Bu oranlar, meydana getirilen organ nakillerine de yansıyor. Batı devletlerinde organ nakillerinin ortalama yüzde 80’i kadavradan yapılırken, Türkiye’de bu oran yüzde 15–20 civarında seyrediyor, kısaca devletimizde nakillerin büyük kısmı hâlâ canlı vericilerden yapılıyor. Bu tablo, kadavra bağışının artırılmasının ne kadar lüzumlu bulunduğunu gösteriyor. Organ nakli ekiplerinin en büyük hedefinin kadavradan bağış sayısının artması bulunduğunu söyleyen Prof. Dr. Hamdi Karakayalı, sözlerine şu şekilde devam ediyor:
“Kadavra bağış oranları, bir ülkenin cemiyet sağlığı mevzusunda duyarlılığının en temel göstergelerinden biridir. Her hastanın uygun canlı verici bulamadığı, kalp benzer biçimde bazı organ bekleyen hastalarda canlı verici şansı olmadığı ve bekleme listelerindeki ölüm oranları göz önüne alındığında, bu duyarlılığın yaygınlaştırılması yaşamsal ehemmiyet taşımaktadır.”
HAYATA TUTUNMAK İSTİYORLAR
Bekleme listelerindeki ölüm oranları da dikkate alındığında, organlara gereksinim duyan hastaların yaşama tutunmalarının tek yolunun organ bağışı olduğuna işaret eden Prof. Dr. Hamdi Karakayalı, “Organ bağışında bulunmak isteyen vatandaşlar, en yakın hastanenin organ nakli koordinatörlüğüne ve il sıhhat müdürlüklerine başvurabilecekleri benzer biçimde, bu ay içinde yürürlüğe giren bir uygulama neticesinde organ bağışlarını e-Devlet üstünden de yapabilirler” bilgisini veriyor.
YANLIŞ İNANIŞLAR YAYGIN
Toplumda, organ bağışı mevzusunda gelenek- göreneklere dayalı tamamlanmamış bilgilerin ve duyulan güvensizliğin bağışların artmasını önleyen en mühim sebepler bulunduğunu vurgulayan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Hamdi Karakayalı, “Mesela, beyin ölümünde hastaların iyileşebileceğine yönelik hatalı bir kanı var. Oysa, beyin ölümü tıbben geri dönüşsüzdür, kısaca şahıs yaşamını yitirmiştir. Dolayısıyla, organları yoğun bakım cihazlarının desteğiyle yalnız kısa bir süre için canlı tutulabilmektedir. Organ nakli de bu süreçte yapılabilmektedir. Ek olarak, ölüm gerçekleştiği için nakil esnasında acı yada başka bir his algılanması söz mevzusu olması imkansız” bilgisini veriyor. Prof. Dr. Hamdi Karakayalı, ek olarak ülkemizin organ bağışından nakline kadar olan tüm süreçte dünyaca kabul edilmiş en güvenli ülkelerden biri bulunduğunu da aktararak, “Tüm organ nakilleri Sıhhat Bakanlığı’nın nezaretinde, ulusal koordinasyon sistemiyle yapılmaktadır. Dolayısıyla, organların kötüye kullanılması mümkün değildir” diyor.
[email protected]
Kaynak: Haber Merkezi
