Avrupa Birliği Besin Alarm Sistemi kayıtlarından yansıyan veriler kaygı yaratmaya devam ediyor. AB ülkelerinin Türkiye’den gönderilen besin ve ziraat ürünleri için yapmış olduğu bildirimler, 2026 yılının ilk 7 ayında pestisit kalıntıları, mikotoksinler, mikrobiyolojik riskler ve mevzuata aykırılıklar üstünde yoğunlaştı. Öyleki ki, Avrupa Birliği’nin Besin ve Yem İçin Süratli Alarm Sistemi kayıtlarına nazaran, 1 Ocak-17 Temmuz 2026 tarihleri içinde Türkiye menşeli ürünlerle ilgili 270 bildirim yapılmış oldu. Bildirimlerin 197’si sınır reddi olarak kaydedilirken, 195 bildirimde risk derecesi “ciddi” olarak sınıflandırıldı. 23 Temmuz’da sisteme girilen son kayıtta ise Türkiye’den İtalya’ya gönderilen salamura asma yapraklarında izin verilen seviyenin ortalama 50 katı ditiyokarbamat kalıntısı tespit edildi.
Dünya genelinde ziraat alanlarında hektar başına pestisit kullanımı ortalama 2,6 kilogram düzeyinde bulunuyor. Türkiye genelindeki ortalamanın hektar başına 2,1-2,3 kilogram içinde olduğu, üretimin yoğunlaştığı ilk 10 ilde kullanımın 6,7 kilograma çıkmış olduğu belirtiliyor.
EN FAZLA BULGARİSTAN’DAN
Türkiye menşeli ürünlerle ilgili 1 Ocak-17 Temmuz döneminde en fazla bildirimi icra eden ülke Bulgaristan oldu. Bulgaristan tarafınca 65, Almanya tarafınca 61, Fransa tarafınca ise 53 bildirim yapılmış oldu. Bu üç ülkenin toplam bildirim sayısı 179’a ulaştı. Bulgaristan, Almanya ve Fransa’nın kayıtları 270 bildirimin yüzde 66,3’ünü oluşturdu. Bulgaristan’ın ilk sırada yer almasında Türkiye’den Avrupa Birliği’ne karayoluyla gönderilen ziraat ve besin ürünlerinin mühim bölümünün bu ülkenin sınır kapılarından giriş yapması etkili oldu.
EN ÇOK İNCİR VE ÜZÜMDE
Türkiye kaynaklı ürünler hakkında meydana getirilen bildirimlerde pestisit kalıntılarının yanı sıra okratoksin A, aflatoksin B1 ve toplam aflatoksin tespitleri de öne çıktı. Pestisit bildirimlerinde acetamiprid, formetanate, indoxacarb, prochloraz, imazalil ve fosthiazate benzer biçimde değişik etken maddeler kayıtlara girdi. Mikotoksin bildirimleri bilhassa kuru incir, kuru üzüm, Antep fıstığı, baharat ve kurutulmuş ürünlerde görüldüğü iddia edildi. Uzmanlar ise Okratoksin A ve aflatoksinlerin direkt ziraat ilacı kalıntısı değil; üretim, kurutma ve depolama koşullarında gelişebilen bazı küf türlerinin oluşturduğu toksinleri ifade ettiğini vurguluyorlar.
50 KAT FAZLA ÇIKTI
Son dönemde en dikkat çeken gelişme ise İtalya tarafınca meydana getirilen 2026.6518 referans numaralı bildirim oldu. 23 Temmuz 2026 tarihinde meydana getirilen bildirimde Türkiye’den gönderilen salamura asma yapraklarında ditiyokarbamat grubu pestisit kalıntısı belirlendi. Laboratuvar analizinde ditiyokarbamat miktarı kilogram başına 2,5 ± 0,23 miligram olarak ölçüldü. Ürün için geçerli azami kalıntı limiti kilogram başına 0,05 miligram çıktı. Merkez ölçüm kıymeti üstünden meydana getirilen hesaplamada kalıntı miktarı yasal sınırın 50 katına ulaştı. İtalya, sevkiyatın sınırdan reddedilerek Türkiye’ye geri gönderilmesine karar verdi.
SALAMURA YAPRAKLARDA PESTİSİT
Besin Bülteni Genel Gösterim Yönetmeni Gürkan Akgüneş ise Türkiye’den gönderilen asma yaprakları son yıllarda değişik pestisit kalıntıları sebebiyle RASFF kayıtlarına mevzu ollduğunu vurgularken, “19 Şubat 2026 tarihinde İtalya tarafınca meydana getirilen başka bir bildirimde Türkiye menşeli asma yapraklarında ditiyokarbamat ve pyraclostrobin tespit edilmişti. 2022 yılına ilişkin RASFF verilerini inceleyen bilimsel çalışmada, dünya genelinde asma yaprakları için 19 pestisit bildirimi belirlendi. Bu bildirimlerin 11’i, başka bir ifadeyle yüzde 57,9’u Türkiye menşeli ürünlerle ilgiliydi. Türkiye’de 2022 ve 2023 yıllarında toplanan toplam 766 salamura asma yaprağı örneğini inceleyen araştırmada da oldukca sayıda pestisit kalıntısı tespit edildi. Araştırmada en sık karşılaşılan maddeler içinde lambda-cyhalothrin, cypermethrin ve metalaxyl yer aldı” dedi.
2026’nın 7 aylık döneminde Türkiye kaynaklı 270 bildirimin 195’i “ciddi risk” kategorisinde sınıflandırıldı. Ciddi risk olarak değerlendirilen kayıtlar toplam bildirimlerin yüzde 72,2’sine karşılık gelirken, 38 bildirim ise “potansiyel ciddi risk” kategorisinde yer aldı.
ÖNEMLİ AYRINTI
Öte taraftan meydana getirilen bilimsel çalışmalarda, ditiyokarbamatlar, bağlarda ve çeşitli ziraat ürünlerinde mantar hastalıklarına karşı kullanılan bir fungisit grubunu ifade ettiğine değiniliyor. RASFF analizlerinde bildirilen ‘ditiyokarbamat’ sonucu ise daima tek bir ziraat ilacına karşılık gelmiyor. Mancozeb, maneb, metiram, propineb, thiram ve ziram benzer biçimde değişik etken maddeler çözümleme sonucuna kaynaklık edebiliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
