Internasyonal Soruşturmacı Gazeteciler Konsorsiyumu (ICIJ) ve ortak medya kurumlarının bir araya getirmiş olduğu “Damascus Dossier” belgesi, eski Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ın rejimine ilişik iç güvenlik dosyalarında gizlenen gizli saklı kayıtların kapsamlı bir analizini ortaya koydu. Sızan dosyalar, Suriye’deki devasa dizgesel tutuklama, işkence ve kırım programına dair şimdiye kadar görülmemiş bir kanıt niteliği taşıyor.
REJİMDEN ELDE EDİLDİ
Soruşturma, Alman yayıncı NDR tarafınca temin edilen ve ICIJ ile 24 medya ortağına sağlanan 134 binden fazla gizli saklı belge ve fotoğrafı içeriyor. Söz mevzusu arşiv, Suriye rejiminin güvenlik ve haber alma birimlerinin günlük operasyonlarını, tutuklama ve ölüm süreçlerini detaylı şekilde gösteriyor. 33 binden fazla yüksek çözünürlüğünde olan fotoğraf, bilhassa 2015-2024 içinde rejim nezaretindeki tutukluların ölümüne dair görüntüler sunuyor. Bu, rejime ilişik en büyük görsel ölüm arşivi olarak tanımlanıyor.
Ölüm sebepleri bir çok vakit resmi belgelerde “kalp durması” benzer biçimde yanıltıcı ifadelerle gizlendi.
FOTOĞRAFLARDA NE VAR?
Soruşturma ekibinin rastgele seçtiği fotoğraf örneklemleri üstünden yapmış olduğu çözümleme, ortaya çıkan korkulu tabloyu şöyleki özetliyor:
“Ölenlerin ortalama yüzde 75’inde açlığa bağlı emareler tespit edildi. Ortalama yüzde 66’sında fizyolojik sertlik ve yaralanma izi vardı. Birçoğu çıplak yada yetersiz giysili, bireysel etiketlerle tanımlanmış şekilde fotoğraflanmıştı. Fotoğrafların büyük kısmında cesetler bireysel numaralarla kataloglanmış, bazılarında numaralar direkt gövde üstünde görülüyordu. Fotoğraflar, çoğu zaman ölenlerin sonrasında gömüleceği ya da yok edileceği askeri hastanelerde yada morglarda çekilmiş durumda. Bir çok görüntü, bedenlerin yerde yada metal yüzeylerde, örtüsüz şekilde yattığını gösteriyor.”
SİSTEMATİK İŞKENCELER
ICIJ’in analizine bakılırsa, Suriye rejimi dizgesel bir halde şu eylemler yapılmış oldu: “On binlerce kişiyi tutukladı, yitirdi yada öldürdü. Ölüm sebepleri bir çok vakit resmi belgelerde “kalp durması” benzer biçimde yanıltıcı ifadelerle gizlendi. Cesetler fotoğraflandı, kataloglandı, dijital klasörlerde düzenlendi ve bu belgeler ölüm süreçlerinin “kanıtı” olarak arşivlendi. Rejimin bu işlemi belgeleri sanki rutin bürokratik bir süreçmiş benzer biçimde organize etmiş olduğu ortaya konuyor. Bir taraftan dizgesel cinayetler, öteki taraftan bu cinayetler için düzmece ve resmi görünümlü evraklar üretilmiş.
YETKİLİLERE VERİLDİ
ICIJ ve ortakları tarafınca çözümleme edilen veri tabanında şunlar yer ediniyor: “Ortalama 320 kişinin adı, fotoğraf ve öteki kayıtlar vesilesiyle belirlenebildi. Bu bilgiler, bağlaşık internasyonal kuruluşlara ve mağdur ailelere iletildi. Birleşmiş Milletler’in Bağımsız Yitik Kişiler Kurumu, Syrian Network for Human Right, Ta’afi benzer biçimde sivil cemiyet girişimleri yitik yakınlarına data ve destek sağlamak için verileri kullanıyor. Soruşturma kapsamında fotoğraflar Alman yetkililere de teslim edildi ve bazı eski rejim görevlilerinin yargılanmasında kanıt olarak kullanılmak suretiyle Almanya’daki bağımsız insan hakları merkezlerinde tutuluyor.”
Dosya rejimin ölüm makinasının yalnızca savaşın ilk yıllarında değil, neredeyse on yıl süresince sürdüğünü gösteriyor
DAHA GENİŞ KAPSAMLI
Bu yeni arşiv, Suriye’deki insan hakları ihlalleriyle ilgili daha ilkin ortaya çıkan “Caesar Fotoğrafları” benzer biçimde belgelerin izinden gidiyor. 2011-2013’te rejim içinden sızdırılan bu önceki fotoğraflar, internasyonal mahkemelerde kanıt olarak kullanıldı ve Suriye rejimine yönelik yaptırımların uygulanmasına zemin hazırladı. Sadece Damascus Dossier, oldukca daha kapsamlı bir dönem aralığını kapsayarak rejimin ölüm makinasının yalnızca savaşın ilk yıllarında değil, neredeyse on yıl süresince sürdüğünü gösteriyor.
Arşivle ilgili “Damascus Dossier, bir tek fotoğraflar ve belgeler toplamı değil; dizgesel devlet sertliği ve toplu insan hakkı ihlallerinin belgesidir. Her fotoğraf, bir insanoğlunun yaşamının ağlatısal sonunu belgeliyor ve binlerce aileye artık yanıt bekleyen sorular için çarpıcı bir kaynak sağlıyor” deniliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
