TOKİ, İstanbul’da dar gelirli vatandaşlar için kiralık toplumsal konut modelini hayata geçiriyor. Proje kapsamında hem Anadolu hem de Avrupa Yakası’nda ayrı ayrı kiralık konut alanları oluşturulacak. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, kiralık toplumsal konutların hem kentsel dönüşüme destek vereceğini hem de kontrolden çıkan kira piyasasını dengeleyeceğini deklare etti. İstanbul’da averaj kira son iki yılda yüzde 125 artarken; bazı ilçelerde 30 bin TL’yi geçen bedeller sebebiyle dar gelirli kesim adeta kent dışına itilmiş durumda. 2024’te yalnızca 12 bin kiralık konut üretilen megakentte, yeni modelle bu sayının 60 bine çıkarılması ve piyasanın nefes alması hedefleniyor.
Yeni projelerin önemine değinen Gayrimenkul Uzmanı Şule Alp, toplumsal kiralık konut hamlesini kamu müdahalesiyle kira piyasasında denge kurma girişimi olarak değerlendirirken, “Sürecin tesir yaratabilmesi için geçici değil, sürdürülebilir ve planlı olması gerekir” dedi.
İSTANBUL’A GÖÇ ETKİSİ
Megakentteki bir öteki mesele ise göç. Öyleki ki son iki yılda İstanbul’a göç eden şahıs sayısı 400 bini aşarken, bu göçün yüzde 65’i iç göçten, yüzde 35’i ise dış göçten kaynaklandı. Bu durum, her yıl kira talebinin yüz binlerce yeni şahıs tarafınca yukarı çekilmesine niçin olurken; yalnızca 2023 senesinde İstanbul’da evlenen ortalama 200 bin çift, yeni konut ihtiyacı doğurarak kiralık piyasadaki sıkışıklığı daha da derinleştirdi.
BU YÜKÜ KALDIRMIYOR
Türkiye genelinde de benzer tablo bulunduğunu belirten Gayrimenkul Uzmanı Şerif Nadi Varlı ise İstanbul’un nüfus yükünün artık sürdürülemez hale geldiğini ifade ederek teşviklerin Anadolu’ya kaydırılması icap ettiğini söylemiş oldu. Kiracı oranının son 15 yılda yüzde 21’den yüzde 28’e yükseldiğini dile getiren Varlı, “Ülkede her yıl ortalama 800 ila 900 bin konut üretilmesi gerekirken, halihazırda üretim senelik yüzde 35 daha düşük bir seviyede. 2000 senesinde 65 milyon olan Türkiye nüfusu, 2025’te 85 milyona ulaştı. Bu süreçte İstanbul’un nüfusu ise 10 milyondan 15,7 milyona çıkarak yüzde 57 büyüdü. Bu oran, ülke averajının ortalama yüzde 90 üstünde. İstanbul’un bu yoğun göç yükünü taşıması artık mümkün değil” diye konuştu.
KONUTA ERİŞİLMİYOR
Gayrimenkul Yatırımcıları Derneği Başkanı Neşecan Çekiç ise son 15 yılda Türkiye’de kirada oturanların oranının yüzde 21’lerden 28’lere yükseldiğini açıkladı. Konuta erişimin her geçen gün zorlaştığını ve maliyetlerin arttığını özetleyen Çekici, şu ikazları sıraladı: “Türkiye’nin yılda 800, 900 bin konut üretmeye ihtiyacı var. Halihazırda senelik 500, 600 bin tane konut üretilirken, bu sayı ihtiyacı karşılamıyor. Devletin elindeki arsalar, gayrimenkul geliştiricilerine belli bir proje süreci için ödünç verilir ve seri bir üretim mantığıyla üretim yapılırsa on binlerce konut inşa edilebilir. Bu model çerçevesinde yap-işlet-devret modeliyle bireysel değil kamusal kiralama yapısı oluşturulur.”
2024 senesinde İstanbul genelinde yalnızca 12 bin kiralık konut üretilirken; bu sayı, toplam 6,5 milyonluk konut stokunun yalnız yüzde 0,2’sine karşılık geldi. İstanbul’da kiralık olarak kullanılabilir konut stokunun toplam stoka oranı ise yüzde 7 bandında. Yeni kiralık toplumsal konut modeliyle hedeflenen 60 bin adetlik üretim ise beş katlık bir artış anlamına geliyor.
PİYASA NORMALLEŞİR
Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği Başkanı Hakan Akdoğan da kiralanmak suretiyle yapılması planlanan toplumsal konutlara Türkiye’nin oldukça ihtiyacı bulunduğunu belirterek, iki senedir bu yönde çağrıda bulunduklarını belirtti. Akdoğan, “Kiraların artmasındaki ana niçin arzdaki düşüş. Evlenenler, tayinler, öğrenciler şeklinde kiralık talebini artıran pek oldukça unsur var. Yapılacak kiralık konut sayısı ne kadar yüksek olursa fiyatlar o denli normalleşir” açıklamasında bulunmuş oldu.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
