Deutsche Bank stratejisti Mallika Sachdeva’ya bakılırsa İran’daki cenk, “petro-doların hakimiyetinin aşınması ve petro-yuanın yükselişinin başlangıcı” olabilir. Bunun yanında, yüksek petrol tutarları ve savaşın etkisiyle ABD ekonomisinde resesyon ihtimali de gündemde. Moody’s Analytics bu olasılığı önümüzdeki 12 ay için %48,6 olarak değerlendirirken, Goldman Sachs %30 seviyesinde görüyor.
Resesyon ihtimali artıyor
Wilmington Trust’a bakılırsa resesyon ihtimali %45, EY Parthenon’a bakılırsa ise %40 civarında. Uzmanlara bakılırsa Orta Doğu’daki çatışmanın uzaması durumunda bu oranlar hızla yükselebilir. Moody’s baş ekonomisti Mark Zandi, “Riskler yüksek ve artıyor. Resesyon tehdidi gerçek” ifadelerini kullandı. Düzgüsel şartlarda bu riskin ortalama %20 olduğu belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı tehlikeli sonuç önemde
Amerikan Petrol Enstitüsü Başkanı Mike Sommers, petrol fiyatlarındaki artışa karşın ABD’li üreticilerin kısa vadede üretimi artırmasının beklenmediğini söylemiş oldu. Bunun sebebi, fiyatların aşırı dalgalı olması. Sommers ek olarak, dünya petrolünün ortalama %20’sinin geçmiş olduğu Hürmüz Boğazı’nın açık tutulmasının tehlikeli sonuç bulunduğunu altını çizdi. Aksi halde İran’ın boğaz üstünde denetim sağlayabilecek bir konuma gelme ihtimali bulunuyor.
Doların gücünün temelleri
Petro-dolar sistemi, 1970’lerden bu yana ABD ile Körfez ülkeleri arasındaki örtük anlaşmaya dayanıyor. ABD güvenlik sağlarken, petrol dolar üstünden fiyatlandırılıyor ve elde edilmiş gelirler tekrardan Amerikan ekonomisine yatırılıyor. Bu sistem, doların küresel biriki para birimi olmasında büyük rol oynadı. Suudi Arabistan, BAE, Katar, Umman ve Bahreyn şeklinde ülkelerin para birimleri de dolara sabitlenmiş durumda.
Dengeler değişiyor
Sadece bu sistem esasen baskı altındaydı. Orta Doğu petrolünün büyük kısmı artık Asya’ya yöneliyor. Rusya ve İran şeklinde yaptırımlara doğal olarak ülkeler petrol ticaretinde değişik para birimlerini kullanmaya başladı. Suudi Arabistan da alternatif ödeme sistemlerini kontrol ediyor. Ek olarak İran’ın, Hürmüz’den geçen petrol ödemelerinde yuan talep etmiş olduğu belirtiliyor. Çin ise İran petrolünün en büyük alıcısı konumunda.

