Türkiye’de milyonlarca emekli, Ocak 2027’de yapılacak maaş artışını beklerken, kulislerde emeklilerin yaşına ve prim gün sayısına gore değişik zam oranlarının konuşulması münakaşa başlattı. Alevlenen tartışmaların odağında ise prim gün ve sayısı prim miktarı bulunuyor. Halihazırda 10 yıl prim ödeyen bir emekliyle 25 yıl prim ödeyen başka bir emekli aynı maaşı alabiliyor. Üstelik uzun seneler daha yüksek tutarda prim yatıranların aylıkları da en düşük emekli maaşına yakın kalabiliyor. Toplumsal güvenlik uzmanlarına gore yaşanmış olan probleminin temelinde yalnızca zam oranları bulunmuyor. Emekli aylığını belirleyen hesaplama yöntemi ve en düşük aylığa meydana getirilen tamamlayıcı ödemeler, geçmişte ödenen primler arasındaki farkın emeklinin hesabına yansımasını engelleyebiliyor.
5.400 GÜN PRİM FARKI
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Görevlisi Tarkan Varlıklı’in verdiği örnek, emekli maaşlarındaki farkın iyi mi ortadan kalktığını gösteriyor. Varlıklı’e gore 10 yıl prim ödeyen bir emeklinin hesaplanan maaşı 16 bin TL, 25 yıl prim ödeyen başka bir emeklinin maaşı ise 23 bin TL. Sadece devlet, her iki maaşı da en düşük emekli aylığı olan 23 bin 552 TL’ye tamamlıyor. Böylece 10 yıl çalışanla 25 yıl çalışan aynı parayı alıyor. Aralarında 15 senelik emek harcama süresi ve 7 bin liralık maaş farkı olmasına karşın bu fark emeklilerin cebine yansımıyor. Varlıklı, uzun seneler prim ödeyen emeklilerin bu durumu haksızlık olarak gördüklerini belirtiyor.
Uzmanlara gore yalnızca yaşın ve prim gün sayısının dikkate alınması kafi değil. Emek verme yaşamı süresince SGK’ya yatırılan primin miktarı da maaş hesabında ehemmiyet taşıyor. Yeni düzenlemede hem çalışılan sürenin hem de ödenen prim tutarının karşılığının korunması gerektiği vurgulanıyor.
PRİM TUTARI DA FARKLI
Emekli maaşının hesaplanmasında yalnızca kaç yıl çalışıldığına değil, çalışırken ne kadar prim ödendiğine de bakılıyor. Mesela SGK’nın 2026 yılı verilerine gore, asgari ücretle çalışan bir işçi için emekliliğe yönelik aylık prim tutarı 6 bin 936 TL. Yüksek kazanç üstünden prim ödeyen bir işçi içinse bu meblağ 62 bin 426 TL’ye kadar çıkabiliyor. İşçi ve işverenin beraber ödediği bu primler içinde aylık ortalama 55 bin 490 TL fark bulunuyor. Başka bir ifadeyle, aynı süre çalışan iki kişiden biri ötekinin 9 katı kadar emeklilik primi ödeyebiliyor.
AYNI MAAŞI ALIYORLAR
Temmuz 2026’da en düşük emekli maaşı 23 bin 552 TL’ye yükseltildi. Ortalama 5 milyon emekli bu uygulamadan yararlanıyor. Normalde daha düşük maaş alması ihtiyaç duyulan emeklilerin aylıkları devlet tarafınca bu tutara tamamlanıyor. Sadece bu uygulama, değişik sürelerde çalışan ve değişik miktarlarda prim ödeyen emeklilerin aynı maaşı almasına da yol açıyor.
FAZLA ÇALIŞANA AZ MAAŞ !
Toplumsal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun mevcut sistemdeki sorunlara dikkat çeken adlardan. Erdursun’a gore yalnızca asgari ücret üstünden prim ödeyenler değil, daha yüksek kazanç üstünden prim yatıranlar da bu durumdan etkileniyor. Hatta asgari ücretin iki yada iki buçuk katı kazanç üstünden prim ödeyen bazı çalışanların emekli aylıkları bile en düşük maaş seviyesinde kalabiliyor.
EMEKLİLER TEPKİLİ
Emekliler ise gündeme gelen değişik zam seçeneklerine tepki gösteriyor. Yaşa yada belirli gruplara gore zam yapılmasının yeni haksızlıklara yol açacağını korumak için çaba sarfeden emekliler, maaşların çalışılan yıl ve ödenen prim miktarına gore belirlenmesini istiyorlar. Uzun seneler yüksek tutarda prim ödeyenlerle daha azca prim yatıranların aynı maaşı almasının adil olamayacağını belirten emekliler, yapılacak düzenlemede her insanın ödediği primin karşılığını alması icap ettiğini dile getiriyorlar.
FARKLI ZAM OLMAZ!
Emekli maaşlarına Ocak 2027’de yapılacak artış için Ankara kulislerinde değişik seçeneklerin değerlendirildiği öne sürülüyor. İddialar içinde emeklilerin yaşlarına, prim gün sayılarına ve gelir durumlarına gore ayrı gruplara ayrılması da bulunuyor. Çalışan emekliler, 65 yaş üstündekiler ve en düşük maaşı alanlar için değişik zam oranları uygulanabileceği konuşuluyor. Öte taraftan 10 bin ile 15 bin TL içinde seyyanen zam yapılması seçeneğinin yüksek bütçe maliyeti sebebiyle geri plana itilmiş olduğu iddia ediliyor. Hemen hemen kesinleşmiş bir karar bulunmazken, uzmanlar emeklilerin değişik gruplara ayrılmasının yeni eşitsizliklere yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

