Son iki senedir küresel ölçekte yaşanmış olan talep daralması, yüksek enflasyon, döviz kurundaki dalgalanmalar ve enerji maliyetlerindeki artış, Türk tekstil ve hazır giyim sektörünü negatif etkiliyor. Uzun senelerdir dış tecim fazlası veren ve ekonomide stratejik bir konuma haiz olan sektörde, birçok şirket üretim bandını Mısır’a taşıyor. 2022’de ihracat açısından zirve meydana getiren tekstil sektörü, 2023 ve 2024’te ivme kaybederken, aynı dönemde Mısır’da Türk sermayeli tekstil yatırımlarının sayısı da üç kat arttı. Türkiye’de kapanan yapınak ve imalathane sayısında da artış yaşanırken; TOBB, TİM ve TÜİK verilerinden yansıyan son veriler ise tekstildeki daralmaya işaret ediyor.
Dünya tekstil ihracatında 2021’de yüzde 3,3 paya haiz olan Türkiye’nin bu oranı yüzde 2,7’ye geriledi.
İSTİHAM KAYBI
Türkiye’de tekstil ve hazır giyim sektöründe çalışan toplam şahıs sayısı 2019’da 1.3 milyon düzeyindeyken, 2024 Haziran itibarıyla bu rakamın 983 bine kadar gerilediği dikkat çekiyor. Sektörde son iki yılda sektörde 295 bine yakın iş gücü kaybı yaşarken, bu kaybın yüzde 60’ının kayıtlı istihdamdan, yüzde 40’ının ise kayıt dışı atölyelerden geldiği tahmin ediliyor. Piyasadan yansıyan bilgilere nazaran İstanbul, Bursa, Gaziantep, Kahramanmaraş, Denizli ve İzmir en oldukca istihdam kaybı yaşayan iller içinde bulunuyor.
KAYIP ARTIYOR
2022 senesinde 10.3 milyar dolara ulaşarak zamanı üstün dereceli kıran tekstil ihracatı, 2023’te 9.8 milyar dolara, 2024’te ise 9.4 milyar dolara gerileyerek üst üste iki yıl daraldı. Aynı şekilde, hazır giyim ihracatı da 2022’de 19.2 milyar dolar seviyesinden yüzde 6.9 düşüşle 17.9 milyar dolar seviyesine geriledi. Toplamda ise iki yıl içinde 2,2 milyar dolarlık ihracat kaybı yaşandı. Dikkat çeken en mühim detay ise son 2 senelik süreçte 200’den fazla Türk tekstil firmasının Mısır’a taşınması. Bu yatırımların toplam kıymeti 3 milyar doları aşarken, Mısır’ın tekstil ihracatının üçte birini artık Türk firmaları üstlendiği belirtiliyor. Türkiye’de averaj bir tekstil işçisinin maliyeti bin 750 doları yaklaşırken, bu sayı Mısır’da 170 dolar seviyesinde bulunuyor.
MISIRLI’YA PİYANGO
Maliyet sorunundan çıkış arayan Türk firmalarının son 2 senedir yöneldiği en eleştiri adres olan Mısır’ın rağbet görmesinin altında ise 10 yıl vergi muafiyeti, ucuz iş gücü, enerji sübvansiyonu ve üretim teşvikleri yatıyor. Kahire, İskenderiye, Şarkiye ve 10. Ramazan kentlerinde Türk tekstil sermayesinin kurduğu üretim tesislerinin sayısı 200’ü geçerken, bu fabrikaların 45 bin Mısırlı işçiye istihdam sağlandığı öne sürülüyor.
ÜRETİM MISIR’A KAYIYOR
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, tekstil ihracatında 2022 senesinde zirve görüldüğünü sadece bu seviyenin korunamadığına dikkat çeken adların başlangıcında geliyor. Gültepe, sektördeki durumu, “Üretim ve siparişlerin bir kısmı Mısır’a, Fas’a, Pakistan’a kayıyor. Bu trend durmazsa orta vadede Türkiye’nin ihracat enerjisini ciddi şekilde törpüleyecek” sözleriyle özetliyor. TOBB Hazır Giyim ve Konfeksiyon Meclis Başkanı Onur Fayat ise Türkiye’deki enerji ve işçilik maliyetlerinin Çin ve Cenup Asya’ya nazaran oldukça yüksek olduğuna dikkat çekiyor.
Tekstil sektöründe yaşananların problemler olarak, Avrupa pazarındaki talep daralması, Türk Lirası’nın dolar karşısındaki nominal kıymet kaybı ile artan işçilik ve enerji maliyetleri gösteriliyor.
ZAMLAR BEL BÜKÜYOR
Öte taraftan 2023 sonu itibarıyla tekstil sektöründe üretim maliyetlerinin dağılımında enerji yüzde 24, işçilik yüzde 37, hammadde yüzde 29, öteki giderler yüzde 10 şeklinde dikkat çekerken, 2022-2024 içinde elektrik tarifelerine yüzde 172, doğalgaz fiyatlarına ise yüzde 198 oranında zam geldiği vurgulanıyor 2022’de bir ton pamuk için 2 bin 200 dolar ödenirken, bu sayı günümüzde 3 bin 50 dolara yükselmiş durumda. Sektör uzmanlarına nazaran Türkiye, katma kıymetli üretim stratejisini hızla hayata geçirmezse, tekstildeki “ihracatçı ülke” pozisyonunu yitirme riski söz mevzusu.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
