Türk ekonomisine ilişkin son veriler, büyümeden işsizliğe, hanehalkının geçim maliyetinden besin fiyatlarına kadar geniş bir alanda dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Iktisat senenin ikinci çeyreğinde büyümeye devam ederken, büyümenin temel kaynağını hanehalkı tüketimi oluşturdu. Buna karşılık işgücü piyasasında geniş tanımlı işsizlik terfi etti, açlık ve yoksulluk sınırı yeni seviyelere çıktı. Tarımda ise üretici fiyatlarındaki sert düşüşlerin aynı seviyede market raflarına yansımadığı görüldü.
BÜYÜMENİN MOTORU TÜKETİM
TÜİK verilerine gore Türkiye ekonomisi senenin ikinci çeyreğinde geçen senenin aynı dönemine gore yüzde 2,3 büyüdü. Bundan önceki çeyreğe gore gelişme ise yüzde 1,1 olarak hesaplandı. Büyümenin bileşenlerine bakıldığında hanehalkı tüketiminin ağırlığı öne çıktı. Hanehalkı nihai tüketim harcamaları senelik bazda yüzde 3,5 artarken, tüketimin ekonomik büyümeye katkısı 2,34 puan oldu. Aynı dönemde kamu tüketimi gerilerken yatırımların büyümeye katkısı yalnızca 0,16 puanda kaldı. Böylece ikinci çeyrekte ekonomik genişlemenin temel belirleyicisi iç tüketim oldu.
dört kişilik bir ailenin bir tek temel gereksinimlerini karşılayabilmesi için ihtiyaç duyulan aylık gelir 120 bin TL seviyesini aştı.
İŞSİZLİKTE YUKARI HAREKET
Gelişme verilerinin arkasından açıklanan işgücü istatistiklerinde ise işsizlik oranlarında artış görüldü. Temmuz ayında dar tanımlı işsizlik oranı bundan önceki aya gore 0,5 puan artarak yüzde 8,1’e terfi etti. Genç nüfusta işsizlik oranı ise 1,5 puanlık artışla yüzde 14,5’e çıktı. İşgücü piyasasının daha geniş bölümünü kapsayan atıl işgücü oranı da aynı dönemde 1,8 puan yükselerek yüzde 30,6’ya ulaştı. Böylece dar tanımlı işsizlik tek haneli seviyelerde kalmaya devam ederken, işsizler, zamana bağlı noksan istihdamdakiler ve potansiyel işgücünü kapsayan geniş tanımlı göstergede oran yüzde 30’un üstüne çıktı.
YOKSULLUK SINIRI 121 BİN TL’Yİ AŞTI
Ekonomide gelişme sürerken hanehalklarının temel yaşam giderleri de yükselmeye devam ediyor. Türk-İş’in son araştırmasına gore dört kişilik bir ailenin yalnızca sıhhatli ve dengeli beslenebilmesi için yapması ihtiyaç duyulan aylık besin harcanması 37 bin 388 TL’ye çıktı. Besin harcamasının yanı sıra konut, ulaşım, eğitim, sıhhat, giyim ve öteki mecburi ihtiyaçların dahil edilmiş olduğu yoksulluk sınırı ise 121 bin 786 TL olarak hesaplandı. Böylece dört kişilik bir ailenin bir tek temel gereksinimlerini karşılayabilmesi için ihtiyaç duyulan aylık gelir 120 bin TL seviyesini aşmış oldu.
TARLADA 10 TL, MARKETTE
Hane bütçesinin en mühim kalemlerinden önde gelen gıdada ise üretici ile market arasındaki fiyat farkı Ağustos ayında tekrardan belirginleşti. Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine gore üretici ile market arasındaki en yüksek fiyat farkı yüzde 748,4 ile limonda görüldü. Üreticide kilogramı 10 TL olan limon markette averaj 84 lira 84 kuruştan satıldı. Böylece limon üreticiden market rafına ulaşıncaya kadar ortalama 8,5 kat pahalandı. Havuçta üretici-market fiyat farkı yüzde 380,3, elmada yüzde 377,9, kabakta yüzde 240,9, yeşil soğanda ise yüzde 239,4 oldu. Üreticide 10 lira 66 kuruş olan havuç markette 51 lira 20 kuruşa, 18 lira 75 kuruş olan elma 89 lira 60 kuruşa, 16 lira 2 kuruş olan kabak 54 lira 61 kuruşa, demeti 17 lira 33 kuruş olan yeşil soğan ise 58 lira 83 kuruşa çıktı.
DÜŞÜŞ BELİRLİ ÜRÜNLERDE
Ağustos ayındaki en dikkat çekici gelişmelerden biri, bazı ürünlerin üretici fiyatlarında görülen sert düşüş oldu. Üreticide takip edilen 29 ürünün 13’ünde fiyat düşerken, 9 üründe artış yaşandı. 7 üründe ise fiyat değişmedi. Kuru soğanın üretici fiyatı yüzde 54,5, patates yüzde 24,2, yeşil soğan yüzde 23, şeftali ise yüzde 20 geriledi.
Artan enerji maliyetleri faturalara yansıyor.
YUMURTA ZAM ŞAMPİYONU
Marketlerde Ağustos ayında takip edilen 37 ürünün 19’unda fiyat artışı, 18’inde ise düşüş yaşandı. En yüksek artış yüzde 37,8 ile yumurtada görüldü. Yumurtanın market fiyatı tane başına 4 lira 87 kuruştan 6 lira 71 kuruşa terfi etti. Yeşil fasulyede fiyat yüzde 19, yeşil soğanda yüzde 11,1, marulda yüzde 10, kuru incirde yüzde 8,9 arttı. Markette en fazla ucuzlayan ürün ise yüzde 34,2 ile sivri biber oldu. Son verileri yorumlayan Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran ise, “Türkiye ekonomisi ikinci çeyrekte büyümeye devam ederken, büyümenin ana deposu gene hanehalkı tüketimi oldu. Aynı dönemde geniş tanımlı işsizlik yüzde 30,6’ya yükselirken, dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırı 121 bin 786 TL’ye çıktı. Besin tarafında ise üretici ile market arasındaki makas açılmaya devam etti. Mazot ve gübre başta olmak suretiyle tarımsal girdi maliyetlerindeki artış sofraya yansımaya devam edecektir” dedi.
Kaynak: Web Hususi
