Kartlar yeniden dağıtılıyor, tek kutuplu sistem dağılıyor mu?

featured
Google'da Abone Ol
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

ABD, İsrail ve İran arasındaki cenk 4. haftasına girerken, sahadaki askeri tablo kadar küresel ekonomi-politik sistemde yarattığı sarsıntı da giderek derinleşiyor. Uzmanlara bakılırsa yaşananlar yalnızca bölgesel bir çatışma değil; enerji hatlarından tedarik zincirlerine, askeri dengelerden internasyonal hukuk düzenine kadar uzanan fazlaca katmanlı bir kırılma. Hürmüz Boğazı merkezli gerilim ise bu kırılmanın kalbinde içeriyor. Sahadaki gelişmeler, klasik bir “boğaz kapatma” senaryosundan fazlaca daha karmaşık bir stratejik tabloya işaret ediyor. Batılı danışma çevrelerinin deneyimli isimlerinden Alastair Crooke’a bakılırsa İran Batı’nın senelerdir varsaydığı benzer biçimde boğazı tamamen kapatmak yerine fazlaca daha sofistike bir yöntem uyguluyor.


Alman analist Alexander Rahr, İran savaşı üstünden yaşanmış olan küresel dönüşümü, “Tek kutuplu dünya bitti. Hakikaten bitti” ifadesiyle özetliyor.

BRENT PETROLDE KORKULAN SENARYO

Bu yaklaşım, klasik kuşatım yerine “kapılı geçiş” modelini bununla beraber getiriyor. İran’ın belirlediği kurallara uyan gemiler geçiş yapabilirken, bilhassa Batı ile bağlantılı tankerler ciddi risk altında kalıyor. Bu durum küresel enerji piyasalarında fizyolojik kesintiden fazlaca daha etkili bir unsur olan “belirsizlik ve risk algısını” tetikliyor. Nitekim Basra Körfezi’nde minimum 40 petrol tankerinin mahsur kalması, sigorta şirketlerinin cenk risklerini güvence kapsamı dışına alması ve günlük 8-10 milyon varillik arz açığı ihtimali, petrol fiyatlarını kısa sürede 100 doların üstüne taşırken 120 dolar senaristliğini da masaya getirmiş durumda.

GÜBRE KITLIĞI TARIMI VURACAK!

Sahadaki en tehlikeli sonuç kırılmalardan biri ise İran’ın stratejik önceliklerinde yaşanmış olan değişiklik. Suudi Arabistan’ın Ras Tanura rafinerisinde çıkan yangın ve faaliyetlerin durması bu stratejinin ilk somut örneği olarak görülüyor. Eski CIA analisti Larry Johnson ise savaşın besin stokları açısından önemine dikkat çeken adlardan. Johnson; bu durumu, “Petrol olmadan yaşam zorlaşır fakat gübre olmadan besin üretimi durur” analiziyle yorumluyor.

LNG DEPOLARI BOŞALDI

Hürmüz merkezli krizin en sert tesiri ise Asya-Pasifik’te hissediliyor. Japonya’nın 254 günlük petrol rezervine karşın yalnızca birkaç haftalık LNG stoğuna haiz olması, endüstri üretimi açısından ciddi bir kırılganlık yaratıyor. Cenup Kore ise tavan fiyat uygulaması ve piyasa müdahaleleri dahil olmak suretiyle sert ekonomik önlemleri gündemine almış durumda. Buna karşılık Çin’in daha esnek enerji sepeti ve Rusya-Orta Asya bağlantıları yardımıyla görece daha dayanıklı bir konumda olduğu şeklinde yorumlanıyor.

RUSYA’YA PETROL PİYANGOSU

Krizin en dikkat çekici neticelerinden biri de Rusya’nın jeoekonomik konumunun güçlenmesi. Denizlerdeki yüzer depolama kapasitesi ve esnek ihracat kabiliyeti yardımıyla Rus petrolü Asya için en süratli alternatif haline gelmiş durumda. Savaşla ortaya çıkan tablo, tek kutuplu dünya düzeninin çözülmekte olduğuna dair tartışmaları da tekrardan alevlendirmiş durumda.

Kartlar yeniden dağıtılıyor, tek kutuplu sistem dağılıyor mu? - Resim : 2
Balistik füzeler ve çoklu cephane taşıyabilen sistemler, bilhassa İsrail’in katmanlı hava müdafa mimarisi üstünde ciddi bir baskı yaratıyor.

“İRAN”IN STRATEJİSİ

Küresel denklemdeki son kırılmaları haberglobal.com.tr’ye yorumlayan politika analisti Dr. Ahmet Uslu’ya bakılırsa savaşın ABD ve İsrail açısından beklenen sonucu vermemesinin temelinde, İran’ın uzun senelerdir inşa etmiş olduğu merkezsiz komuta modeli yatıyor. Dr. Uslu, ülke genelinde oluşturulan 57 özerk komuta bölgesine dikkat çekerken şunları söylüyor: “Direniş modeli merkezi yapının dönem dışı bırakılması durumunda bile operasyonel sürekliliği sağlayacak şekilde kurgulanmış durumda. Askeri literatürde ‘ölü el’ doktrini olarak tanımlanan bu yapı, savaşın tek bir merkezden yönetilmesini gereksiz kılarak, sahada esnek ve dirençli bir sistem oluşturuyor.”

DEMİR KUBBE İŞLEVSİZ

“İran’ın stratejisinin ikinci ayağını ise roket kapasitesi oluşturuyor. Zira tek bir balistik tehdidi bertaraf edebilmek için 2 ila 4 önleyici füzenin kullanılması gerektiği düşünüldüğünde, bu durum müdafa stoklarının hızla erimesine ve sürdürülebilirlik sorunlarının ortaya çıkmasına niçin oluyor.”

TÜRKİYE MERKEZ OLABİLİR

“Gelişmeler, Türkiye açısından çift yönlü bir anlam taşıyor. Bir yanda artan jeopolitik riskler ve güvenlik baskısı öne çıkarken, diğer yanda enerji ve lojistik merkez olma fırsatı daha da güçleniyor. Tam da bu yüzden oluşan denge, Ankara’nın önümüzdeki dönemde atacağı stratejik adımların yalnız bölgesel değil, küresel ölçekte de iyi mi bir tesir yaratacağını belirleyecek tehlikeli sonuç eşiklerden biri olarak öne çıkıyor.”

[email protected]

Kaynak: Web Hususi

Kartlar yeniden dağıtılıyor, tek kutuplu sistem dağılıyor mu?
Haber Bülteni
Bültenimize Katılın

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

Spam göndermiyoruz. İstediğiniz zaman abonelikten çıkabilirsiniz.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

KAI ile Sohbet Et

KAI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka asistanı
Sohbet sistemi şu anda aktif değil. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com