ABD’nin Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirilmesi şüphesiyle 2024’te başlatmış olduğu soruşturmada eleştiri ayrıntılar ortaya çıktı. ABD Tecim Bakanlığı, şüpheli çip hareketlerini seyretme emekleri esnasında Singapur merkezli Megaspeed’i 2024 senesinde incelemeye aldı. Soruşturmanın ilk mühim adımı Mayıs 2025’te atıldı. Bakanlık, Nvidia’dan Megaspeed’e meydana getirilen direkt ve dolaylı satışlara ilişkin kayıtları istedi. Haziran 2025’te ise Nvidia, Megaspeed’i firmanın “no-sell” olarak malum satış yapılmayacak müşteriler listesine ekledi. Aynı ay ABD’li yetkililer, Singapur kolluk güçleriyle beraber firmanın tesislerinde yerinde denetim gerçekleştirmiş oldu. O dönemde Megaspeed’in CEO’su olan Alice Huang da yetkililer tarafınca sorgulandı. ABD Tecim ve Hakkaniyet bakanlıklarının açıklamış olduğu bilgilere bakılırsa, bu denetimin peşinden soruşturmanın başına Hakkaniyet Bakanlığı geçti ve dosya ceza soruşturması niteliği kazanmıştır.
SİNGAPUR’DA ALTI KİŞİ DAHA İNCELENİYOR
Singapur hükümeti, Washington ile Megaspeed dosyası hakkında görüşmeleri sürdürme sonucu aldı. Singapur polisi, Alice Huang’ın sunucu alımlarına ilişkin gerçeğe aykırı beyanda bulunmuş olduğu iddialarında kabahat işlediğini gösterecek kafi kanıt bulamadı. Bununla beraber, şirket içindeki rolünü olduğundan daha sınırı olan gösteren yanlış bilgiler verdiği sebebi öne sürülerek Huang’ı uyardı. Huang’ın Singapur’a tekrardan girişine izin verilmiyor. Megaspeed ve altı şahıs hakkında incelemeler ise devam ediyor. Şirket, daha ilkin yapmış olduğu açıklamada Huang’ın 30 Ağustos 2025’te görevinden ayrıldığını ve faaliyetlerinin hukuka uygun bulunduğunu savunmuştu.
ABD çiplerinin üçüncü ülkelerdeki veri merkezleri üstünden Çin ve öteki kısıtlı ülkelere dolaylı halde kullandırılmasını önlemeye yönelik yeni kurallar deklare etti.
CASUSLUK İDDİASI HENÜZ KANITLANMIŞ DEĞİL
Soruşturmada Alice Huang’ın Çin istihbaratıyla ihtimaller içinde bağlantıları üstünde durulurken, Reuters’ın görüştüğü kaynaklara bakılırsa ABD danışma kurumları, Huang’ın Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı ile ilişkisini araştırmayı sürdürüyor. Şu ana kadar elde edilmiş bulguların, onun ustalaşmış bir casustan ziyade Çin’e informasyon aktaran bir danışma unsuru olabileceğine işaret etmiş olduğu öne sürülüyor. Sadece bu değerlendirme kesinleşmiş bir bulgu değil. Reuters, Huang’ın casusluk yapmış olduğu yönündeki medya iddialarını bağımsız olarak doğrulayamadığını bildirdi. Çin yönetimi de suçlamaları reddediyor.
ABD’DEN ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE YENİ ÇİP KISITLAMASI
Son bilgilere bakılırsa Trump yönetimi, ABD çiplerinin üçüncü ülkelerdeki veri merkezleri üstünden Çin ve öteki kısıtlı ülkelere dolaylı halde kullandırılmasını önlemeye yönelik yeni kurallar deklare etti. Yeni düzenlemeler, Çin, Rusya, İran ve Küba’daki şirketlere hizmet veren yurt dışındaki veri merkezlerinin son kullanıcıları belirlemesini mecburi kılıyor. Ek olarak Singapur, Malezya, Endonezya, Tayland ve Brezilya’ya yapılacak çip satışları için yeni lisans şartları getiriliyor. ABD’nin en gelişmiş suni zeka çiplerinin Çin’e direkt satışı yasak olsa da Çinli firmalar, başka ülkelerdeki veri merkezlerinde bulunan bu işlemcilerin hesaplama enerjisini uzaktan kiralayabiliyor.
TÜRKİYE’Yİ DE İLGİLENDİREN TEKNOLOJİ DENETİMİ
Yeni düzenlemede Türkiye’nin adı, lisans şartı getirilen ülkeler içinde yer almıyor. Sadece ABD’nin yaklaşımındaki değişiklik, küresel veri merkezi ve suni zeka yatırımları açısından mühim. Artık yalnızca yüksek performanslı çiplerin ihracatı değil, bu çiplerin kurulduğu ülkeler ve uzaktan erişim elde eden müşteriler de daha sıkı denetime doğal olarak tutulabilecek. Bu durum, veri merkezi yatırımlarını bölgesel teknoloji merkezine dönüştürmek isteyen ülkeler açısından yeni uyum ve denetim yükümlülükleri anlamına gelebilir. Değerlendirmelere bakılırsa Türkiye bakımından da suni zeka altyapısı yatırımlarında kullanılan donanımın menşei, son kullanıcıları ve internasyonal ihracat denetim kuralları daha çok ehemmiyet kazanacak.

